Ερυθρά Θάλασσα: Οι «Ασπίδες» έμειναν με δύο φρεγάτες

Η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες» (EUNAVFOR ASPIDES), η οποία τελεί υπό ελληνική επιχειρησιακή διοίκηση από το Στρατηγείο της Λάρισας, αποτελεί σήμερα το πιο κρίσιμο εργαλείο γεωπολιτικής αποτροπής που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ενωση. Σχεδιασμένη αρχικά για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Αντεν απέναντι στις ασύμμετρες επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, η επιχείρηση έχει αποδείξει την επιχειρησιακή της αξία διασφαλίζοντας τις παγκόσμιες εμπορικές αρτηρίες.

Ωστόσο, οι καταιγιστικές εξελίξεις των τελευταίων εικοσιτετραώρων ανατρέπουν πλήρως τα δεδομένα. Η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο διεθνές στερέωμα επιβάλλει μια ριζική επανεκτίμηση των όρων εντολής (mandate) της επιχείρησης και καθιστά την άμεση και δραματική αύξηση του αριθμού των πλοίων της ευρωπαϊκής δύναμης ζήτημα υπαρξιακής σημασίας για τη Γηραιά Ηπειρο.

Η ειρωνεία είναι ότι, στην παρούσα κρίσιμη φάση, η επιχειρησιακή δυνατότητα αυτής της τόσο σημαντικής αποστολής είναι απελπιστικά περιορισμένη. Δυστυχώς, η επιχείρηση «Ασπίδες» διαθέτει σήμερα μόλις δύο πολεμικά πλοία για να καλύψει μια τεράστια και φλεγόμενη θαλάσσια ζώνη: μία ελληνική και μία ιταλική φρεγάτα. Αυτή η δραματική υποστελέχωση, που οδηγεί σε συνεχείς προειδοποιήσεις από την πλευρά της Αθήνας, αφήνει την ευρωπαϊκή αρμάδα σε κατάσταση επιχειρησιακής ασφυξίας, την ίδια ακριβώς στιγμή που η απειλή χτυπά απευθείας την πόρτα της Ευρώπης.

Ο ρόλος της Τεχεράνης

Η θρυαλλίδα για αυτή την αναγκαιότητα υπήρξε η πρόσφατη, πρωτοφανής επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) που σημειώθηκε στον στρατηγικό τερματικό σταθμό της Νταμιέτα στην Αίγυπτο. Το πλήγμα κατέστρεψε ή προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο αμερικανικής ιδιοκτησίας δεξαμενόπλοιο LNG «Energos Winter» – μια πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) –, με τη φωτιά να επεκτείνεται και στο «Gaslog Salem». Η ενέργεια αυτή μετέφερε για πρώτη φορά με τόσο δραματικό τρόπο τη φλόγα της σύγκρουσης από την Ερυθρά Θάλασσα στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου. Αν και το υπουργικό συμβούλιο της Αιγύπτου επιβεβαίωσε ότι η καταστροφή προήλθε από drone, διευκρίνισε παράλληλα ότι δεν υπάρχει επίσημη ανάληψη ευθύνης μέχρι στιγμής. Ωστόσο, για τη διεθνή κοινότητα και τους αναλυτές ασφαλείας, το χτύπημα φέρει ένα βαρύ και σχεδόν αναμφισβήτητο ιρανικό αποτύπωμα.

Οι ενδείξεις που ενοχοποιούν το καθεστώς της Τεχεράνης είναι συντριπτικές. Πρώτον, το χτύπημα στην Νταμιέτα αποτελεί την ακριβή υλοποίηση των απειλών που διατύπωνε μόλις λίγες ημέρες πριν η ιρανική κρατική εφημερίδα «Farhikhtegan». Σε μια εκτενή και άκρως επιθετική ανάλυση, το ιρανικό μέσο είχε περιγράψει τη νέα «τράπεζα στόχων» της Τεχεράνης, τοποθετώντας στο κάδρο των πιθανών αντιποίνων τις ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές.

Το δημοσίευμα κατονόμαζε ρητά τον σταθμό της Νταμιέτα, αλλά και ελληνικές και κυπριακές υποδομές, όπως ο τερματικός σταθμός της Ρεβυθούσας, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και το κυπριακό κοίτασμα φυσικού αερίου «Κρόνος». Η Τεχεράνη θεωρεί πλέον τις πύλες εισόδου της ευρωπαϊκής ενεργειακής απεξάρτησης ως «νόμιμους στρατιωτικούς στόχους».

Δεύτερον, οι πληροφορίες των διεθνών μέσων ενημέρωσης επιβεβαιώνουν αυτό το σενάριο. Σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times», δύο ιρανοί αξιωματούχοι άφησαν σαφώς να εννοηθεί (hinted) ότι η επίθεση σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε από την Τεχεράνη ως προειδοποίηση για την παγκόσμια κίνηση της ενέργειας και ως απάντηση στις εχθροπραξίες που δέχεται η χώρα. Το γεγονός ότι επλήγη ένα αμερικανικής ιδιοκτησίας πλοίο LNG («Energos Winter») ενισχύει αυτή την εκτίμηση, καθώς το χτύπημα συμπίπτει χρονικά με μια ευρύτερη στρατιωτική ανάφλεξη, κατά την οποία το Ιράν εξαπέλυσε πυραύλους εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία.

Εν τω μεταξύ, η Σαουδική Αραβία, αντιλαμβανόμενη τον μεγάλο κίνδυνο, συγκάλεσε επείγουσα σύνοδο των αρχηγών των ενόπλων δυνάμεων στο Ριάντ. Στόχος είναι η δημιουργία ενός διευρυμένου διεθνούς συνασπισμού για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από τις ασταμάτητες επιθέσεις των Χούθι. Στη συνάντηση αυτή, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, της Ιορδανίας, του Ομάν και της Νέας Ζηλανδίας, κατέστη σαφές ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών απαιτεί μια νέα, δυναμική αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Οταν οι Χούθι απειλούν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και drones πλήττουν την Νταμιέτα, η εναλλακτική τροφοδοσία της Ευρώπης μέσω της Μεσογείου τίθεται υπό άμεση αμφισβήτηση.

Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται ο αναντικατάστατος ρόλος της επιχείρησης «Ασπίδες» και η επιτακτική ανάγκη για την άμεση ενίσχυση του στόλου της, ξεπερνώντας το παρόν αδιέξοδο των μόνο δύο πλοίων.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της κρίσης. Η ελληνική διοίκηση της επιχείρησης «Ασπίδες» αποτελεί πράξη εθνικής αυτοάμυνας, καθώς τυχόν αποσταθεροποίηση των υποδομών της Ανατολικής Μεσογείου θα επέφερε ανυπολόγιστο πλήγμα στην εθνική και ευρωπαϊκή οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση οφείλει να εγκαταλείψει τις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και να αντιληφθεί ότι η αποστολή δεν μπορεί να εκτελείται «κατ’ όνομα» με μόνο δύο πλοία. Πρέπει να προχωρήσει στην άμεση διάθεση περισσότερων φρεγατών από τα υπόλοιπα κράτη – μέλη, στην παροχή αυξημένης χρηματοδότησης και σε διευρυμένους κανόνες εμπλοκής για την ευρωπαϊκή αρμάδα. Δεν πρόκειται πλέον για μια απλή αποστολή τήρησης της διεθνούς τάξης σε μακρινές θάλασσες, αλλά για τη διασφάλιση ότι οι πολίτες της Ευρώπης θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε ασφαλή ενέργεια και οικονομική σταθερότητα.