- Advertisement -
Το αεροδρόμιο της Χίου ετοιμάζεται να κλείσει για τέσσερις ολόκληρους μήνες. Οι τακτικές πτήσεις αναστέλλονται από τις 15 Νοεμβρίου 2026 έως τις 15 Μαρτίου 2027, με σχετικό NOTAM της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ). Όμως, για ένα νησί ακριτικό, η αεροπορική σύνδεση δεν είναι πολυτέλεια μια «ευκολία» που μπορεί να αναπληρωθεί χωρίς κόστος. Είναι κρίσιμη για τις μετακινήσεις των κατοίκων, την υγειονομική τους εξυπηρέτηση, τον τουρισμό και την τοπική οικονομία.
Όσο πλησιάζει η ημερομηνία του λουκέτου στο αεροδρόμιο, αλλά και η χειμερινή μείωση της συχνότητας των ακτοπλοϊκών συνδέσεων σε τρεις την εβδομάδα (από επτά το καλοκαίρι), τόσο πληθαίνουν τα ερωτήματα, με κυριότερα τα εξής:
– Γιατί χρειάζεται συνεχής διακοπή τεσσάρων μηνών;
– Πώς προέκυψε αυτή η λύση; Ποιος αποφάσισε ότι είναι η μόνη εφαρμόσιμη;
– Και, κυρίως, με ποια βεβαιότητα μπορούν να υποσχεθούν το υπουργείο Μεταφορών και η διοίκηση της ΥΠΑ, ότι το αεροδρόμιο θα ανοίξει ξανά στις 15 Μαρτίου;
Ο Χιώτης μηχανολόγος – μηχανικός του ΕΜΠ, Στέλιος Μενδώνης, με θητεία σε μεγάλες ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες και με αντίστοιχη εμπειρία σε δημόσια έργα, μιλώντας στα «ΝΕΑ» αμφισβητεί τόσο την αναγκαιότητα της πολύμηνης διακοπής όσο και τη δυνατότητα να ολοκληρωθούν οι εργασίες μέσα στο προβλεπόμενο διάστημα της 4μηνης διακοπής. Οι εκτιμήσεις του κ. Μενδώνη δεν συνιστούν επίσημη τεχνική γνωμάτευση ούτε πιστοποιημένο χρονοδιάγραμμα. Θέτουν, ωστόσο, ζητήματα που η αρμόδια διοίκηση δεν μπορεί να «προσπερνάει» απλά με μια ανακοίνωση για τις ημερομηνίες κλεισίματος του αερολιμένα.
Οι αλλαγές στο κόστος
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η καθυστέρηση του έργου για 1,5 – 2 έτη, λόγω των υλικών που επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν για την επίχωση του διαδρόμου. Σύμφωνα με τον κ. Μενδώνη, στον πρώτο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών (ΑΠΕ) με ημερομηνία 07-02-2025 (Διαύγεια: Ρ7Π4465ΧΘΞ-9ΛΦ) αναφέρεται ρητά ότι «δεν τροποποιούνται το βασικό σχέδιο και οι προδιαγραφές του έργου». Όμως, αναπροσαρμόστηκαν οι τιμές, επειδή τα αδρανή υλικά για την επίχωση του διαδρόμου «έρχονται από πλησιέστερους δανειοθαλάμους». Επίσης, η πρώτη Συμπληρωματική Σύμβαση του Έργου (ΣΣΕ) με ημερομηνία 23-12-2025 και προϋπολογισμό 4,85 εκατ. ευρώ (Διαύγεια: ΨΠΨ0465ΧΘΞ-ΝΟ0) μιλάει για «εξυγίανση του εδάφους λόγω ασθενούς εδαφικού υλικού» και νερών. Ωστόσο, εδώ προκύπτει η εξής αντίφαση: τυπικά η μελέτη του έργου δεν άλλαξε, στην πράξη όμως άλλαξαν τα υλικά, οι τιμές και οι εργασίες!
Και σαν να μην έφταναν αυτά, οι πράξεις παράτασης (22-11-2024) και υπερημερίας (11-02-2026) του έργου, αποδίδουν την καθυστέρηση σε άλλα γειτονικά έργα, σε αγωγούς και στο VOR/DME (ραδιοναυτιλιακό βοήθημα που χρησιμοποιείται στην αεροπορία για την πλοήγηση των αεροσκαφών), και όχι στα υλικά!
