Το μέτρο έκπληξη της ΔΕΘ: Ένα μπόνους για συνεπείς

Στο κυβερνητικό παρασκήνιο οι συσκέψεις εντατικοποιούνται ενόψει της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, με τρεις τέτοιες την εβδομάδα σε Μαξίμου, Μέγαρο Μποδοσάκη και υπουργείο Οικονομικών. Περίπου 40 ημέρες προτού ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανοίξει επισήμως από το Βελλίδειο (το βράδυ του Σαββάτου 5 Σεπτεμβρίου) το «πακέτο» του 2027, αρχίζει να σχηματοποιείται το μείγμα των παροχών, καθώς το οικονομικό επιτελείο γράφει και σβήνει προτάσεις, οι πρωθυπουργικοί συνεργάτες ανταλλάσσουν μαζί τους σημειώματα, υπουργοί και βουλευτές μεταφέρουν αιτήματα από κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες – ή και τις προσωπικές τους εισηγήσεις. Στελέχη με γνώση της παρασκηνιακής προετοιμασίας προϊδεάζουν για «θεματικές» πρωθυπουργικές εξαγγελίες και όχι για «θεαματικές», όπως θα ήταν για παράδειγμα ο 13ος μισθός στο Δημόσιο, που ήδη έχει απορρίψει ο Πρωθυπουργός.

Στόχος, όπως λένε ευθέως, είναι να ωφεληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι, χωρίς οι μισθωτοί και οι επιχειρήσεις να δουν επιβαρύνσεις. Μόνο που το «καλάθι» γεμίζει (και) με σαφείς εκλογικές στοχεύσεις, ανεξάρτητα από το αν οι εθνικές κάλπες στηθούν πράγματι το 2027, όπως εμφατικά διαμηνύει ο Μητσοτάκης και όπως είναι εσχάτως η κυρίαρχη αίσθηση των γαλάζιων, παρότι παραμένουν εντός κυβέρνησης και Κοινοβουλευτικής Ομάδας ένθερμοι υποστηρικτές ενός φθινοπωρινού εκλογικού αιφνιδιασμού. Κι αυτό μαρτυρά ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να βάλει τη μεγάλη έκπληξη (και μερικές μικρότερες) σε ένα «πακέτο» με ολιστικό χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι σχεδιάζεται να αφορά πολυπληθείς κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες: από ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέχρι μισθωτούς, συνταξιούχους, ιδιοκτήτες ακινήτων ενώ εξελίσσεται επεξεργασία νέων παρεμβάσεων στο στεγαστικό (νέο πρότζεκτ κοινωνικής στέγης, πιο ισχυρά κίνητρα για αύξηση της προσφοράς ακινήτων κ.ά.), που πιέζει τα νοικοκυριά και κυρίως τους νέους.

Ο «κορμός»

Στο τραπέζι είναι ένα πλέγμα φορολογικών ελαφρύνσεων, εισοδηματικών ενισχύσεων και αναπτυξιακών παρεμβάσεων και σε τεχνικό επίπεδο, ο «κορμός» των μέτρων έχει διαμορφωθεί. Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι ότι η μείωση των φορολογικών βαρών θα πρέπει να εξελίσσεται σταδιακά, χάριν τήρησης της δημοσιονομικής ισορροπίας, ενώ στον «πυρήνα» του είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις – ως η ραχοκοκαλιά της μεσαίας τάξης. Το βάρος πέφτει στην οριστικοποίηση νέου μοντέλου για το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, που απέδωσε ως μέτρο κατά της φοροδιαφυγής, αλλά πολιτικά προκαλεί ζημιά στη ΝΔ από το 2023.

Κατά πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει τη φόρμουλα ως εξής: οι φοροελαφρύνσεις δεν θα είναι οριζόντιες, αλλά θα συνδέονται με μετρήσιμους δείκτες φορολογικής συμμόρφωσης. Το σκεπτικό είναι απλό: επιβράβευση με μπόνους συνέπειας. Συγκεκριμένοι οικονομικοί δείκτες και ένας ειδικός αλγόριθμος θα μπορούν να οδηγούν σε σταδιακή μείωση ή ακόμη και κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματικούς κλάδους, οι οποίοι θα επιδεικνύουν σταθερή φορολογική και ασφαλιστική συμμόρφωση (εμπρόθεσμες πληρωμές φόρων – εισφορών, περισσότερες συναλλαγές με POS, παρά με μετρητά κ.λπ.). Αυτό σημαίνει ότι το τεκμαρτό εισόδημα σίγουρα θα περιορίζεται, ενώ δεν αποκλείεται να μην εφαρμόζεται, εφόσον πιστοποιείται ο υψηλός βαθμός φορολογικής συνέπειας.

