Κωνσταντίνος Μπιμπής στα «ΝΕΑ»: «Η τέχνη δεν πρέπει να φοβάται να παίρνει θέση»

Πόσο δίκαιος μπορεί να είναι ένας κόσμος που γεννάει την αδικία; Και μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος στο όνομα ενός ιδανικού, χωρίς να προδώσει την ίδια του την ανθρωπιά;

Οι «Δίκαιοι» του Αλμπέρ Καμί έρχονται από αύριο στη σκηνή του Θεάτρου Αποθήκη για να θέσουν ερωτήματα που παραμένουν βασανιστικά επίκαιρα. Ο Γιάννης Κακλέας σκηνοθετεί ένα έργο απέναντι στην καταπίεση, τα όρια της βίας, το τίμημα της ελευθερίας και τη λεπτή γραμμή που χωρίζει την πίστη σ’ ένα ιδανικό από την ηθική εκτροπή. Σ’ αυτή τη σύγκρουση ιδεών, συναισθημάτων και συνειδήσεων, συναντάμε τον Κωνσταντίνο Μπιμπή, ο οποίος καλείται ν’ αναμετρηθεί στη σκηνή με πρόσωπα και διλήμματα που δεν ανήκουν αποκλειστικά στο παρελθόν. Με αφορμή την πρεμιέρα, ο ηθοποιός μίλησε στο «Νσυν».

Πώς αντιμετωπίζετε τον ρόλο σας;

Οπως και σε κάθε περίπτωση, αντιμετωπίζω αυτό τον ρόλο εστιάζοντας στα κοινά στοιχεία μου με τον χαρακτήρα. Πάντοτε η έρευνά μου ξεκινάει από τα υλικά που υπάρχουν μέσα μου. Και στη συνέχεια διευρύνεται στο πεδίο των λιγότερο γνώριμων σε εμένα στοιχείων είτε ψυχικών είτε συμπεριφορικών. Πάντοτε σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη φυσικά, και αναλόγως με τις απαιτήσεις του εκάστοτε χαρακτήρα. Ο Γιάννης (Κακλέας) ξέρει πολύ καλά τη δουλειά του και έχει μελετήσει σε βάθος το κείμενο και έτσι στην πρόβα με καθοδηγεί σε όλο αυτό το πολύ όμορφο ταξίδι εξερεύνησης ενός καινούργιου ρόλου.

Πώς μπορείτε να συμμετέχετε σ’ ένα τόσο έντονα πολιτικό έργο χωρίς η παράσταση να μετατραπεί σε πολιτική «δήλωση»;

Κατ’ αρχάς εγώ δεν έχω κανένα πρόβλημα όταν μία παράσταση μετατρέπεται σε πολιτική δήλωση. Θεωρώ ότι βιώνουμε μία εποχή κατά την οποία η τέχνη πρέπει να εξερευνά πιο αιχμηρά πεδία και να μη φοβάται να παίρνει θέση ισχυρά. Καταλαβαίνω φυσικά την ερώτησή σας. Νομίζω ο δικός μας τρόπος να αποφύγουμε ίσως μία παγίδα διδακτισμού που ελλοχεύει σε τέτοιου είδους κείμενα, είναι ότι εστιάζουμε πολύ στην πρόβα μας στον ανθρώπινο παράγοντα, στα συναισθήματα, στα πάθη και στις αμφιβολίες των ανθρώπων που συμμετέχουν στην πολιτική πράξη την οποία περιγράφει το έργο.

Ο Καμί δεν ενδιαφέρεται μόνο για την επανάσταση αλλά για το τίμημα που πληρώνει ο άνθρωπος όταν αποφασίζει να γίνει δίκαιος. Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το πραγματικό τίμημα της ιδεολογικής συνέπειας;

Κάθε εποχή και οι επιταγές της δημιουργούν πολύ διαφορετικές ανάγκες που προσδιορίζουν το τίμημα της ιδεολογικής συνέπειας. Κατά τη γνώμη μου, κάθε τίμημα είναι πραγματικό. Δυστυχώς, η ιστορία μας δείχνει πως όταν ένας άνθρωπος αγωνίζεται για έναν καλύτερο κόσμο, αργά ή γρήγορα θα κληθεί να πληρώσει το τίμημα. Βιώνουμε μέρες άκρατης εξατομίκευσης που οδηγεί νομοτελειακά και σε πολύ ισχυρή υποκειμενοποίηση του περί δικαίου αισθήματος. Το δίκαιο του ισχυρότερου δεν είναι δίκαιο. Και σχεδόν πάντα οι άνθρωποι που αγωνίζονται για έναν πιο δίκαιο κόσμο δεν είναι οι ισχυροί.

Μπορεί η βία να γίνει ποτέ ηθική ή ο Καμί μάς καλεί τελικά να δεχτούμε ότι υπάρχουν πράγματα που δεν δικαιολογούνται ούτε για έναν δίκαιο σκοπό;

Μεταξύ άλλων, μας καλεί να αναλογιστούμε τα όρια της βίας και πώς αυτά τοποθετούνται μέσα στο πλαίσιο ενός αιματοβαμμένου επαναστατικού αγώνα. Περισσότερο νομίζω τον απασχολεί η ηθική της επανάστασης παρά της βίας καθεαυτής. Σκέφτομαι τελευταία πως μάλλον οραματίζεται την ουσία της επανάστασης περισσότερο ως δημιουργία, παρά ως καταστροφή. Με βαθιά συνείδηση φυσικά του αναγκαίου κόστους.

Υπάρχει ένας δίκαιος άνθρωπος μέσα στον Κωνσταντίνο Μπιμπή;

Θα ήθελα να πιστεύω πως ναι. Φαντάζομαι, όμως, πως και οι άδικοι άνθρωποι αυτό θα ήθελαν να πιστεύουν για τον εαυτό τους. Η Δικαιοσύνη δεν είναι μία τετελεσμένη κατάσταση. Είναι μια δυναμική διαδικασία γεμάτη αντίσταση και αμφιβολία. Οπως εγώ το αντιλαμβάνομαι, είναι μία καθημερινή συλλογική προσπάθεια για έναν κόσμο ισότητας, ελευθερίας και αλληλεγγύης. Προσπαθώ όσο μπορώ να συμβάλω στην προσπάθεια αυτή. Φαντάζομαι πως άλλοτε τα καταφέρνω και άλλοτε όχι. Σημασία για μένα έχει να συνεχίσω να προσπαθώ προς αυτή την κατεύθυνση χωρίς να ματαιώνομαι και χωρίς να εγκαταλείπω.

Ποια αδικία σας εξοργίζει περισσότερο από τις άλλες;

Η αδικία του ισχυρού. Που ιστορικά επιλέγει, σχεδόν πάντα, κοινούς στόχους. Τις γυναίκες, τα παιδιά, τους φοιτητές, τους καταπιεσμένους, τους αδύναμους, τους περιθωριοποιημένους, τα λοάτκια, τους πρόσφυγες, την εργατική τάξη, τους ανάπηρους, αυτούς που αντιστέκονται, τους συνδικαλιστές, τους αγωνιστές, τους κομμουνιστές και τους αναρχικούς, τους φτωχούς, τους εξαθλιωμένους και όλους αυτούς τους ανθρώπους που αγωνίζονται για τον Ανθρωπο. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πως στην εποχή μας είμαι σχεδόν καθημερινά εξοργισμένος.