Ατόφιο θέατρο

Στον τίτλο του έργου δεν υπάρχει ερωτηματικό. Γιατί το δίλημμα που θέτει όχι μόνον έχει ήδη απαντηθεί απ’ τον ίδιο, αλλά μοιάζει σαν να μην υπήρξε και ποτέ. Για τον Σταμάτη Φασουλή η απάντηση βρίσκεται στην ταύτιση των δύο εννοιών με τρόπο αυτονόητο, ζωντανό, δημιουργικό, με τον τρόπο της ζωής και του θεάτρου, που για κάποιους – όπως για τον ίδιο – δεν χώρισαν ποτέ.

Ενας «πολυπρόσωπος» μονόλογος, μια συνομιλία με τον έσω εαυτό του και άλλη μία με όλους εκείνους που γνώρισε, πορεύτηκε, θαύμασε, αγάπησε, συνεργάστηκε, έχασε αλλά δεν ξέχασε και κράτησε βαθιά μέσα του. Μια διαδρομή απ’ έξω προς τα μέσα και από μέσα προς τα έξω – εκεί ακριβώς όπου ο τίτλος συναντά την αλήθεια του. Μια ζωή συνυφασμένη – ταυτισμένη με το θέατρο, όσο κι αν ο καλλιτέχνης ενίοτε ήθελε να τα ξεχωρίζει για να τα ζήσει και τα δύο ώστε να μπολιάζει διαρκώς το ένα με το άλλο. Εξ απαλών ονύχων εις το διηνεκές.

Με τη φράση «Δεν προλαβαίνω, δεν θα προλάβω, δεν πρόλαβα», ο Σταμάτης Φασουλής ξεκινά το σκηνικό του ταξίδι στο Υπόγειο. Κι αμέσως η έννοια του χρόνου κάνει την εμφάνισή της: εκεί όπου η υπαρξιακή αγωνία συναντά το πρακτικό κομμάτι της ζωής – θα προλάβω; Τρεις μουσικοί με τα όργανά τους, κάποια τραγούδια που συνδέονται άμεσα με τη θεατρική πορεία του, λίγα «χορευτικά» (με τη συνδρομή του Φωκά Ευαγγελινού) και οι μουσικές του Σταμάτη Κραουνάκη που εμπεριέχουν το ζουμί του θεάτρου, συνθέτουν τον θαυμαστό κόσμο του.

Το σκηνικό, καμαρίνι – σπίτι – θέατρο μαζί. Εκεί μπλέκεται η ζωή με την παράσταση. Μια πολυθρόνα, ένα κρεβάτι, ένα γραφείο, λίγα έπιπλα, μια ράμπα, φώτα. Συρτάρια, πολλά συρτάρια (στοιβάζονται οι αναμνήσεις;), στοιχεία από κοστούμια ρόλων, τόποι, θέατρα, επιτυχίες και αποτυχίες, φίλοι, συνεργάτες, η οικογένεια. Εκεί ζωντανεύουν μύθοι και θρύλοι της τέχνης, ηθοποιοί που γνώρισε, έπαιξε (ή όχι) μαζί τους, οι φωνές τους, τα λόγια τους. Εκεί, παράλληλα με τα γεγονότα και τα περιστατικά, ξεδιπλώνεται η ψυχή του καλλιτέχνη που κυλάει σαν ποτάμι, χωρίς τίποτα να εμποδίζει τη ροή του.

Ποίηση και καθημερινότητα

Μια ερμηνεία ατόφια καταθέτει ο Σταμάτης Φασουλής, μια ερμηνεία που δεν αφήνει κανένα διαχωριστικό ανάμεσα στο θέατρο και στη ζωή, επώδυνη και ευφρόσυνη, πλούσια σε αισθήματα και αποχρώσεις – πλήρης.

Γραμμένο απ’ τον ίδιο – πώς αλλιώς; –, το έργο διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία που τον χαρακτηρίζουν: συγκίνηση και αυτοσαρκασμό, ποίηση και καθημερινότητα, υψηλή τέχνη και λαϊκό αποτύπωμα, ένα αχ που διακόπτεται απ’ το γέλιο, ένα δάκρυ που γίνεται ατάκα, μια ανάσα που, πριν κοπεί, γίνεται ρόλος, ένα τραγούδι που εμπεριέχει τη μνήμη, το αίσθημα, την απώλεια. Και σιωπές.