Τι εξετάζεται

Η διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου, σε συνδυασμό με την αυξημένη απόδοση των ψηφιακών εργαλείων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής (myDATA, διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές, ψηφιακό δελτίο αποστολής, ψηφιακό πελατολόγιο) δημιουργούν περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις. Εκτός από τη σταδιακή αποκλιμάκωση ή κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος για τους επαγγελματίες εξετάζονται, πρώτον, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα και, δεύτερον, η κλιμακωτή μείωση της προκαταβολής φόρου. Σήμερα οι επιχειρήσεις προκαταβάλλουν το 80% του φόρου εισοδήματος της επόμενης χρήσης, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 55%. Στα σενάρια που έχουν παρουσιαστεί περιλαμβάνεται η αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου για τους επαγγελματίες κοντά ή και κάτω από το 40%.

Επίσης σενάρια εξετάζονται για τον κατώτατο μισθό: θεωρείται πιθανό ο πήχης να ανέβει υψηλότερα από τα 950 ευρώ, που αποτελεί την αρχική κυβερνητική δέσμευση για το 2027, και ο στόχος να αναθεωρηθεί στα 1.000 ευρώ.

Για τους συνταξιούχους, μετά την κατάργηση της περικοπής συντάξεων χηρείας, η οποία αφορά περίπου 200.000 συνταξιούχους, εξετάζεται αύξηση της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης στα 400 ευρώ (από 300 σήμερα) ενώ με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την 1η Ιανουαρίου περίπου 400.000 συνταξιούχοι θα βλέπουν ολόκληρες τις ετήσιες αυξήσεις στις αποδοχές τους.

Σε πρώτο πλάνο προεξοφλείται πως θα έρθει το στεγαστικό: εξετάζονται νέες μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ, φορολογικές ελαφρύνσεις για εισοδήματα από ενοίκια και η ανακοίνωση νέου προγράμματος τύπου «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πιο ευέλικτα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια. Ζητούμενο είναι ακόμα να ανοίξουν και να πέσουν στην αγορά κλειστές κατοικίες με διατήρηση ή ακόμα και ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων αλλά και τον περιορισμό των αδήλωτων εισοδημάτων από ενοίκια. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογικές ελαφρύνσεις προς τους ιδιοκτήτες εξετάζεται να συνδεθούν με προϋποθέσεις, όπως η δήλωση του πραγματικού μισθώματος, η σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων και η είσοδος κλειστών κατοικιών στην αγορά.

Ο «κουμπαράς»

Για το εύρος των παρεμβάσεων η Αθήνα περιμένει δύο θετικά σήματα από τις Βρυξέλλες, τα οποία μπορούν να διευρύνουν τον σημερινό διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για το 2027. Εφόσον δοθούν εγκρίσεις, εκτιμάται ότι το «πακέτο» μπορεί να μεγαλώσει αισθητά. Με τα σημερινά δεδομένα, η εμβέλεια των μέτρων για την επόμενη χρονιά θεωρείται κλειδωμένη μεταξύ 1,2 – 1,4 δισ. ευρώ. Ωστόσο εάν επιβεβαιωθούν οι προσδοκίες για διεύρυνση των δημοσιονομικών ορίων, το συνολικό ύψος θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 2 δισ. Σωρευτικά με όρους επόμενης τετραετίας, όπως λέγεται στο νεοδημοκρατικό παρασκήνιο, τότε οι συνολικές φορολογικές και εισοδηματικές παρεμβάσεις εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 5 δισ.

Τι έχει «κλειδώσει»

Στο «πακέτο» του 2027 περιλαμβάνονται και μέτρα που έχουν ανακοινωθεί ή και ψηφιστεί και μένει η εφαρμογή:

– Αύξηση κατώτατου μισθού, ίσως πάνω από 950 ευρώ.

– Νέα αύξηση για τους δημοσίους υπαλλήλους λόγω αναπροσαρμογής του κατώτατου.

– Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων.

– Κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για 400.000 συνταξιούχους.

– Νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5%, αν όχι μεγαλύτερη παρέμβαση.

– Ελαφρύνσεις για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες με τη νέα φορολογική κλίμακα.

– Μείωση φορολογίας στα εισοδήματα από ενοίκια μέσω ενδιάμεσου συντελεστή 25% αντί 35% για το σχετικό κλιμάκιο.

Πολιτικό κρας τεστ: μετρήσεις, συγκρίσεις και ένας «μαραθώνιος σαν σπριντ»

Τρία εναλλακτικά σενάρια για το «πακέτο» της ΔΕΘ, που θα μείνει ανοιχτό για προσθήκες ή διορθώσεις μέχρι και μερικές ώρες πριν από τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες, περιμένει σε πρώτη φάση ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τον Κυριάκο Πιερρακάκη και τον υφυπουργό Θάνο Πετραλιά που κρατάει τα δημοσιονομικά. «Δεν πρόκειται να μπω στον πειρασμό να ανοίξω το πουγκί ή να υπόσχομαι πράγματα τα οποία ξέρω ότι δεν θα υλοποιήσω» είπε ο Πρωθυπουργός (Open).

