- Advertisement -
Στις 16 και 17 Μαρτίου 1982 δημοσιεύεται στα «ΝΕΑ» η συνέντευξη που ο Λευτέρης Παπαδόπουλος παίρνει από τον Θάνο Μικρούτσικο, λίγες ημέρες πριν κυκλοφορήσει το άλμπουμ του τελευταίου, «Εμπάργκο». Ο μουσικοσυνθέτης σχολιάζει εκεί την απομάκρυνση του Μάνου Χατζιδάκι από την κρατική ραδιοφωνία (θεωρώντας ότι τον «καπέλωσε» το κομματικό σύστημα), τους άκαρπους, κατά τη γνώμη του, Μουσικούς Αγώνες της Κέρκυρας, τη μουσική του Διονύση Σαββόπουλου (που κάποτε ήταν φίλος του κι εκείνη την περίοδο όχι), του Μαρκόπουλου και του Λοΐζου κ.ά. Με την ίδια άνεση βέβαια που στέκεται κριτικά απέναντι στους δύο κορυφαίους συνθέτες της παλαιότερης γενιάς, τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Χατζιδάκι, υπερασπίζεται την ιστορική καινοτομία τους και την αλλαγή που φέρνουν για όλους τους μεταγενέστερους. Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στις 16 Μαρτίου, με συνέχεια στο φύλλο της επόμενης ημέρας.
«Πιστεύω, ότι δεν μπορούμε σήμερα να παριστάνουμε τον Βαμβακάρη. Δεν μπορούμε να γράψουμε πράγματα, σε ένα ύφος, για 20-30 χρόνια. Είμαστε υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη – να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη ακόμη και της ηλεκτρονικής μουσικής, αν θέλουμε να γράψουμε καλό σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Δεν σημαίνει ότι το καλό σύγχρονο ελληνικό τραγούδι θα είναι ηλεκτρονική μουσική· αλλά είμαστε υποχρεωμένοι από τα πράγματα να τα παρακολουθούμε σε τέτοιο βαθμό, ώστε τα στοιχεία που θα πάρουμε από την ηλεκτρονική μουσική π.χ. να αφομοιωθούν μέσα μας και να αποτελέσουν τον σύγχρονο ελληνικό ήχο. Εναν ήχο, που ψάχνουμε όλοι μας».
«Λίγο-πολύ, όταν κριτικάρεις τους άλλους, αλλά και από τα έργα σου κυρίως, δείχνεις ποιος είσαι. Είναι λίγο δύσκολο να θεωρητικοποιήσω αυτό που είμαι. Προσωπικά, δέχομαι σαν κολόνες της ελληνικής μουσικής τον Χατζιδάκι και τον Θεοδωράκη. Από εκεί και πέρα όμως, θεωρώ αναγκαίο να διευρυνθούν αυτά τα όρια. Ακριβώς όπως ο Χατζιδάκις και ο Θεοδωράκης πήραν την παράδοσή μας και τη διεύρυναν, μέσα κι από φόρμες, αν θες, δυτικής μουσικής, έτσι πιστεύω κι εγώ σήμερα πως πρέπει να λάβουμε υπόψη μας, όλα τα πράγματα, που μας προσφέρει η δυνατότητα της άμεσης πληροφόρησης, από την Ευρώπη, από την Ασία, τις φόρμες της τζαζ, τις φόρμες της ροκ, τις φόρμες της κλασικής μουσικής, τις φόρμες της “αβάν γκαρντ”. Αν όλ’ αυτά τα πάρουμε σοβαρά υπόψη μας και τα αφομοιώσουμε μερικοί συνθέτες, θα διευρύνουμε τα πολιτιστικά μας όρια· και θα διευρύνουμε και την παράδοσή μας. Σήμερα ή έπειτα από 30 χρόνια, δεν θα μπορώ να πω ότι παράδοση είναι μόνο η φουστανέλα και το τσάμικο. Και, σε τελευταία ανάλυση, σημασία έχει, ποια είναι η ζωντανή παράδοση».
