ΗΠΑ: Κατασχέσεις πλοίων με νόμο του 19ου αιώνα

Ενα ξεχασμένο νομικό όπλο του 19ου αιώνα επιστρατεύει η κυβέρνηση Τραμπ, επιχειρώντας να διευκολύνει τις κατασχέσεις πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα, εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης με το Ιράν. Πρόκειται για το αμερικανικό δίκαιο περί «λείας πολέμου», το οποίο δεν έχει εφαρμοστεί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ενδέχεται να αλλάξει ουσιαστικά τις διαδικασίες κατάληψης και εκποίησης πλοίων.

Σύμφωνα με το TradeWinds, ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Χιούστον επεξεργάζεται τους διαδικαστικούς κανόνες για την εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων. Οι προτεινόμενοι κανόνες παρουσιάστηκαν τον Σεπτέμβριο, ενώ η περίοδος δημόσιων παρατηρήσεων ολοκληρώθηκε την περασμένη Παρασκευή. Το περιεχόμενο των υποβολών δεν δημοσιοποιείται.

Ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας της Νότιας Περιφέρειας του Τέξας, Ααρον Ράιτς, δήλωσε ότι συνεργάστηκε με τα υπουργεία Δικαιοσύνης και Αμυνας και το δικαστήριο για την επαναφορά του θεσμού. Οπως υποστήριξε, η συνήθης διαδικασία αστικής δήμευσης δεν επαρκεί για τις σύνθετες απαιτήσεις του σύγχρονου πολέμου.

Η αλλαγή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων από τις ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και στη Μέση Ανατολή. Στις σχετικές δικαστικές διαδικασίες έχουν παρέμβει θύματα τρομοκρατίας και οικογένειές τους, διεκδικώντας αποζημιώσεις που επιδικάστηκαν σε βάρος του Ιράν. Το δεξαμενόπλοιο «Skipper», το πρώτο που κατασχέθηκε στη θάλασσα από την κυβέρνηση Τραμπ, βρίσκεται στο επίκεντρο ανταγωνιστικών αξιώσεων για τα έσοδα της πώλησής του.

Οι συνέπειες

Η βασική διαφορά του νέου εργαλείου αφορά το ποιος δικαιούται να προσφύγει. Οπως εξηγούν νομικοί της Holland & Knight, βάσει του δικαίου περί λείας πολέμου αξίωση μπορεί να προβάλει μόνο ο πλοιοκτήτης ή εξασφαλισμένος πιστωτής. Αντίθετα, στις συνήθεις διαδικασίες αστικής δήμευσης περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη μπορούν να διεκδικήσουν συμφέρον επί του πλοίου. Οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι σημαντικές για πλοιοκτήτες, ναυλωτές, χρηματοδότες, διαχειριστές, φορτωτές και ασφαλιστές, καθώς περιορίζονται οι δυνατότητες παρέμβασης στη δικαστική διαδικασία.

Η αναβίωση του θεσμού δεν σημαίνει ότι κάθε πλοίο μπορεί αυτομάτως να κατασχεθεί. Ωστόσο, σύμφωνα με τους νομικούς, διαμορφώνει ένα διαφορετικό πεδίο διεκδικήσεων, το οποίο ενδέχεται να περιορίσει τις αξιώσεις τρίτων που μέχρι σήμερα περιπλέκουν την πώληση κατασχεμένων πλοίων στα αμερικανικά δικαστήρια και καθυστερούν την ολοκλήρωση των υποθέσεων.

Η δικηγόρος Αλισον Λάζγουικ υπενθυμίζει ότι η σχετική εξουσία ανάγεται στο αμερικανικό Σύνταγμα του 1789, ενώ κρίσιμο νομολογιακό προηγούμενο προέρχεται από τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο του 1898. Καθώς κανένας εν ενεργεία νομικός δεν έχει πρακτική εμπειρία τέτοιων υποθέσεων, η εφαρμογή του πλαισίου ανοίγει αχαρτογράφητο πεδίο.