ΔΕΗ: Ασύμφορη η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη

Προχωρά το αναπτυξιακό πρόγραμμα της ΔΕΗ με στόχο την απολιγνιτοποίηση και το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας και την υλοποίηση του προγράμματος πράσινης μετάβασης στην περιοχή που εστιάζει στην ευέλικτη παραγωγή και στην αποθήκευση ενέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία πραγματοποιεί εργασίες αποκατάστασης εδαφών και απόσυρση παροπλισμένων εκσκαφέων στο ορυχείο της Μαυροπηγής. Πρόκειται, όπως αναφέρει, σε σχετική ανακοίνωση που εξέδωσε χθες, για υποχρέωση που έχει αναλάβει με σκοπό την απόδοση των εδαφών στη ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. και στο ελληνικό Δημόσιο προς περαιτέρω αξιοποίηση.

Σημειώνει ότι η διαχείριση των άχρηστων μεταλλικών δομών δεν συνιστά απαξίωση της ιστορικής διαδρομής της περιοχής, καθώς αναγνωρίζοντας το χρέος της απέναντι στην ιστορία της Δυτικής Μακεδονίας και στους ανθρώπους της σχεδιάζει τη δημιουργία ενός μουσείου Βιομηχανικής Κληρονομιάς στην Πτολεμαΐδα. Στο πλαίσιο του έργου, θα διατηρηθούν και θα αποκατασταθούν εμβληματικά βιομηχανικά κτίρια, πύργοι ψύξης, ιστορικές καμινάδες και εγκαταστάσεις μεγάλης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας, ενώ μηχανήματα και εξοπλισμός που έχουν χαρακτηριστεί ως κινητά βιομηχανικά μνημεία θα συντηρηθούν και θα εκτεθούν στον χώρο του μουσείου.

Για δεκαετίες, ο λιγνίτης αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά του ελληνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής, προσφέροντας ενεργειακή αυτάρκεια και στηρίζοντας τη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας. Ωστόσο, αναφέρει η ΔΕΗ, η επίκληση του λιγνίτη ως «εθνικού καυσίμου» στη σημερινή εποχή αγνοεί τη σκληρή οικονομική και περιβαλλοντική πραγματικότητα. Η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη έχει καταστεί πλέον εξαιρετικά ασύμφορη, κυρίως λόγω του κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Το κόστος αυτό δεν αποτελεί μια αυθαίρετη εκτίμηση, αλλά προκύπτει από την τιμή των δικαιωμάτων ρύπων στην Ευρώπη με τον συντελεστή εκπομπών του ελληνικού λιγνίτη. Παράλληλα, η προσέγγιση ότι οι λιγνιτικές μονάδες είναι απαραίτητες για τη σταθερότητα του συστήματος έχει ξεπεραστεί, καθώς η σταθερότητα του δικτύου εξασφαλίζεται πλέον από τον συνδυασμό της ευέλικτης παραγωγής και των σύγχρονων τεχνολογιών αποθήκευσης ενέργειας.

