Παιδική παχυσαρκία: Οι επιπλοκές που εμφανίζονται από τα σχολικά χρόνια

Οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην υγεία μπορεί να αρχίσουν ήδη από την παιδική ηλικία, πολύ πριν από την ενηλικίωση, προειδοποιεί η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης και αντιμετώπισης. Και προσθέτει με νοημα ότι πρόκειται για μια χρόνια, πολυπαραγοντική νόσο, η οποία απαιτεί εξατομικευμένη φροντίδα, μακροχρόνια παρακολούθηση και ενεργό συμμετοχή της οικογένειας.

Το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα αποτυπώνουν τα στοιχεία του έκτου γύρου της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, για την περίοδο 2022-2024. Σύμφωνα με αυτά, περίπου το 37% των παιδιών ηλικίας 7 ετών στη χώρα μας ήταν υπέρβαρο ή παχύσαρκο, ενώ περίπου το 18% είχε παχυσαρκία. Στις συμμετέχουσες χώρες, τα αντίστοιχα ποσοστά για παιδιά ηλικίας 7-9 ετών ήταν 25% και 11%.

Το πρόβλημα παραμένει έντονο και στην εφηβεία. Στην πανελλήνια έρευνα HBSC του ΕΠΙΨΥ το 2022, το 22,2% των μαθητών ηλικίας 11, 13 και 15 ετών κατατάχθηκε στην κατηγορία υπέρβαρου ή παχυσαρκίας, έναντι 19% το 2018.

Με αφορμή τις νέες οδηγίες του ΠΟΥ, που δημοσιεύθηκαν στις 7 Οκτωβρίου 2026, η Ένωση υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης, εξατομικευμένης αντιμετώπισης και μακροχρόνιας φροντίδας, με ενεργό συμμετοχή της οικογένειας και χωρίς στιγματισμό του παιδιού.

Τα προβλήματα υγείας ξεκινούν νωρίς

Η παιδική και εφηβική παχυσαρκία μπορεί να συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα. Μεταξύ αυτών είναι ο προδιαβήτης και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η αυξημένη αρτηριακή πίεση, οι διαταραχές των λιπιδίων και η λιπώδης νόσος του ήπατος, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε προοδευτική βλάβη.

Στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται επίσης η αποφρακτική υπνική άπνοια, τα ορθοπαιδικά προβλήματα και ο μυοσκελετικός πόνος. Στις έφηβες μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

«Οι παραπάνω επιπλοκές δεν εμφανίζονται σε κάθε παιδί», διευκρινίζουν οι ειδικοί της Ένωσης. Και συνεχίζουν: «Η πιθανότητά τους, όμως, καθιστά αναγκαία την έγκαιρη κλινική αξιολόγηση. Μακροπρόθεσμα, η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και ορισμένων καρκίνων στην ενήλικη ζωή όπως του Ενδομητρίου, Μαστού, Παχέος εντέρου και ορθού, Οισοφάγου Στομάχου , Ήπατος – ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, Χοληδόχου κύστης, Παγκρέατος, Νεφρού».

Και βέβαια, στη μακρά λίστα των επιπτώσεων, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς να συμπεριλάβει και την ψυχική επιβάρυνση, εξ’ αιτίας για παράδειγμα των πειραγμάτων στο σχολείο και της πιθανής κοινωνικής απομόνωσης.

Οι νέες οδηγίες του ΠΟΥ

Στις 7 Οκτωβρίου 2026, ο ΠΟΥ δημοσίευσε τις πρώτες παγκόσμιες οδηγίες του για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους. Βασική θέση τους είναι ότι η φροντίδα πρέπει να είναι εξατομικευμένη, να ανταποκρίνεται στην ηλικία και στις ανάγκες κάθε παιδιού και να στοχεύει όχι μόνο στο βάρος, αλλά και στη συνολική υγεία και ποιότητα ζωής.

Ο Οργανισμός συστήνει δομημένες παρεμβάσεις που συνδυάζουν διατροφική υποστήριξη, σωματική δραστηριότητα και αλλαγές συμπεριφοράς, με συμμετοχή των γονέων ή φροντιστών. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ψυχική υγεία πρέπει να αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης και ότι απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση.

Για τα παιδιά ηλικίας έως 9 ετών, ο ΠΟΥ δεν συνιστά φαρμακευτική αγωγή, βαριατρική χειρουργική ή συσκευές απώλειας βάρους για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Για εφήβους 10-19 ετών, η φαρμακευτική θεραπεία μπορεί να εξεταστεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εφόσον δεν έχει αποδώσει ένα εποπτευόμενο πρόγραμμα αλλαγής τρόπου ζωής. Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να εξεταστεί σε εφήβους με σοβαρή παχυσαρκία και υπό αυστηρές προϋποθέσεις

Υπό τα δεδομένα αυτά η Ένωση επισημαίνει ότι ο παιδίατρος αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση της ανάπτυξης και την έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων Και προσθέτει ότι η αντιμετώπιση δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην προσπάθεια του παιδιού και της οικογένειας. Χρειάζεται συνεργασία της Πολιτείας, των σχολείων και των επαγγελματιών υγείας, ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς χώρους άσκησης και κατάλληλες υπηρεσίες υγείας, ανεξάρτητα από τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς τους.