«Δεν μπορείς να χτυπήσεις ένα έργο σαν του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη. Πάρε τον Χατζιδάκι. Εχει γράψει το ’48 τον Λόρκα. Μια μουσική, πριν από 34 χρόνια, που και σήμερα είναι σύγχρονη! Εχει γράψει την “Αχιβάδα”, τους “Ορνιθες”, τον “Μαρσύα”, το “Καταραμένο φίδι” – έργα, που δεν έχουν γραφτεί στην ελληνική μουσική! Αμ, ο Θεοδωράκης; Εχει γράψει την “Κατάσταση πολιορκίας”, το “Αξιον Εστί”, τον “Επιτάφιο”, το “Κάντο Χενεράλ”… Είναι δυνατό να μιλάμε σοβαρά και να είμαστε μουσικοί – που υποτίθεται σεβόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο – και να αμφισβητούμε μια σειρά τέτοιων έργων, που ουσιαστικά αποτελούν τη συνέχεια της παράδοσής μας, ανήκουν δηλαδή στην παράδοσή μας; Αμα με ρωτήσεις εμένα για την παράδοσή μου, δεν θα μιλήσω μόνο για το δημοτικό και το ρεμπέτικο. Θα πω αμέσως, δημοτικό, ρεμπέτικο, Χατζιδάκις, Θεοδωράκης. Είναι η παράδοσή μου. Αυτήν προσπαθώ να διευρύνω, προσωπικά εγώ».
Θέλω να μείνουμε σ’ ένα σημείο: στο πολιτικό τραγούδι. Τι είναι, για σένα, αυτό το τραγούδι; Μια αφίσα; Ενα σύνθημα; Ή κάτι άλλο, που λειτουργεί λιγότερο άμεσα, αλλά πολύ πιο καίρια, σιγά-σιγά; Κι ακόμα, τι είναι αυτό που λες συχνά προοδευτική μουσική;
Δεν πιστεύω ότι προοδευτικοί συνθέτες είναι εκείνοι που χαρακτηρίζονται έτσι, επειδή μόνο και μόνο ψηφίζουν προοδευτικά κόμματα· ούτε, αναγκαστικά, γι’ αυτόν το λόγο, η μουσική τους είναι προοδευτική. Είναι αδύνατο να ταυτίσουμε τις πολιτικές απόψεις του συνθέτη με το έργο του. Εχουν γίνει ανοσιουργήματα από προοδευτικούς ανθρώπους και έχουν γίνει αριστουργήματα από συντηρητικούς. Ορα Χατζιδάκι, όρα Σεφέρη, όρα Εζρα Πάουντ: εκφωνητής του Μπενίτο Μουσολίνι, ένας από τους τρεις-τέσσερις μεγαλύτερους ποιητές του εικοστού αιώνα! Αυτό, αν το ξεκαθαρίσει, ειδικότερα το προοδευτικό κίνημα, θα ‘χουμε να κερδίσουμε πολλά πράγματα.
Μήπως πιστεύεις και συ πως η μεγάλη τέχνη, ανεξάρτητα από τι ψηφίζει ο δημιουργός, είναι πάντοτε προοδευτική;
Φυσικά και το πιστεύω.
Θα σε ενδιέφερε να κάνεις ένα δίσκο με τη Μαρινέλλα; Ετσι, επειδή η Μαρινέλλα έχει πολύ καλή φωνή και μεγάλη εμβέλεια;
Κοίταξε· ο τραγουδιστής είναι ένα όχημα, που οδηγεί τη δουλειά σου στον κόσμο. Αν όμως ο συνθέτης, που έχει μια προσωπικότητα, εγκαταλείψει το δικό του όχημα και χρησιμοποιήσει τον τραγουδιστή-όχημα, αυτό δεν θα το κάνει μόνο μια φορά. Από τη Μαρινέλλα θα πάει στον Νταλάρα, μετά στον Μητσιά, μετά στην Αλεξίου κ.λπ., και τελικά φοβάμαι ότι θα χάσει τη δική του φωνή.
Comments are closed.