- Advertisement -
Οι δύο παράλληλοι πόλεμοι, σε Ουκρανία και Ιράν, που κάθε άλλο παρά σε φάση εκτόνωσης δείχνουν να κινούνται, πέρα από τις αρνητικές επιπτώσεις που έχουν στις τιμές ενέργειας, κυρίως στην Ευρώπη, έρχονται να μας υπενθυμίσουν το πόσο ευάλωτο είναι τελικά το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα σε ό,τι αφορά την προμήθεια και μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κι αυτό γιατί αθροιστικά, και παρά την εσφαλμένη εικόνα που παρουσιάζουν τα ΜΜΕ για τον σημαντικό ρόλο των ΑΠΕ, εξακολουθούν να καλύπτουν τον συντριπτικά μεγαλύτερο όγκο (άνω του 84% εάν προσθέσουμε και τον άνθρακα) των συνολικών ενεργειακών αναγκών του πλανήτη.
Στο μεν μέτωπο της Ουκρανίας, αντί αποκλιμάκωσης έπειτα από 4 χρόνια άγριων μαχών με πολλές χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, διαπιστώνουμε μια ανανεωμένη φιλοπόλεμη διάθεση από πλευράς ΝΑΤΟ και της συμμαχίας των προθύμων που, με προμετωπίδα την Ουκρανία, στην ουσία απεργάζονται τη σταδιακή φθορά και κατάρρευση της Ρωσίας (βλέπε νέο κύκλο – τον 21ο – κυρώσεων από την ΕΕ κατά της Μόσχας που μόλις εγκρίθηκε). Ετσι, αντί οι όποιες προσπάθειες να αποβλέπουν σε άμβλυνση του ρήγματος Ρωσίας – Δύσης, παρατηρούμε ακριβώς το αντίθετο, έχοντας επιστρέψει σε μια νέα ψυχροπολεμική περίοδο με τα χειρότερα μπροστά μας.
Παράλληλα, στον Περσικό Κόλπο, αντί ειρήνευσης βάσει της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν της 17/6, έχουμε επιστροφή στο χάος και την εμπόλεμη κατάσταση με καθημερινά εκατέρωθεν πλήγματα και βομβαρδισμούς κατά στρατιωτικών και πολιτικών στόχων, καθώς η ιρανική ηγεσία φαίνεται ότι εγκατέλειψε τη δέσμευσή της για διατήρηση πάση θυσία του πυρηνικού προγράμματος και την αντικατέστησε με την αποφασιστικότητά της για τον απόλυτο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Αφού, όπως η ίδια διαπίστωσε, προϊόντος του πολέμου, ο έλεγχος των Στενών ισοδυναμεί με πυρηνική βόμβα, την οποία όμως ουδέποτε απέκτησε η Τεχεράνη παρά τα δισεκατομμύρια δολάρια που επένδυσε στο πυρηνικό της πρόγραμμα τα τελευταία 30 χρόνια.
Αμεσο αποτέλεσμα της νέας πολεμικής αναμέτρησης στον Περσικό Κόλπο είναι η δραματική μείωση των φορτίων αργού και LNG που διέρχονται μέσα από τα Στενά και έχουν περιοριστεί πλέον στα 8-10 πλοία την ημέρα (από τα 120-140 πριν από τον πόλεμο), και ο εκ νέου αποκλεισμός των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου από το αμερικανικό ναυτικό. Αυτό είχε ως συνέπεια τον περιορισμό, για μία ακόμα φορά, της παγκόσμιας προμήθειας αργού και προϊόντων, που μάλιστα ενισχύεται καθώς παράλληλα πλήττονται από τους Ουκρανούς φορτία ρωσικού και καζακικού πετρελαίου στη Μαύρη Θάλασσα αλλά και στην Κασπία.
Το σφίξιμο στην προμήθεια πετρελαίου και LNG είναι πλέον εμφανές αφού, παρά την κάλυψη του αρχικού ελλείμματος των 20/22 εκατ. βαρ./ημέρα που εξαγόταν μέσα από τα Στενά του Ορμούζ (που μεγάλο μέρος καλύφθηκε έκτοτε από την παραγωγή προμηθευτών εκτός Κόλπου και από εξαγωγές μέσα από χερσαίους αγωγούς), σήμερα οι εξαγωγές από τη Σ. Αραβία μέσω Ερυθράς Θάλασσας έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο. Με αποτέλεσμα να παρατηρείται πραγματικό έλλειμμα 5-7 εκατ. βαρελιών την ημέρα σε μια παγκόσμια αγορά 100 εκατ. βαρελιών. Σε πρώτη φάση αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου που, από ό,τι φαίνεται, θα έχει διάρκεια και, άρα, θα επηρεάσει αρνητικά τον πληθωρισμό.
Καθώς οι τιμές του αργού Brent, του διεθνούς benchmark, κινούνται σταθερά πλέον στη ζώνη των 90 δολαρίων το βαρέλι, αυτό έχει ανατιμηθεί κατά 25%, ενώ η αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, στον ολλανδικό κόμβο εμπορίας TTF, είναι πλέον έντονη, στα +50%, με το μηνιαίο συμβόλαιο να πωλείται στα 60 ευρώ τη μεγαβατώρα.
Σε δεύτερη φάση, οι υψηλές τιμές πετρελαίου, και κυρίως του φυσικού αερίου, θα επηρεάσουν τις τιμές ηλεκτρισμού. Υπό αυτή την έννοια, η διεθνής ενεργειακή αγορά έχει εισέλθει σε ένα νέο σημείο καμπής. Η μόνη παρήγορη σκέψη είναι ότι επειδή η διεθνής ενεργειακή αγορά βρέθηκε στο ίδιο σημείο μετά την επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν (28/2) εκτιμάται ότι θα λειτουργήσουν πάλι κάποιες ασφαλιστικές δικλίδες (λ.χ. επιπλέον παραγωγή αργού και αερίου από παραγωγούς εκτός Μ. Ανατολής, προσφυγή σε στρατηγικά αποθέματα, μείωση κατανάλωσης λόγω υψηλών τιμών κ.λπ.), έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσουμε πραγματικά διακοπή της ενεργειακής τροφοδοσίας, που όμως αποτελεί τον απώτερο στόχο της Τεχεράνης και των συμμάχων της.
Ο Κωστής Σταμπολής είναι ενεργειακός αναλυτής και πρόεδρος του ΙΕΝΕ
Comments are closed.