«Και αυτό νομίζω που φανερώνουν περισσότερο οι “Παίδες”, είναι η συμφιλίωση με πολλές εικόνες και περιοχές του παρελθόντος βίου ή και με όσα φοβήθηκα και πολέμησα σαν ήμουν νέος και φανατικός: η συμφιλίωσή μου με τη ζωγραφική του ταπεινού και του μικρού, μια και δεν κινδυνεύω πλέον μέσα σ’ αυτήν να εξαφανιστώ». Με αυτά τα λόγια εξηγεί ο Μάνος Χατζιδάκις, στο σημείωμα που υπέγραψε στις 4-5 Μαρτίου 1978, τι είναι για τον ίδιο οι «Παίδες επί Κολωνώ», «κλείνοντας» έναν λογαριασμό. Το έργο αυτό γράφτηκε την περίοδο 1977-1978, αλλά έμεινε ανολοκλήρωτο για μισό αιώνα.
Το έργο, μια σκηνική καντάτα που θα ανέβαινε ως οπτικοακουστικό δρώμενο στον Κολωνό, έμεινε στο συρτάρι. Ο τότε δήμαρχος απέφυγε να συνεργαστεί, ίσως γιατί το βρήκε τολμηρό, και ο συνθέτης δεν το προχώρησε. Βγήκε όμως στο φως ανήμερα των γενεθλίων του σπουδαίου συνθέτη – στις 23 Οκτωβρίου ήταν η επέτειος από τα 101 χρόνια της γέννησής του – και παρουσιάστηκε χθες στο στούντιο Sierra. Ο Γιώργος Χατζιδάκις επιμελήθηκε τον δίσκο τον οποίο αποτελούν 13 τραγούδια. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης και η Χορωδία Δωματίου Αθηνών δίνουν φωνή σε έξι τραγούδια που δεν είχαν ηχογραφηθεί ποτέ, σύμφωνα με τις ενορχηστρώσεις του συνθέτη.
Σαν σκηνές μιας παράστασης που ανοίγουν η μία μετά την άλλη, τα τραγούδια φέρνουν στο προσκήνιο χαρακτήρες και εικόνες. Τους στίχους μοιράζονται πέντε δημιουργοί: οι Χατζιδάκις, Γκάτσος, Δημητρούκα, Ελευθερίου και Μπουρμπούλης. Τα 13 αυτά κομμάτια συνθέτουν έναν μουσικό χάρτη της χώρας, συνδέοντας εμβληματικούς σταθμούς της ελληνικής διαδρομής από τον Οιδίποδα και την αρχαιότητα ως τον Βασίλη Τσιτσάνη. Την ίδια στιγμή, ο στιχουργικός ιστός εστιάζει στη μικροκλίμακα του Κολωνού, φωτίζοντας τις καθημερινές ιστορίες των απλών ανθρώπων της γειτονιάς.
Ανάμεσα στις συνθέσεις ξεχωρίζουν οι πρώτες εκτελέσεις κομματιών όπως τα «Παίδες, οι εν τη ασφάλτω», «Επειδή ήμασταν πολλοί», «Ολοι οι αγγέλοι τ’ ουρανού», η χορωδιακή «Μετάβαση» και το «Στο σταυρό, στο σώμα εκείνο», ενώ την εικόνα του έργου συμπληρώνουν δημιουργίες που γνωρίσαμε σε παλαιότερες ηχογραφήσεις, όπως τα «Βρέχει στο σιδεράδικο» και «Τα βράδια της Σαρακοστής». Τις ερμηνείες των οργάνων (πιάνο, δύο κιθάρες, μαντολίνο, μπουζούκι, βιολί, άρπα, κοντραμπάσο) υπογράφουν οκτώ σημαντικοί μουσικοί.
Το προσωπικό του αποτύπωμα στο ποιητικό μέρος του δίσκου δίνει ο ίδιος ο δημιουργός με το τραγούδι «Επειδή ήμασταν πολλοί», σε δικούς του στίχους: «Τον σκοπό τον ίδιο βάζει/ στο Τζου μποξ ένα παιδί / το μεράκι του αδειάζει / σαν αηδόνι σε κλαδί/ ο σκοπός για μας δεν κάνει/ ο καημός δεν το μπορεί το παιδί το λένε Γιάννη / μας κοιτάζει και απορεί».