Απ’ το «Βίρα τις άγκυρες» και τη Δραματική του Εθνικού, απ’ τους μεγάλους δασκάλους ως το Ελεύθερο Θέατρο και την Ελεύθερη Σκηνή, απ’ τη Μεταπολίτευση και το Αλσος Παγκρατίου ως τις μεγάλες σκηνές και το ελληνικό έργο, απ’ την επιτυχία ως την αποτυχία (κυρίως αυτή), απ’ τα Βραβεία Χορν ως τους νέους ηθοποιούς, όλοι και όλα είναι μέσα στο κείμενο του Φασουλή: η Σαλαμίνα των παιδικών του χρόνων, το θέατρο Βέμπο και η Βέμπο, ο Πειραιάς της Μελίνας, ο Καραντινός, ο Κουν, η Παξινού και ο Μινωτής, ο Τσαρούχης και ο Χατζιδάκις, οι ατάκες της Λαμπέτη, οι βραδιές με τον Χορν, η Μαρινέλλα, η Αλίκη, η Αννα – «Αννα, μην κλαις» –, οι φίλοι, οι έρωτες, η υπόκλιση, το χειροκρότημα…

Χνάρια και αποτύπωμα

Πρώτα ήρθε η πρόσκληση για τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη απ’ το Χονγκ Κονγκ και το Φεστιβάλ των Τεχνών της πόλης, με τον φεστιβαλικό – ελληνικό θίασο. Κι έτσι τον Μάρτιο του 2025 δόθηκαν εκεί δύο παραστάσεις. Αλλά τα πράγματα δεν έμειναν εκεί: ακολούθησε η πρόταση απ’ το Εθνικό Θέατρο της Σαγκάης για το ανέβασμα της «Λυσιστράτης» του Αριστοφάνη με θίασο αποτελούμενο αποκλειστικά από κινέζους ηθοποιούς. Και ήταν η πρώτη φορά που η «τολμηρή» κωμωδία παίχτηκε στην Ασία – συγκεκριμένα στη Σαγκάη και στο Πεκίνο (την περασμένη άνοιξη), ενώ μέσα στο 2027 αναμένεται ένας δεύτερος κύκλος, στο Χονγκ Κονγκ αυτή τη φορά. Τώρα, πάλι με τον «Ιππόλυτο», βρίσκεται ήδη στην Κίνα, προσκεκλημένη του Wuzhen Theatre Festival, μια πόλη κοντά στη Σαγκάη, όπου το έργο θα παρουσιαστεί στις 23, 24 και 25 Οκτωβρίου.

Για την Κατερίνα Ευαγγελάτου όλα ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια της θητείας της στο Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου και λόγω του Grape, την «Αγορά», αυτή τη συστηματική πλατφόρμα προβολής της ελληνικής δημιουργίας στη διεθνή σκηνή. Εκεί έγινε η πρώτη κρούση για την Κίνα και το ένα έφερε το άλλο, μια που το κινεζικό κοινό έδειξε να εκτιμά και να απολαμβάνει τη δουλειά της.

Με μια γεμάτη εικοσαετία στη σκηνοθεσία, από τότε που ανέβασε την «Ερωτευμένη νεκρή» του Τεοφίλ Γκοτιέ στο Αμφι-Θέατρο και την πρόσφατη ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας της στο τιμόνι του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, η Κατερίνα Ευαγγελάτου ξέρει πώς να συνδυάζει το «εντός και εκτός» στη δουλειά της. Απ’ τη μια η συστηματική παρουσία της εντός Ελλάδος, με έργα και παραστάσεις που αφήνουν το στίγμα τους, και απ’ την άλλη, πέραν των διοικητικών ικανοτήτων που επέδειξε, άνοιξε τα φτερά της και εκτός. Ακολουθώντας, με τον δικό της τρόπο, τα χνάρια που άφησε το Αμφι-Θέατρο των γονιών της, του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου και της Λήδας Τασοπούλου, αφήνει τώρα το δικό της αποτύπωμα. Επιστρέφοντας απ’ την Κίνα επιστρέφει και στις πρόβες του «Μακμπέθ», με τον Γιώργο Γάλλο και την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Και έπεται συνέχεια…