Το κρίσιμο ερώτημα, για τους κατοίκους του νησιού, παραμένει: είχαν εξεταστεί επαρκώς οι τοπικές συνθήκες πριν από την προσφορά και την υπογραφή της σύμβασης; Αν προέκυψε πρόβλημα, πότε εντοπίστηκε και γιατί δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως; Ο κ. Μενδώνης, τονίζει, ότι το υπουργείο Μεταφορών οφείλει να δώσει στη δημοσιότητα τις αρχικές προβλέψεις, τις τεχνικές εισηγήσεις, τα αιτήματα του αναδόχου, τις αποφάσεις της προϊσταμένης αρχής και την πορεία των εγκρίσεων. Κι αυτό, διότι σήμερα οι πολίτες της Χίου καλούνται να αποδεχθούν ένα τετράμηνο λουκέτο, χωρίς να γνωρίζουν πώς ακριβώς φτάσαμε σε αυτό.
Το χρονοδιάγραμμα δεν είναι εγγύηση
Ανησυχία προκαλεί και η εκτίμηση του μηχανικού ότι η πρόοδος του έργου βρίσκεται περίπου στο 40% και πως, με την εικόνα που ο ίδιος περιγράφει για το εργοτάξιο, η ολοκλήρωση του διαδρόμου μέσα σε τέσσερις μήνες, είναι εξαιρετικά αμφίβολη. Επιπλέον, οι εργασίες θα εκτελεστούν τον χειμώνα, όταν οι καιρικές συνθήκες μπορούν να επιβαρύνουν το πρόγραμμα, ανεξαρτήτως των συμβατικών προϋποθέσεων. Ο ίδιος δεν αποκλείει το κλείσιμο να φτάσει ακόμη και τους έξι μήνες! Πρόκειται για προσωπική εκτίμηση και όχι για επίσημη πρόβλεψη. Αλλά γι’ αυτό ακριβώς η ΥΠΑ και το υπουργείο, πρέπει να παρουσιάσουν αναλυτικό και ελέγξιμο χρονοδιάγραμμα, μαζί με σαφή σχέδια αντιμετώπισης των καθυστερήσεων. Η ημερομηνία της 15ης Μαρτίου δεν αρκεί να αναγράφεται σε ένα NOTAM. Πρέπει να τεκμηριώνεται από την πραγματική πρόοδο και το διαθέσιμο κατασκευαστικό δυναμικό, λέει ο κ. Μενδώνης.
Ερωτηματικά προέκυψαν και από πρόσφατη δήλωση εκπροσώπου της εταιρείας στο Δημοτικό Συμβούλιο Χίου, ο οποίος μίλησε «για έναν διάδρομο λίγο κάτω από τα 1.300 μέτρα» μετά τις 15-03-2027. Δηλαδή, για έναν διάδρομο από-προσγειώσεων μικρότερο από τον προηγούμενο των 1.511 μέτρων (;), ενώ εκκρεμούν οι εργασίες στο βόρειο τμήμα. Πάντως από τις 13-03-2026 ο διάδρομος του αεροδρομίου λειτουργεί ήδη με 1.030 μέτρα και δέχεται μόνο ελικοφόρα αεροσκάφη, σύμφωνα και με τη NOTAM B0418/26 της ΥΠΑ. Σημειώνεται, ότι με την ολοκλήρωση του έργου ο διάδρομος, βάση και της σύμβασης με τον ανάδοχο, θα πρέπει να έχει μήκος 1.799 μέτρων.
Τα «άλλα» ερωτήματα
Ποια επιχειρησιακή λύση θα είναι διαθέσιμη μετά την επαναλειτουργία; Πότε θα ολοκληρωθεί το υπόλοιπο έργο; Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη αν το τετράμηνο αποδειχθεί ανεπαρκές; Υπήρχαν εναλλακτικές λύσεις; Αυτά είναι μόνο ορισμένα από τα ερωτήματα που ζητούν απάντηση.
Ο κ. Μενδώνης υποστηρίζει ότι η αρχική μελέτη προέβλεπε δύο χωριστές περιόδους αναστολής, διάρκειας 15 και 20 ημερών. Ο ίδιος ζητά δε να εξεταστούν ξανά εναλλακτικές τεχνικές λύσεις, μεταξύ των οποίων και η αξιοποίηση ντόπιων συνεργείων, που, όπως αναφέρει, διαθέτουν εξοπλισμό και εμπειρία σε εργασίες οδοποιίας. Η πρόταση αυτή δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το έργο μπορεί να ολοκληρωθεί με δύο σύντομες διακοπές. Επιβάλλει, όμως, στις αρμόδιες αρχές να απαντήσουν τεχνικά και δημόσια: Εξετάστηκε ως λύση; Αν απορρίφθηκε, για ποιους λόγους απορρίφθηκε; Ποιες εργασίες απαιτούν οπωσδήποτε πλήρη διακοπή του αεροδρομίου και ποιες θα μπορούσαν να γίνουν με διαφορετική αλληλουχία;
Εδώ βρίσκεται και το ζήτημα της λογοδοσίας. Η προϊσταμένη αρχή (υπουργείο Μεταφορών και ΥΠΑ) έχει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των εργασιών, στα αιτήματα του αναδόχου, στις μεταβολές του προϋπολογισμού και των μελετών και στην εξέλιξη της σύμβασης. Όμως, όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς επαρκή δημόσια ενημέρωση, η κοινωνία βλέπει μόνο το αποτέλεσμα: καθυστερήσεις, αυξημένο κόστος και τώρα ένα τετράμηνο χωρίς πτήσεις.
