Σε κρίσιμο σταυροδρόμι το Βέλγιο – Παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός μετά το αδιέξοδο των 10 δισ. ευρώ

Σε βαθιά πολιτική κρίση εισέρχεται το Βέλγιο, καθώς ο πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ υπέβαλε τη Δευτέρα την παραίτησή του, μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων για τον προϋπολογισμό του 2027. Ο επικεφαλής της κυβέρνησης μετέβη στις 9.30 το πρωί στο βασιλικό ανάκτορο, όπου υπέβαλε την παραίτησή του στον βασιλιά Φίλιππο. Ο μονάρχης, ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποφασίσει εάν θα την κάνει αποδεκτή, ενώ ξεκίνησε κύκλο διαβουλεύσεων με τους αρχηγούς των πέντε κομμάτων που συγκροτούν τον κυβερνητικό συνασπισμό. Μάλιστα, διέκοψε τις διακοπές του στην Αγγλία προκειμένου να επιστρέψει στις Βρυξέλλες και να διαχειριστεί την πολιτική εξέλιξη.

Καθοριστικό σημείο καμπής αποτέλεσε η αποτυχία των πολύωρων διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκαν τη νύχτα της Κυριακής προς τη Δευτέρα, στο πλαίσιο του λεγόμενου Kern, του στενού κυβερνητικού οργάνου στο οποίο συμμετέχουν ο πρωθυπουργός και εκπρόσωποι των πέντε κομμάτων της συμμαχίας. Στο επίκεντρο βρισκόταν η κατάρτιση του προϋπολογισμού του 2027, καθώς και ένα εκτεταμένο σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής ύψους 10 δισ. ευρώ έως το 2029, μέσω περικοπών δημόσιων δαπανών ή αύξησης της φορολογίας. Η αδυναμία επίτευξης συμβιβασμού οδήγησε τον Ντε Βέβερ στην απόφαση να προσφύγει στον βασιλιά και να υποβάλει την παραίτησή του.

Η δημοσιονομική κατάσταση του Βελγίου είναι ιδιαίτερα πιεστική, καθώς το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει το 5% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 110% του ΑΕΠ. Η ανάγκη περιορισμού των δημοσιονομικών ανισορροπιών έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, με την κυβερνητική προσπάθεια για περιστολή των δαπανών να συναντά επανειλημμένα κοινωνικές αντιδράσεις και μαζικές κινητοποιήσεις. Για τον Νοέμβριο έχουν ήδη προγραμματιστεί νέες διαδηλώσεις και απεργιακές κινητοποιήσεις.

Η κυβέρνηση συνασπισμού, γνωστή ως «Αριζόνα», λόγω των χρωμάτων των πέντε κομμάτων που τη συγκροτούν και της ομοιότητάς τους με τη σημαία της ομώνυμης αμερικανικής πολιτείας, αποτελείται από τη φλαμανδική εθνικιστική Νέα Φλαμανδική Συμμαχία (N-VA) του Ντε Βέβερ, τους Χριστιανοδημοκράτες (CD&V), τους Σοσιαλιστές του Vooruit, το γαλλόφωνο κεντρώο κόμμα Les Engagés και το κεντροδεξιό Μεταρρυθμιστικό Κίνημα (MR). Η συγκρότησή της είχε αποδειχθεί εξαρχής δύσκολη υπόθεση, καθώς ο Ντε Βέβερ χρειάστηκε επτά μήνες μετά τις εκλογές για να εξασφαλίσει συμφωνία και να ανακοινώσει στον βασιλιά τον σχηματισμό κυβέρνησης, στα τέλη Ιανουαρίου του 2025.

Παρά τις προσδοκίες για σταθερότητα, η κυβερνητική θητεία σημαδεύτηκε από διαρκείς εσωτερικές αντιπαραθέσεις, τόσο για την οικονομική πολιτική όσο και για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Οι πιο συντηρητικές δυνάμεις του συνασπισμού βρέθηκαν επανειλημμένα σε αντιπαράθεση με τις προοδευτικότερες, αποκαλύπτοντας τις βαθιές ιδεολογικές διαφορές που χαρακτηρίζουν τη συμμαχία. Ενδεικτική ήταν η κρίση του Αυγούστου του 2025, όταν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, Μαξίμ Πρεβό, από το κόμμα Les Engagés, απείλησε με σοβαρή κυβερνητική κρίση, ζητώντας από τον πρωθυπουργό να εγκαταλείψει τη στάση που χαρακτήριζε υπερβολικά επιφυλακτική απέναντι στο Ισραήλ, καταγγέλλοντας τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Η παραίτηση του Ντε Βέβερ ανοίγει πλέον ένα νέο κεφάλαιο πολιτικής αβεβαιότητας για το Βέλγιο. Το ερώτημα είναι εάν ο βασιλιάς θα αποδεχθεί την παραίτηση και θα δρομολογήσει διαδικασίες σχηματισμού νέας κυβέρνησης ή εάν θα επιχειρηθεί η διάσωση του υφιστάμενου συνασπισμού μέσω ενός νέου συμβιβασμού. Σε κάθε περίπτωση, η αποτυχία συμφωνίας για τον προϋπολογισμό αναδεικνύει τα όρια της κυβερνητικής συνοχής και καθιστά ακόμη δυσκολότερη την αντιμετώπιση των σοβαρών δημοσιονομικών προβλημάτων της χώρας.