Ευριπίδης Λασκαρίδης στα «ΝΕΑ»: «Σαν να ξυπνάς ένα σώμα από βαρύ ύπνο»

Μια «TOURNÉ» που δεν περιόδευσε εδώ και τέσσερα χρόνια επιστρέφει στην ορχήστρα όπου έκανε παγκόσμια πρεμιέρα και για την οποία δημιουργήθηκε: σε εκείνη του μικρού θεάτρου της αρχαίας Επιδαύρου.

Στο μεταξύ ο κόσμος έχει αλλάξει κι εμείς απέναντί του. Κι όπως λέει ο δημιουργός της ιδιαίτερης αυτής περφόρμανς-παράστασης που εμπνέεται από τις καλοκαιρινές περιοδείες των θιάσων, βγήκαμε όλοι «πιο φθαρμένοι, πιο δύσπιστοι απέναντι στα μεγάλα αφηγήματα». Λίγο πριν η παράσταση επιστρέψει στην αφετηρία της, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, ο Ευριπίδης Λασκαρίδης μιλάει στo «Νσυν» για το τι σημαίνει να ξαναζωντανεύεις ένα έργο, για τους απρόσκλητους «επισκέπτες» στην παράσταση, και για ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που του ζητούσε συνεργασία «πιστεύοντας» ότι πρόκειται για τον συνονόματό του, τραγικό ποιητή, του 5ου αι. π.Χ.!

H «TOURNÉ» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα το 2022 και τώρα επιστρέφει στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου. Προχωρήσατε σε κάποιες αλλαγές; Και τι σας φαίνεται σήμερα διαφορετικό, επειδή έχει αλλάξει η σύγχρονη ελληνική ταυτότητα;

Οταν ξαναπιάνεις μια παράσταση που έχει καιρό να παιχτεί είναι σαν να ξυπνάς ένα σώμα από βαρύ ύπνο. Στην αρχή, το νιώθεις ασήκωτο, πιασμένο, μέχρι να λαδωθούν οι αρθρώσεις του και να ξαναβρεί τα πατήματά του. Εγιναν αλλαγές σε πράγματα που τώρα καταλαβαίνουμε καλύτερα, αλλά χαίρομαι γιατί στέκει άνετα και σήμερα. Εμάς μας αρέσει να λέμε «η» TOURNÉ, ίσως γιατί συνδιαλέγεται τόσο πολύ με την έννοια της περιοδείας και της περιστροφής. Μιλά για το καλοκαίρι, τα ανοιχτά θέατρα, τη μετατόπιση, την εξάντληση, τη φθορά και την αγανάκτηση· αυτό που μας κατακλύζει και στο τέλος μας αφήνει άδειους. Είτε είναι ένας καταπιεστικός θιασάρχης, είτε ένας θεοπάλαβος πλανητάρχης. Αυτό που είναι διαφορετικό δεν είναι τόσο το έργο όσο ο τρόπος που το κοιτάμε. Βγήκαμε όλοι πιο φθαρμένοι, πιο δύσπιστοι, απέναντι στα μεγάλα αφηγήματα και ίσως πιο έτοιμοι να αναγνωρίσουμε τη γελοιότητα, αλλά και την τρυφερότητα μέσα σε αυτήν. Η ελληνική ταυτότητα τι είναι; Μια μικρή χώρα με μια Ακρόπολη πάνω από το κεφάλι της. Μαζί κι ένα κουρασμένο σώμα που ιδρώνει Ιούνιο μήνα, αλλά γελά πεισματικά για να μην καταρρεύσει.

Γιατί, παρά τον τίτλο της, η «TOURNÉ» δεν περιόδευσε, αλλά ξαναγυρίζει στην αφετηρία της χωρίς ενδιάμεσες στάσεις;