Ο προϋπολογισμός
Ο προϋπολογισμός του έργου, με βάση τα στοιχεία που καταγράφονται στη «Διαύγεια», αυξήθηκε από 17,84 εκατ. ευρώ (στις 29-12-2021 που υπεγράφη η σύμβαση) σε 24 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, αίτημα αποζημίωσης του αναδόχου ύψους 2,62 εκατ. ευρώ έγινε εν μέρει δεκτό στις 11-02-2026, όμως, το ποσό δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Επίσης, προβλέφθηκε και πριμ έγκαιρης παράδοσης του έργου ύψους 689.983,83 ευρώ με ΦΠΑ (589.729,77 € + ΦΠΑ), το οποίο εγκρίθηκε στις 22-11-2023 (Διαύγεια: ΨΑ60465ΧΘΞ-6ΒΟ). Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 154 του ν. 4938/2022, το πριμ επιστρέφεται ή συμψηφίζεται εάν το έργο δεν παραδοθεί εγκαίρως. Το ερώτημα εδώ είναι: «Θα ζητηθεί πίσω;». Πάντως, η πληρωμή του δεν εμφανίζεται ακόμα σε κάποιο δημόσιο έγγραφο.
«Τα ποσά και οι όροι της σύμβασης πρέπει να παρουσιαστούν με ακρίβεια από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης και κάθε παράταση, απαιτούν καθαρή αιτιολόγηση, ιδίως όταν η κοινωνία του νησιού καλείται να υποστεί τις συνέπειες ενός πρωτοφανούς αποκλεισμού», λέει ο κ. Μενδώνης, επισημαίνοντας ότι το 4μηνο κλείσιμο του αεροδρομίου δεν έχει προηγούμενο σε κάποιο άλλο ελληνικό αεροδρόμιο.
Σημειώνεται, ότι οι πρόσφατες αναστολές λειτουργίας ελληνικών αεροδρομίων, ήταν:
* Μύκονος: 22 ημέρες (από 25-01 έως 15-02-2025).
* Σάμος: 21 ημέρες (από 5 έως 25-11-2024).
* Νάξος: 20 ημέρες (από 11 έως 30-03-2025).
* Κέρκυρα: έκλεισε δύο φορές και συγκεκριμένα, από 10 έως 24 Ιανουαρίου 2023 και από 8 έως 22 Φεβρουαρίου. Όμως, αυτά τα δύο 15νθήμερα διαστήματα δεν ήταν συνεχόμενα μεταξύ τους.
Σε κάθε περίπτωση, η διακοπή λειτουργίας των αεροδρομίων δεν ξεπέρασε τον ένα μήνα, σε αντίθεση με το αεροδρόμιο της Χίου που θα μείνει κλειστό για 120 ημέρες!
Οι κάτοικοι
Η Χίος, λένε οι κάτοικοι του νησιού, δεν ζητά να παρακαμφθούν οι τεχνικές προδιαγραφές ούτε να υποβαθμιστεί η ασφάλεια του έργου. Ζητά να μάθει γιατί χρειάζονται τέσσερις μήνες συνεχούς αναστολής, εάν το χρονοδιάγραμμα αυτό είναι ρεαλιστικό και τι θα συμβεί αν δεν τηρηθεί. Η ευθύνη για την τεχνική πιστοποίηση ανήκει στους μηχανικούς που θα παραλάβουν το έργο. Όμως, η ευθύνη για τις αποφάσεις, τις καθυστερήσεις και την ενημέρωση των πολιτών ανήκει στην κεντρική διοίκηση. Επιπλέον, η ολοκλήρωση ενός μεγάλου έργου δεν κρίνεται μόνο από το αν θα κατασκευαστεί ο διάδρομος. Κρίνεται και από το αν η Πολιτεία μπορεί να εξηγήσει τις επιλογές της, να ελέγξει τον ανάδοχο και να περιορίσει το κόστος και τις επιπτώσεις για τους πολίτες. Στη Χίο, μέχρι στιγμής, τα ερωτήματα είναι περισσότερα από τις απαντήσεις. Και η επίκληση της «πολιτικής βούλησης» δεν αρκεί: χρειάζονται αποφάσεις, στοιχεία και δημόσια λογοδοσία.
Comments are closed.