Καταρζίνα Σίντλο στα «ΝΕΑ»: «Ο Τραμπ πιθανώς επαναπροσδιορίζει τις επιλογές του»

Τα μηνύματα που λαμβάνουμε για τον πόλεμο στο Ιράν είναι ανάμεικτα εκτιμά στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» η Καταρζίνα Σίντλο, ανώτερη αναλύτρια πολιτικής για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών της ΕΕ (EUISS). Θεωρεί, επίσης, ότι δεν φαίνεται πως θα υπάρξουν άμεσες συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ενώ επισημαίνει ότι υπάρχει μια συνολική μετατόπιση ισχύος και μια αναδιάταξη συμμαχιών στη Μέση Ανατολή.

Ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται και δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα. Πώς βλέπετε την εξέλιξή του;

Λαμβάνουμε ανάμεικτα μηνύματα. Ακούμε από τις ΗΠΑ, παρότι ο Τραμπ το αρνείται, ότι η παύση των αμερικανικών βομβαρδισμών οφείλεται σε εξάντληση των πυρομαχικών, κάτι που προφανώς αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι. Ταυτόχρονα, οι Ιρανοί αρνούνται τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι ζήτησαν παύση των εχθροπραξιών και παράλληλα εμπλέκονται πολλοί άλλοι παράγοντες. Ο Νετανιάχου με την επίσκεψή του στις ΗΠΑ για να συζητήσει την κατάσταση στο Ιράν. Το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν τα οποία λαμβάνουν μέτρα για να αντιδράσουν στις επιθέσεις που έχουν δεχτεί, αλλά και για να συγκρατήσουν τα πυρά. Ταυτόχρονα αυξάνεται η πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν πόσο δυσαρεστημένοι είναι οι Αμερικανοί με τον πόλεμο. Επίσης, μειώνεται η στήριξη προς το Ισραήλ, κάτι που συνδέεται με την κατάσταση στο Ιράν. Φαίνεται ότι πιθανώς ο Τραμπ επαναπροσδιορίζει τις επιλογές του, αλλά δεν διακρίνεται ότι θα υπάρξουν άμεσες συνομιλίες.

Τι θα μπορούσε να καταστήσει πιθανή την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων;

Ενα πράγμα που αποδείχθηκε επιτυχημένο μέχρι στιγμής είναι η εμπλοκή, ιδίως των χωρών του Κόλπου, αλλά και των Πακιστανών καθώς και η πίεση της Ευρώπης – της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ευρωπαϊκών κρατών-μελών μεμονωμένα – για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και να επιστρέψουν οι δύο πλευρές στις διαπραγματεύσεις. Η αντίδραση των αγορών, πάντως, δεν φαίνεται ικανή να τους φέρει στο τραπέζι.

Πιστεύετε ότι η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ουσιαστικό ρόλο;

Η παρασκηνιακή υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ στις χώρες του Κόλπου έχει αντίκτυπο. Είναι καθησυχαστικό για τις χώρες του Κόλπου και τις βοηθά στην ανάπτυξη των δικών τους ικανοτήτων για να ασκήσουν πίεση στον Τραμπ. Πέρα από την αμυντική υποστήριξη που έχει υποσχεθεί για το Στενό του Ορμούζ, η ΕΕ παρέχει επίσης στήριξη στην Ερυθρά Θάλασσα με την επιχείρηση «Ασπίδες». Η στήριξη είναι αμυντική, επειδή η ΕΕ δεν θέλει να εμπλακεί άμεσα στον πόλεμο, αλλά για τις χώρες του Κόλπου, το ίδιο το γεγονός ότι η ΕΕ είναι εκεί, παρέχοντας ένα διπλωματικό μαξιλάρι, αλλά και ένα «φυσικό» μαξιλάρι γύρω από τις χώρες του Κόλπου, βοηθάει, παρόλο που η ΕΕ δεν έχει μεγάλο άμεσο αντίκτυπο στον Τραμπ.