Ο αρχικός τίτλος ήταν «Ευριπίδης του Ευριπίδη» κι έχει τεράστια πλάκα γιατί πριν από λίγες μέρες έλαβα ένα spam από υποτιθέμενο εκδοτικό οίκο: «Dear Euripides, θέλουμε να εκδώσουμε την Αλκηστη, τη Μήδεια και τις Βάκχες». Γέλαγα μόνος μου ένα τέταρτο. Υπέροχο timing, μιας και η «TOURNÉ» εμπνέεται από όλη την αρχαία ελληνική γραμματεία. Υπάρχει και δεύτερη ειρωνεία: η «TOURNÉ» είναι η μόνη δουλειά μας που δεν έχει περιοδεύσει. Αλλά «μηδένα προ του τέλους μακάριζε» – ατάκα που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι της παράστασης. Φτιάχτηκε έχοντας τη Μικρή Επίδαυρο στον νου. Το χιούμορ της βασίζεται πολύ στην ελληνική γλώσσα και στην κουλτούρα των καλοκαιρινών περιοδευόντων θιάσων, άρα η μεταφορά της στο εξωτερικό θέλει επιμέλεια, για να μη βουλιάξει στη «μετάφραση». Καμιά φορά το πιο ωραίο ταξίδι είναι αυτό της επιστροφής στην αφετηρία.

Στη Μικρή Επίδαυρο τη νύχτα τα τζιτζίκια, ο παφλασμός της θάλασσας, το τροκάνι μιας κατσίκας, είναι αναπόσπαστα στοιχεία του τοπίου. Πόσο χώρο αφήνετε για αυτόν τον πραγματικό, απρόβλεπτο ήχο;

Πολύ. Ενας από τους λόγους που ήθελα να κάνω την παράσταση εκεί, ήταν αυτό το μικρό μαγικό θεατράκι· και τώρα που σας απαντώ κάθομαι εδώ και βλέπω τη δύση. Ενα ανοιχτό θέατρο είναι κάτι ζωντανό. Εχει τη δική του πνοή· τον αέρα, τα ζώα και τα ζωύφια της γειτονιάς, τον ήχο ακόμη και της θάλασσας από δίπλα. Στις πρόβες στην Αθήνα, είχαμε φτιάξει ηχοτοπίο να μας θυμίζει την Επίδαυρο για να μη νιώθουμε γυμνοί τις ώρες της ησυχίας.

Πόσο διαφορετικό είναι να σκάβει κανείς σε ένα αρχαίο θέατρο, «εκεί όπου έσκαψαν άλλοι πριν από δύο χιλιάδες χρόνια»; Επηρεάζει το αποτέλεσμα το ποιος έχει σκάψει πριν από εσάς στον ίδιο χώρο; Και τώρα που επιστρέφετε διακρίνετε κάπου και τα δικά σας προηγούμενα ίχνη;

Σε έναν τέτοιο χώρο δεν ξεκινάς ποτέ από το μηδέν. Υπάρχει ήδη χώμα σκαμμένο πρώτα από τους αρχαιολόγους που μοιράζονται μαζί μας το θέατρο. Υπάρχει ήδη μια ιστορία που χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. Ενα βλέμμα και μια άλλη φωνή. Το πολύ που μπορείς να κάνεις είναι να φιλοξενηθείς για λίγο και να προσπαθήσεις να μη φερθείς ανόητα. Η «TOURNÉ» ξεκίνησε από μια απλή εικόνα: μια τραγωδός μόνη της να κλαίει γοερά και ασταμάτητα. Τώρα που επιστρέψαμε η συγκίνηση είναι σαν να μπαίνεις στο παιδικό σου δωμάτιο έπειτα από χρόνια και να θυμάσαι: εδώ έκρυψα μια ζωγραφιά, εκεί χάραξα τον τοίχο, πιο δίπλα έκλαψα για τον πρώτο μου έρωτα.

Πώς θα προσκαλούσατε στην παράσταση έναν θεατή που την είχε δει το 2022 και πώς κάποιον που θα ερχόταν για πρώτη φορά;

Σε κάποιον που την είδε το ’22 θα έλεγα: μην έρθεις, άσε και κανέναν άλλο να το δει. Αστειεύομαι. Θα του έλεγα: αν πέρασες καλά, έλα να δεις το έργο από άλλο ιστορικό σημείο. Το ίδιο αστείο έπειτα από τέσσερα χρόνια μπορεί να πονάει αλλιώς. Σε κάποιον που δεν την έχει δει: έλα στην Επίδαυρο, να δεις ένα από τα πιο αγαπημένα μου έργα. Νομίζω θα γελάσεις και θα συγκινηθείς, όπως με τους ανθρώπους που αγαπάμε παράφορα, αλλά θέλουμε και να τους στραγγαλίσουμε, γιατί ώρες-ώρες δεν τους αντέχουμε κιόλας.