Μπορεί η Αλβανία να ακολουθήσει τον δρόμο της Σερβίας;

Μήπως η ιστορική ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία, έπειτα από 14 χρόνια απόλυτης κυριαρχίας, στέλνει ένα μήνυμα και σε άλλες χώρες της περιοχής όπου ήδη έχουν εκδηλωθεί κύματα διαδηλώσεων; Η ήττα αυτή απέδειξε ότι ακόμα και τα πιο εδραιωμένα, προσωποπαγή συστήματα εξουσίας μπορούν να καταρρεύσουν όταν η κοινωνία των πολιτών οργανωθεί έξω από τα παραδοσιακά κομματικά πλαίσια.

Η ανάδυση της «Φοιτητικής Λίστας», ενός κινήματος που γεννήθηκε στους δρόμους και στα πανεπιστήμια, δεν άλλαξε απλώς την πορεία της Σερβίας, αλλά έστειλε ένα ξεκάθαρο, προειδοποιητικό μήνυμα, με άμεσο αποδέκτη τα Τίρανα και τον Εντι Ράμα.

Η Αλβανία παρουσιάζει εντυπωσιακές κοινωνικοπολιτικές ομοιότητες με τη Σερβία της προηγούμενης περιόδου. Ο Εντι Ράμα βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας από το 2013, έχοντας οικοδομήσει ένα εξαιρετικά συγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησης, σημειώνει η «El Pais». Οπως και ο Βούτσιτς, ο αλβανός πρωθυπουργός αντιμετωπίζει έντονη κριτική για τον έλεγχο των θεσμών, την εκτεταμένη διαφθορά και τη στενή σχέση του κρατικού μηχανισμού με οικονομικά ολιγαρχικά συμφέροντα. Μέχρι σήμερα, η ισχύς του Ράμα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην απογοήτευση των πολιτών από μια κατακερματισμένη και απαξιωμένη αντιπολίτευση, η οποία αδυνατούσε να εμπνεύσει τους ψηφοφόρους.

Ωστόσο, το «μοντέλο του Βελιγραδίου» προσφέρει ένα νέο εγχειρίδιο ανατροπής. Οι σέρβοι φοιτητές δεν περίμεναν τις παλιές πολιτικές δυνάμεις να δράσουν. Με αφετηρία την τραγωδία στο Νόβι Σαντ και σημαία την κάθαρση, παρέκαμψαν τα ελεγχόμενα μέσα ενημέρωσης, χρησιμοποίησαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχτισαν ένα δίκτυο με πρόσωπα της δημόσιας ζωής που θεωρούνται «άφθαρτα».

Αυτή η στρατηγική ίσως αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την κυβέρνηση των Τιράνων. Στην Αλβανία, η κοινωνική οργή σιγοβράζει, τροφοδοτούμενη από τη μαζική μετανάστευση των νέων που δεν βλέπουν μέλλον στη χώρα τους. Εάν η αλβανική νεολαία αντιληφθεί ότι η αλλαγή δεν απαιτεί τη στήριξη των παραδοσιακών πολιτικών αρχηγών, αλλά τη δημιουργία ενός αυθεντικού, οριζόντιου κινήματος βάσης, το σκηνικό μπορεί να αντιστραφεί ραγδαία. Οι διαδηλώσεις στα Τίρανα, με βασικό αίτημα την παραίτηση του Ράμα, ίσως πάρουν ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις.

Η γεωπολιτική διάσταση είναι εξίσου κρίσιμη. Τόσο ο Βούτσιτς όσο και ο Ράμα παρουσιάζονταν στη Δύση ως οι μόνοι εγγυητές της σταθερότητας στα Δυτικά Βαλκάνια, απολαμβάνοντας μια ιδιότυπη ασυλία για τις εσωτερικές τους αυταρχικές πρακτικές. Η πτώση του σέρβου ηγέτη καταρρίπτει αυτό το αφήγημα, αποδεικνύοντας ότι μια «σταθερότητα» που βασίζεται στην καταπίεση και τη διαφθορά είναι εύθραυστη.