Το Μαξίμου θα βγάλει τον Αύγουστο με «βαρδιούχους» – το πρώτο μισό, τουλάχιστον. Διότι στο δεύτερο μισό του μήνα, η κυβέρνηση και το κόμμα πήραν κεντρική εντολή για αναμμένες μηχανές στην τελική ευθεία για την παραδοσιακή πολιτική αφετηρία η οποία θα οδηγήσει σε κάθε περίπτωση στις εκλογές – το 2027, όπως επανέλαβε και χθες ο Μητσοτάκης, διαβεβαιώνοντας ότι «δεν θα γίνουν το φθινόπωρο», παρότι παραμένουν τέτοιες εισηγήσεις. Οσοι βλέπουν περισσότερες ευκαιρίες παρά κινδύνους στο «εκλογές στην ώρα τους» επικαλούνται τη σημασία της χρονικής απόστασης μεταξύ εξαγγελιών και κάλπης: άλλο η ανακοίνωση, άλλο η εφαρμογή λένε και παραπέμπουν στη βελτίωση της κυβερνητικής απήχησης αφότου οι παροχές, που ανακοινώθηκαν πέρυσι, έγιναν αισθητές (μετρήσεις είχαν τρέξει και τον Νοέμβριο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026). Εξού και συνομιλητές του Πρωθυπουργού θεωρούν ότι «θα κάνει μαραθώνιο προεκλογικό αγώνα σε ρυθμούς σπριντ».

Σε κάθε περίπτωση, ο πρώτος πρωινός καφές, σε πλήρη σύνθεση, μετά τη θερινή ανάπαυλα προγραμματίζεται στο Μαξίμου για τη Δευτέρα 17 Αυγούστου. Το τέλος εκείνης της εβδομάδας θα σηματοδοτήσει την επανέναρξη κυλιόμενων μετρήσεων, ύστερα από τον γύρο μυστικών καταγραφών που προγραμματίζεται στο τέλος του Ιουλίου. Ηδη το βάρος δεν πέφτει στην εκτίμηση ή στην πρόθεση ψήφου αλλά στα δεδομένα που προκύπτουν από στοχευμένες ερωτήσεις πανελλαδικού και ειδικού περιεχομένου. Από εκεί προέρχονται πολλαπλά «καμπανάκια» για επίμονα αποστασιοποιημένες από το κυβερνών κόμμα κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες (οι επαγγελματίες π.χ.) και για ηλικιακές κατηγορίες (στην παραγωγική τάξη των 30-50 ετών π.χ.).

Δύο κατευθύνσεις

Το Μαξίμου θα δείξει προς δύο κατευθύνσεις: στον προγραμματισμό της επόμενης χρονιάς (και με άμεσα μέτρα) και στα ορόσημα για την «Ελλάδα του 2030» (μεταρρυθμίσεις που θα αποδίδουν «σταδιακά»). Κι αυτό γιατί η κυβέρνηση λογίζει τη φετινή ΔΕΘ ως καθοριστικό σταθμό του αγώνα επαναπροσέγγισης χαμένων ακροατηρίων. Ο Μητσοτάκης τη χαρακτήρισε «τεστ αξιοπιστίας», επιχειρώντας διαχωριστικές γραμμές με τους πολιτικούς αντιπάλους του. Στην πραγματικότητα ελπίζει το μείγμα παροχών να λειτουργήσει ως «ελατήριο» για την κυβερνητική εικόνα, μέχρι να έρθει η στιγμή της διατύπωσης εκλογικών διλημμάτων. Οχι τυχαία στο πλαίσιο αναζήτησης των χαμένων μονάδων, αναζητούνται τρόποι επαναπατρισμού των αποσυσπειρωμένων.

Πρώτον, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, που στήριξαν σε ποσοστό 44,7% τη ΝΔ τον Ιούνιο του 2023, είναι αριθμητικά μεγάλη ομάδα (πάνω από 700.000) με αλληλεπίδραση με πολλές άλλες επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες, γι’ αυτό κρίνονται κομβικοί για το πανελλαδικό ποσοστό της ΝΔ.

Δεύτερον, οι αγρότες είναι μικρότερη κατηγορία πληθυσμιακά (και πλέον με διαταραγμένη σχέση με την κυβέρνηση) αλλά είχαν στηρίξει τη ΝΔ με αντίστοιχα υψηλά ποσοστά, άρα η ζημιά δεν είναι αμελητέα: η ΝΔ επενδύει στα νέα κύματα πληρωμών τον Οκτώβριο – Νοέμβριο.

Τρίτον, στους μισθωτούς δημοσίου και ιδιωτικού τομέα η ΝΔ είχε κερδίσει ποσοστά της τάξης του 35%. Σε εκείνες τις επιδόσεις ήρθε και η τεράστια απήχηση της ΝΔ στους συνταξιούχους (με 50%), με αποτέλεσμα τη σαρωτική γαλάζια νίκη και μια άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.