Η ΔΕΗ υλοποιεί ήδη ένα πρόγραμμα πράσινης μετάβασης, αναπτύσσοντας ένα διαφοροποιημένο και ανθεκτικό χαρτοφυλάκιο που εστιάζει στην ευέλικτη παραγωγή και την αποθήκευση ενέργειας. Στον τομέα της αποθήκευσης δρα με την ανάπτυξη συστημάτων μπαταριών υψηλής απόκρισης και με δύο έργα αντλησιοταμίευσης στην Καρδιά και στο Νότιο Πεδίο, τα οποία λειτουργούν ως «φυσικοί συσσωρευτές» ενέργειας μακράς διάρκειας. Παράλληλα, με επενδύσεις σε ευέλικτες μονάδες φυσικού αερίου με σημαντικά μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η απολιγνιτοποίηση δεν αποτελεί μια βίαιη αποχώρηση της ΔΕΗ από τη Δ. Μακεδονία, όπως αναφέρει η διοίκηση της εταιρείας αλλά δομική και υψηλής προστιθέμενης αξίας δέσμευση. Μέχρι σήμερα, έχουν αποκατασταθεί πλήρως πάνω από 80.000 στρέμματα πρώην λιγνιτωρυχείων και περίπου 55.000 στρέμματα παραχωρούνται σταδιακά στο ελληνικό Δημόσιο. Την ίδια στιγμή, επανατοποθετείται στη Δυτική Μακεδονία ως ο μεγαλύτερος επενδυτής καθαρής και ευέλικτης ενέργειας. Η ολοκλήρωση της κατασκευής φωτοβολταϊκών πάρκων συνολικής ισχύος 2,13 GW, σε συνδυασμό με τις μεγάλες επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, μεταμορφώνει την περιοχή στο μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο κέντρο πράσινης και ευέλικτης παραγωγής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στην ηλεκτροπαραγωγή έχει ήδη ξεκινήσει η μετατροπή της μονάδας «Πτολεμαΐδα V» σε μια καθαρή μονάδα φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου και θα τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028 ως ανοιχτού κύκλου και το 2029 ως συνδυασμένου, που θα παρέχει ευέλικτη ισχύ. Επίσης, η μετατροπή των μεγάλων μονάδων, που αναπτύσσει, δημιουργούν ένα πλέγμα συμπληρωματικών τεχνολογιών αιχμής που καθιερώνουν τη Δυτική Μακεδονία ως πρότυπο ενεργειακό κόμβο. Σε αυτές περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η σύγχρονη μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Αποδοτικότητας (ΣΗΘΥΑ), που θα τεθεί σε λειτουργία τέλος του 2026 και σε κοινοπραξία με την Hellenic Hydrogen, η πρώτη βιομηχανικής κλίμακας μονάδα παραγωγής υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές στο Αμύνταιο. Επίσης, στον ΑΗΣ Καρδιάς οι παλαιές γεννήτριες θα μετατραπούν σε σύγχρονους πυκνωτές που συμβάλλουν στην εξισορρόπηση του συστήματος υπερυψηλής τάσης.

Mega Data Center

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η απόφαση της ΔΕΗ να ξεκινήσει εντός του έτους την κατασκευή ενός Mega Data Center στην περιοχή. Σε πρώτη φάση, θα κατασκευαστεί ένα Mega Data Center ισχύος 300 MW στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου που θα ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης σε 1.000 MW κατόπιν δέσμευσης από hyperscalers. Τα οφέλη από τη λειτουργία για την τοπική κοινωνία και την οικονομία της Δ. Μακεδονίας είναι πολυεπίπεδα, αφού στη φάση της κατασκευής και της πλήρους λειτουργίας του έργου, αναμένεται να δημιουργηθούν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας στους τομείς των κατασκευών, της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.

Η Δυτική Μακεδονία επιλέχθηκε καθώς διαθέτει έτοιμες βιομηχανικές εκτάσεις με εξασφαλισμένες αδειοδοτήσεις, εγγύτητα σε μονάδες παραγωγής ενέργειας και διαθεσιμότητα δικτύων. Μάλιστα, η ΔΕΗ επισημαίνει ότι απέναντι σε τυχόν επιφυλάξεις σχετικά με την κατανάλωση νερού για τις ανάγκες ψύξης των Data Centers, τα επίσημα τεχνικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι η νέα δραστηριότητα αποτελεί πρότυπο ορθολογικής διαχείρισης και προστασίας των υδάτινων πόρων, καθώς η ποσότητα που θα απαιτηθεί  αντιπροσωπεύει μόλις το 0,6% του νερού που απαιτούσε η παλαιά λιγνιτική δραστηριότητα. Το Mega Data Center μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συνολική οικονομική μεταμόρφωση της περιοχής δημιουργώντας ένα δυναμικό οικοσύστημα καινοτομίας.