Χένρι Τίλμαν στα «ΝΕΑ»: Η νέα θαλάσσια διαδρομή στην κορυφή του κόσμου

«Αρχικά η συζήτηση γύρω από τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή αφορούσε κυρίως το LNG. Hδη από το 2004 ο Πούτιν επένδυσε στρατηγικά στο σιβηρικό LNG. Το 2021 η Ρωσία ήταν ήδη ανάμεσα στους πέντε μεγαλύτερους παραγωγούς LNG στον κόσμο και αναμενόταν να ανέλθει στη δεύτερη θέση το 2025, μετά το Κατάρ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέκοψε αυτήν την πορεία».

Αυτό λέει στη συνέντευξή του στο περιοδικό «Int.» ο βρετανός επιχειρηματίας και επιστήμονας Χένρι Τίλμαν, που το 2018 έγραψε το «The Polar Silk Road», μια μελέτη για την εμπλοκή της Κίνας στην Αρκτική.

Μιλάμε για μια διαδρομή που θα μεταφέρει κινεζικά προϊόντα προς τη μία κατεύθυνση και θα επιστρέφει με ρωσικά ορυκτά, LNG και πετρέλαιο; Θα δεχτεί ο υπόλοιπος κόσμος μια διαδρομή που κυριαρχείται από τη Ρωσία ή πρόκειται κυρίως για έναν διμερή διάδρομο;

Η Ρωσία αντιπροσωπεύει περίπου το 65% του πληθυσμού της Αρκτικής και το 55% της χερσαίας έκτασης, επομένως θα διαδραματίσει αναπόφευκτα κεντρικό ρόλο στο μέλλον της περιοχής. Θα έλεγα μάλιστα ότι η Βόρεια Διαδρομή εξελίσσεται σε βασικό κρίκο ενός νέου ευρασιατικού άξονα.

Δεν θα υποτιμούσα την κλίμακα του διμερούς σινο-ρωσικού εμπορίου. Πάνω από το 85% του φορτίου που κινείται μέσω της ΒΘΔ αφορά ενέργεια και υδρογονάνθρακες, και οι κυρώσεις μεγέθυναν αυτήν την τάση. Το 2020, το εμπόριο Κίνας – Ρωσίας ήταν 108 δισ. δολάρια· το 2024 έφτασε τα 245 δισ. δολάρια. Ο στόχος είναι τα 300 δισ. μέχρι το 2030.

Η διαδρομή φέρεται να ενδιαφέρει και άλλους εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας, ιδιαίτερα την Ινδία, η οποία θέλει να διαφοροποιήσει την πρόσβασή της στην Ευρώπη και να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια μέσω ρωσικού αρκτικού πετρελαίου. Το διμερές εμπόριο Ρωσίας – Ινδίας έφτασε τα 69 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2025-2026, κυρίως λόγω των εισαγωγών ρωσικού αργού, με στόχο τα 100 δισ. μέχρι το 2030.

Η σημασία της ΒΘΔ θα αυξηθεί καθώς επεκτείνεται η ευρασιατική συνδεσιμότητα, οδική και σιδηροδρομική. Ενας κάθετος χερσαίος διάδρομος αναπτύσσεται από τη Ρωσία προς τον Περσικό Κόλπο μέσω Αζερμπαϊτζάν και Ιράν, γνωστός ως Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά – Νότου (INSTC). Συνδέει τη Ρωσία με τον Ινδικό Ωκεανό μέσω του Ιράν. Το 2024, οι μεταφορές μέσω του INSTC αυξήθηκαν κατά 19% σε σχέση με το 2019, φτάνοντας τα 26,9 εκατ. τόνους, με 12,9 εκατ. τόνους να μετακινούνται σιδηροδρομικώς. Αυτοί οι όγκοι είναι μικροί σε σύγκριση με τα 524,5 εκατ. τόνους της Διώρυγας του Σουέζ ή τα 37,8 εκατ. τόνους της ΒΘΔ, αλλά η τάση είναι ξεκάθαρη.

Η ανάπτυξη υποδομών έχει επιβραδυνθεί λόγω της σύγκρουσης στο Ιράν, αλλά οι ροές φορτίου συνεχίζουν να αυξάνονται. Στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026, οι αποστολές στην Κασπία μεταξύ Ρωσίας και Ιράν αυξήθηκαν κατά 68% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 2,2 εκατ. τόνους. Οι όγκοι του Ιουνίου κατά μήκος της δυτικής διαδρομής μέσω Αζερμπαϊτζάν αυξήθηκαν κατά 50%, θέτοντας νέα ορόσημα για το ευρασιατικό εμπόριο, παρά το κενό των 162 χιλιομέτρων στη σιδηροδρομική γραμμή Rasht – Astara στα ρωσο-αζερικά σύνορα, έναν κρίσιμο σύνδεσμο στον διάδρομο των 7.200 χιλιομέτρων.

Μια διαδρομή που αποφεύγει τα μεγάλα παγκόσμια σημεία συμφόρησης – τα Στενά του Ορμούζ, τον Παναμά, τον Βόσπορο – θα μπορούσε να κάνει την Αρκτική πιο ελκυστική. Αλλά αυτό εξακολουθεί να μοιάζει με συζήτηση για το μακρινό μέλλον. Τα σημερινά πλοία απλά δεν μπορούν να διασχίσουν την Αρκτική.

Ο Ηλίας Ρουμπάνης είναι διεθνολόγος, συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων. Ολόκληρη η συνέντευξη δημοσιεύεται στο τεύχος 16 του «Int.», στο οποίο μπορεί κανείς να ανατρέξει από το www.tanea.gr