Από τα συστήματα αεράμυνας και τα δίκτυα ηλεκτροδότησης μέχρι τις κάμερες ασφαλείας και, πλέον, τα ψυγεία των σουπερμάρκετ, η ψηφιακή απειλή εισβάλλει σε υποδομές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν έξω από το πεδίο των κυβερνοεπιθέσεων.
Αυτό που θα μπορούσε να μοιάζει με ένα τεχνικό πρόβλημα στη λειτουργία ενός καταστήματος εξελίσσεται σε μια νέα μορφή επίθεσης με άμεσες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες: χάκερ αποκτούν πρόσβαση στα συστήματα ψύξης, μεταβάλλουν τις θερμοκρασίες και μπορούν μέσα σε λίγες ώρες να προκαλέσουν την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων. Το ανησυχητικό δεν είναι μόνο η έκταση των περιστατικών, που πλέον καταγράφονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και το γεγονός ότι η ψηφιακή διασύνδεση συσκευών και εγκαταστάσεων μετατρέπει ακόμη και μια καθημερινή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας σε πιθανό στόχο.
Το νέο κύμα επιθέσεων έχει προκαλέσει συναγερμό σε σουπερμάρκετ σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Σουηδία, οι αλυσίδες Coop και ICA ανακοίνωσαν προβλήματα στα συστήματα ψύξης και κατάψυξης των καταστημάτων τους, ενώ η Coop επιβεβαίωσε ότι η διαταραχή οφειλόταν σε κυβερνοπεριστατικό που περιλάμβανε μη εξουσιοδοτημένη παρέμβαση.
Στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, οι όμιλοι Ahold Delhaize και Colruyt ανέφεραν αντίστοιχα προβλήματα σε ψυγεία και καταψύκτες δεκάδων καταστημάτων. Ανάλογα περιστατικά καταγράφηκαν στην Ιρλανδία, ενώ προβλήματα αναφέρθηκαν και σε αλυσίδα σουπερμάρκετ της Εσθονίας.
Ακόμη και η IKEA ανακοίνωσε ότι το κατάστημά της στη Μονς του Βελγίου επηρεάστηκε από κυβερνοεπίθεση στα συστήματα ελέγχου ψύξης, με αποτέλεσμα να αποσύρει προληπτικά και να καταστρέψει ορισμένα τρόφιμα από τους ψυκτικούς θαλάμους της.
Τα περιστατικά αυτά έρχονται σε συνέχεια σοβαρής επίθεσης στη Γαλλία τον προηγούμενο μήνα. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο μονάδων ψύξης σε εκατοντάδες σουπερμάρκετ και ανέβασαν τις θερμοκρασίες ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου.
Η παρέμβαση προκάλεσε πυρκαγιές και κατέστησε μεγάλες ποσότητες τροφίμων ακατάλληλες προς κατανάλωση. Στη Σουηδία, αντίστοιχο περιστατικό σε κατάστημα ICA οδήγησε επίσης τη θερμοκρασία των ψυγείων και των καταψυκτών στους 50 βαθμούς. Το εθνικό κέντρο κυβερνοασφάλειας της χώρας ανακοίνωσε ότι αντιμετωπίζει πολλαπλά περιστατικά που αφορούν συστήματα ψύξης σε σουπερμάρκετ, επισημαίνοντας ότι έχουν εντοπιστεί πολλές εκτεθειμένες συσκευές βιομηχανικού ελέγχου, οι οποίες χρειάζονται αναβαθμίσεις και διορθώσεις ασφαλείας.
Πέρα από τις άμεσες οικονομικές απώλειες των επιχειρήσεων, η ανησυχία αφορά την αξιοπιστία ολόκληρης της αλυσίδας τροφοδοσίας.
Ο ευρωπαίος επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων Κριστόφ Χάνσεν χαρακτήρισε τις επιθέσεις «σκόπιμη προσπάθεια διατάραξης» του εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τρόφιμα και υπονόμευσης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Διευκρίνισε, πάντως, ότι η επισιτιστική ασφάλεια δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κίνδυνο αν και η σπατάλη τροφίμων και οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις είναι ήδη πραγματικές.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν πρόκειται για μια ευπάθεια που περιορίζεται στα σουπερμάρκετ. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει μετατρέψει σε δυνητικούς στόχους συσκευές που μέχρι πρότινος λειτουργούσαν αυτόνομα: συστήματα θέρμανσης, κάμερες, συναγερμοί, θερμοστάτες και οικιακές συσκευές. Οι χάκερ δεν χρειάζεται πάντοτε να αποκτήσουν πρόσβαση σε έναν υπολογιστή για να προκαλέσουν ζημιά. Αρκεί να εκμεταλλευτούν μια ανεπαρκώς προστατευμένη συσκευή που είναι συνδεδεμένη στο Διαδίκτυο ή σε ένα ευρύτερο δίκτυο.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι οι επιθέσεις αυτές δεν περιορίζονται απαραίτητα στην πρόκληση άμεσης ζημιάς. Μια παραβιασμένη συσκευή μπορεί να αποτελέσει την είσοδο για πρόσβαση σε άλλα συστήματα και προσωπικά δεδομένα. Οπως επισημαίνουν ειδικοί ακόμη και οι οικιακοί δρομολογητές (routers) αποτελούν βασικό στόχο, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου κυβερνοασφάλειας, αντιστοιχούν σε περισσότερο από τα τρία τέταρτα των επιθέσεων εναντίον συνδεδεμένων συσκευών.