Τάσος Τέλογλου: Οι σκιές και οι ήρωες μιας χώρας

Ήταν Δεκέμβριος του 1987. Είχε ξεκινήσει η πρώτη Ιντιφάντα. Στον ιστορικό ραδιοφωνικό σταθμό του Δήμου Αθηναίων, τον 9.84, θέλαμε κάποιον να μας μεταφέρει τα γεγονότα. Και βρέθηκε. Ο νεαρός ρεπόρτερ, Τάσος Τέλλογλου, ήταν εκεί.

Μετέδιδε με πάθος αλλά και αναλυτικό βάθος. Σαράντα σχεδόν χρόνια μετά ούτε το ένα ούτε το άλλο έχει εγκαταλείψει. Ο Τέλλογλου είναι ένας παθιασμένος άνθρωπος, εμμονικός αυτοχαρακτηρίζεται στον τίτλο του βιβλίου του.

Αυτό το χαρακτηριστικό, κυρίαρχο σε όλη την επαγγελματική του διαδρομή, τον ανέδειξε στις τέσσερις δεκαετίες που διακονεί το επάγγελμα, σε μια μοναδική μορφή της ελληνικής δημοσιογραφίας.

Δημιούργησε σχολή στην ερευνητική δημοσιογραφία, ακολουθώντας την παράδοση άλλων χωρών, της Γερμανίας ίσως που γνωρίζει τόσο καλά αλλά και την αμερικανική ή τη βρετανική.

Το γεγονός ότι αντίστοιχη ελληνική παράδοση δεν υπάρχει είναι απόδειξη της παθογένειας του δημόσιου βίου και των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ εξουσιών.

Από την άποψη αυτή ο τίτλος του βιβλίου «Πατριδογνωσία» αποδίδει με ακρίβεια αυτό που ο συγγραφέας θέλησε να καταγράψει, τον καμβά των παθογενειών της ελληνικής πραγματικότητας των τελευταίων δεκαετιών. Η καταγραφή του δεν είναι εργαστηριακή.

Όλα όσα περιγράφει τα έχει ο ίδιος παρακολουθήσει μέσα από τη δημοσιογραφική του έρευνα. Ο τρόπος γραφής του είναι άλλωστε αυτός που διακρίνει και την επαγγελματική του γραφή, οξύς, χειρουργικός, στακάτο.

Η πατριδογνωσία είναι μια διαδικασία επώδυνη γιατί ο Τέλλογλου δεν κρύβει πως αγαπά την πατρίδα του και θα την ήθελε διαφορετική. Αλλά δυστυχώς δεν είναι. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν όλα τα μεγάλα σκάνδαλα της πεντηκονταετίας.

Αρχής γενομένης από το σκάνδαλο Κοσκωτά, μια από τις πρώτες του αποστολές ως νεαρού ρεπόρτερ. Και στη συνέχεια Siemens, μαύρα ταμεία, Ακης Τσοχατζόπουλος. Διαβάζοντάς το συνειδητοποιεί κανείς πόσο μακρινά φαίνονται σήμερα αυτά τα σκάνδαλα που καθόρισαν την πορεία της χώρας και συνέβαλαν στη χρεοκοπία της και πως η αδικαιολόγητη λήθη οδηγεί στην επανάληψή τους.

Η περιγραφή του πιστοποιεί πως αν αυτός ο ανήσυχος ρεπόρτερ που ωρίμαζε σιγά-σιγά μέσα από τη δουλειά του δεν είχε τέτοια προσήλωση στο αντικείμενό του, τα σκάνδαλα αυτά δεν θα είχαν ίσως πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης. Αλλά στο βιβλίο του ο Τέλλογλου δεν κάνει μόνο ανάλυση των μαύρων σελίδων, των πιο εμβληματικών περιπτώσεων διαφθοράς και κατάχρησης δημόσιου χρήματος. Κάνει κάτι πολύ χρήσιμο και συνάμα συγκινητικό. Ανακαλύπτει τους μικρούς ήρωες και τους αντιπαραβάλλει με τους καταχραστές. Το κάνει με τρόπο που θυμίζει ιταλικό σινεμά. Είναι και αυτοί, μας λέει, η Ελλάδα. Ή καλύτερα χωρίς αυτούς δεν υπάρχει Ελλάδα.

Το μωσαϊκό των διαφορετικών ιστοριών που αποτελούν το βιβλίο έχει έναν κοινό παρονομαστή: το δημόσιο συμφέρον και πώς το υπηρετείς, αν έχεις ήθος, αλλά και το ακριβώς αντίθετο, πώς το καταπατάς αν είσαι διεφθαρμένος. Ο Τέλλογλου δεν μπαίνει σε ρόλο εισαγγελέα, περιγράφει, σχεδόν κινηματογραφικά γιατί είναι καλός γνώστης και χειριστής της εικόνας. Δεν είναι κήνσορας, το βιβλίο δεν βγάζει λαϊκισμό, μόνον ωμό ρεαλισμό.

Παιδί δύο οικογενειών που αντικατοπτρίζουν τον ελληνικό διχασμό περιγράφει την ιστορία του πατρικού πάππου, του Τάσου Τέλλογλου, διευθυντή της Ηλεκτρικής Εταιρείας Θεσσαλονίκης που δεν επέτρεψε να κλαπούν οι εισπράξεις των τραμ και ειδοποίησε τους Γερμανούς, θεωρώντας το καθήκον του, με συνέπεια να δολοφονηθεί από την ΟΠΛΑ το 1944.

Από την άλλη πλευρά, ο μητρικός πάππος, Στρατής Νικήτας Αλιπράντης, οργάνωσε την αντίσταση στις Κυκλάδες συνεργαζόμενος με τους Βρετανούς στην Πάρο.

Ισως η πιο συγκλονιστική περιγραφή του βιβλίου είναι αυτή για τους πεσόντες στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο, «τα ιερά κόκαλα στην Αλβανία», όπως του τη μετέφερε ο βορειοηπειρώτης δημοσιογράφος Θανάσης Ντίνας:

«Φύσαγε πάρα πολύ και οι έλληνες στρατιώτες δεν μπορούσαν να στερεώσουν τη σκηνή πάνω στην Τρεμπεσίνα, το κρύο θέριζε, τότε μαζέψανε τα σώματα των νεκρών και έφτιαξαν έναν τοίχο με τα παγωμένα σώματά τους για να κρυφτούν από πίσω. Ηταν ίσως η πρώτη φορά που οι νεκροί προστάτευαν τους ζωντανούς».

Η Ινώ Αφεντούλη είναι επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

Τάσος Τέλλογλου

Πατριδογνωσία

Ιστορίες ενός εμμονικού

Eκδ. Μεταίχμιο, 2026, σελ. 408

Τιμή 17,70 ευρώ