Δύο ακόμη έργα
Στα τέλη του έτους, η Panik θα κυκλοφορήσει ακόμα ένα ανέκδοτο έργο, τον «Κοινό Βίο», σε ποίηση του Γιώργου Χρονά και ερμηνεία του Αλκίνοου Ιωαννίδη. Οπως λέει ο ποιητής για το έργο αυτό: «Η σειρά των σκέψεων ήταν δική μου, αλλά μου έλεγε ιδέες για να γράψω και ο Μάνος. Του άρεσε που άκουγε να λέω τότε ότι είναι το “West Side Story” του Σταθμού Λαρίσης – του τότε Σταθμού Λαρίσης, όχι του τώρα, μιλάμε πριν από 50 χρόνια».
Εξάλλου την άνοιξη του 2027 θα κυκλοφορήσει ένα ακόμη έργο, το «30», σε ζωντανή ηχογράφηση από το Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Πρόκειται για την ομώνυμη μουσική παράσταση που παρουσιάστηκε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, με 30 θρυλικά έργα του Μάνου Χατζιδάκι, με ερμηνευτή τον Αλκίνοο Ιωαννίδη.
Χατζιδάκις – Ιωαννίδης
«Μία ζωντανή μυθολογία»
«Το έργο αυτό είναι μια ζωντανή μυθολογία» είπε ο Γιώργος Χατζιδάκις στα «ΝΕΑ» και συνεχίζοντας εξηγεί τους λόγους που αποφάσισε να το κυκλοφορήσει τώρα. «Εκανα μια προβολή στο μέλλον γιατί μελλοντικός είναι ο Χατζιδάκις. Επαιξε ρόλο και η μουσική συγκυρία, οι προδιαγραφές, οι οποίες αναδύθηκαν μέσα από τον χρόνο, ο Αλκίνοος, η μουσική ομάδα. Το έργο αυτό το σχεδίαζε να το παρουσιάσει στον λόφο του Κολωνού – σχεδίαζε να κάνει μια σκηνική καντάτα με τα μπαλέτα του Μπεζάρ – αλλά δεν του τον παραχώρησαν γιατί τον θεωρούσαν δεξιό». Ετσι το έργο έμεινε στο συρτάρι αλλά ήρθε ο καιρός που βρήκε τον δρόμο για την κυκλοφορία που πολλοί θα συμφωνήσουν ότι είναι σαν μια γιορτή, όπως είπε χθες στο Sierra ο Αλκίνοος Ιωαννίδης πριν αρχίζει να ερμηνεύει τα τραγούδια του δίσκου. «Γιατί είναι γιορτή το καλωσόρισμα ενός νέου δίσκου του Μάνου Χατζιδάκι στη δισκογραφία μας. Για κάποιους και κάποιες από μας μάλιστα που θεωρούμε ότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι η Ελλάδα ή μάλλον ότι η Ελλάδα είναι πρώτα απ’ όλα ο πολιτισμός της, αποτελεί η κυκλοφορία ενός καινούργιου δίσκου του Χατζιδάκι εθνική εορτή. Και θα έπρεπε να την υποδεχόμαστε με τιμές αρχηγού κράτους.
αριτολογώ, αλλά όχι ακριβώς. «Παίδες, Παίδες επί Κολωνό». Εργο τριάντα πέντε. Σκηνική καντάτα. Γραμμένη το 1977 και 1978. «Μια σπουδή», όπως γράφει ο ίδιος στο εξώφυλλο των σημειώσεών του, «πάνω στο, στο μάγκικο ύφος του ‘30», εννοώντας προφανώς το ρεμπέτικο. (…) Δεν προσπαθεί να γράψει λαϊκές επιτυχίες. Φτιάχνει κάτι πρωτάκουστο και που δεν έχει ξαναγίνει έκτοτε. Σμίγοντας δύο κόσμους και σεβόμενος ταυτόχρονα και τον κόσμο που προσκαλεί και φιλοξενεί και τη δική του μουσική προσωπικότητα και αυτά που φέρνει ο ίδιος».