Η συμφωνία των ΗΠΑ με τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών στην περιοχή;

Δεν νομίζω ότι η συμφωνία θα υλοποιηθεί, επειδή ο Τραμπ έσπευσε αργότερα να θέσει ως όρο την ομαλοποίηση των σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας με το Ισραήλ, γεγονός που την καθιστά στην πραγματικότητα μη λειτουργική. Η Σαουδική Αραβία ήταν πολύ σαφής ότι δεν ήταν σε θέση να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με το Ισραήλ μέχρι να γίνουν πραγματικά βήματα για την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους. Αλλά το γεγονός ότι ο Τραμπ ήταν πρόθυμος να συνάψει τη συμφωνία δείχνει πρώτον ότι είναι επιρρεπής στο να κάνει βήματα χωρίς ευρύτερες διαπραγματεύσεις, τόσο εντός των ΗΠΑ όσο και με τους εταίρους του. Δεν συζητήθηκε η συμφωνία αυτή με το Ισραήλ ούτε με την Τουρκία. Δείχνει επίσης ότι ο Τραμπ δεν σκέφτεται πραγματικά στρατηγικά για το θέμα αυτό, παρότι ο πόλεμος με το Ιράν υποτίθεται ότι αφορούσε το να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα.

Η πολιτική του είναι αντιφατική. Το Ισραήλ αρνείται ότι είναι πυρηνική δύναμη, αλλά θεωρείται ότι διαθέτει και χώρες στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των ΗΑΕ, εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τη συμφωνία. Τα ΗΑΕ έχουν τη δική τους συμφωνία από το 2009 με τις ΗΠΑ, αλλά είναι πολύ πιο περιορισμένη από αυτήν που ανακοινώθηκε με τη Σαουδική Αραβία. Η Σαουδική Αραβία δεν θα αποδεχτεί τον όρο που επέβαλε ο Τραμπ, αλλά το γεγονός ότι ο Τραμπ τον έθεσε είναι ανησυχητικό και τροφοδοτεί κατά κάποιο τρόπο μια συνολική μετατόπιση ισχύος και μια αναδιάταξη συμμαχιών στην περιοχή.

Εχει στείλει ένα πολύ κακό μήνυμα σε πολλά επίπεδα. Οι Σαουδάραβες, άλλωστε, έχουν υπογράψει συμφωνία με το Πακιστάν για την πυρηνική του ομπρέλα. Υπάρχει πολλή σκέψη στην περιοχή για πυρηνική ενέργεια, τόσο λόγω του Ιράν όσο και του Ισραήλ και επειδή άλλες χώρες δείχνουν ότι θα ήθελαν να αποκτήσουν πυρηνική ενέργεια για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

Φαίνεται ότι υπάρχει κάποια μετατόπιση στη σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ποια η άποψή σας;

Μπορεί να είναι απλώς προσωρινή, μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι ο πόλεμος δεν φαίνεται να τελειώνει. Ο Τραμπ συμπαθεί τους νικητές. Ο Νετανιάχου μπορεί να μην αναδειχθεί νικητής στις εκλογές που θα διεξαχθούν στο Ισραήλ στις 27 Οκτωβρίου. Αυτό επηρεάζει τους υπολογισμούς του αμερικανού προέδρου. Ο Νετανιάχου έχει τη δική του ατζέντα και στην κορυφή της βρίσκονται οι εκλογές. Θα ήθελε να ξανακερδίσει, αλλά οι δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ δείχνουν ότι μπορεί να χάσει από τον Γκάντι Αϊζενκότ. Ο Νετανιάχου θα ήθελε ο Τραμπ να επιστρέψει στις επιθέσεις.

Αυτό μπορεί να μη γίνει. Υπάρχει εξάλλου και το ζήτημα του Λιβάνου και της Γάζας. Υπάρχουν δύο ερωτήματα. Είναι ο Νετανιάχου διατεθειμένος να κάνει παραχωρήσεις σε αυτά τα δύο μέτωπα για να κερδίσει κάτι για το Ιράν από τον Τραμπ; Ή είναι ο Τραμπ διατεθειμένος να δώσει στο Ισραήλ μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών στον Λίβανο και να συνεχίσει να κρατάει τη Γάζα επειδή δεν πρόκειται να δώσει τίποτα στον Νετανιάχου για το Ιράν;