Τα «κόκκινα δάνεια» στην πλάτη του δημόσιου χρέους, σαν τον «σκορπιό» δείχνουν ότι μπορούν να… ξαναχτυπήσουν

Πέρασε λιγάκι στα «ψιλά» της δημοσιότητας αλλά από τις γραμμές αυτές επιμένουμε να το επισημαίνουμε… ενοχλητικά. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΤτΕ, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, για κάθε ένα ευρώ δανείου που ξεφεύγει από τα «κόκκινα» (Npls) και αρχίζει να εξυπηρετείται, τέσσερα «νέα» ευρώ προστίθενται στα «κόκκινα» δάνεια. Συνολικά αυτή η εικόνα δείχνει ότι η «τάση» αναδιάρθρωσης και του ιδιωτικού χρέους, ίσως – αν συνεχισθεί – αρχίζει να αντιστρέφεται.

Η τελευταία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος βέβαια δείχνει ότι ο δείκτης «κόκκινων» δανείων ανέβηκε μόλις από το 3,3% στο 3,4%. Και η μεταβολή αυτή σαν «μέγεθος» είναι πολύ μικρή, αλλά αν αυτό είναι η αρχή της τάσης τότε πίσω από την μικρή ανατροπή αρχίζει  να αναδύεται ο πραγματικός κίνδυνος. Ποσοστιαία το απόθεμά τους (Npls) αυξήθηκε κατά 9,3% μέσα σε ένα εξάμηνο, στα 6,2 δισ. ευρώ. Τα νούμερα πραγματικά μοιάζουν αμελητέα μπροστά στο 45% του 2016.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι το μέγεθος.

Είναι η κατεύθυνση που είχαν και δεν έχουν πλέον, οι εξελίξεις που διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις αυτού του «δείκτη» στον καθοριστικής σημασίας τομέα του ιδιωτικού δανεισμού.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με την ΤτΕ, το πρώτο εξάμηνο, δάνεια ύψους 1,7 δισ. ευρώ πέρασαν σε καθυστέρηση, ενώ μόλις 388 εκατ. επέστρεψαν σε κανονική εξυπηρέτηση. Για κάθε ευρώ δηλαδή που «γιατρεύεται», πάνω από τέσσερα «αρρωσταίνουν».

Την ίδια ώρα η κάλυψη του κινδύνου με «προβλέψεις» από την πλευρά των Τραπεζών, υποχώρησε στο 37,1%, κάτω δηλαδή από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και οι προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου μειώθηκαν κατά 27,8%. Και αυτό είναι παράδοξο, τα αποθέματα ασφαλείας δηλαδή, να χαλαρώνουν τη στιγμή που ο κίνδυνος φαίνεται να ανεβαίνει και πάλι.

Η αιτία αυτής της επιδείνωσης στην ικανότητα εξυπηρέτησης του ιδιωτικού χρέους δεν είναι μυστήριο για κανένα, αφού αφ’ ενός η ΕΚΤ αύξησε φέτος τα επιτόκια κατά 50 μονάδες βάσης και αφετέρου οι ίδιες οι αγορές έχουν αυξήσει το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων που ανέβηκε από 3,73% σε 4,44% σε οκτώ μήνες. Με τον πληθωρισμό κοντά στο 4% να διαβρώνει τα εισοδήματα και να μειώνει την ικανότητα εξυπηρέτησης των δανείων, οι δανειολήπτες που βρίσκονταν ήδη σε οριακό σημείο – όπως η πλειονότητα των νοικοκυριών – περνάνε γρήγορα στην κατηγορία των npls ή στην καλύτερη περίπτωση των npes (εξυπηρέτηση με καθυστερήσεις).

Η διαφορά με το 2012 – 2014 βρίσκεται στο γεγονός ότι το πραγματικό βάρος, από τις καθυστερήσεις και την αδυναμία πληρωμής έχει «φύγει» από τους τραπεζικούς ισολογισμούς και έχει μετατεθεί (με εγγυήσεις) στους περιβόητους servicers που έχουν 91,3 δισ. ευρώ υπό διαχείριση (84,7% εκ των οποίων είναι μη εξυπηρετούμενα). Αλλά δεν είναι μόνο αυτά που βαραίνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές τους προς Εφορία και ΕΦΚΑ αγγίζουν τα 160 δισ.

Το συνολικό ιδιωτικό χρέος ανέρχεται σε 407,6 δισ. ευρώ, ή 164% του ΑΕΠ, και τα 58% του είναι σε καθυστέρηση…

Με απλά λόγια το πρόβλημα δεν λύθηκε. Απλώς… μετακόμισε.

Και εδώ βρίσκεται «το κεντρί του σκορπιού».

Μεγάλο μέρος των «κόκκινων» δανείων πουλήθηκε μέσω του «Ηρακλή», με εγγυήσεις του Δημοσίου στους servicers και τιτλοποιήθηκε για να πουληθεί στην συνέχεια σαν επενδυτικό προϊόν (κάτι σαν τις τιτλοποιήσεις των subprimes αλλά με εγγυήσεις αυτή την φορά). Οι ανακτήσεις κεφαλαίου των servicers από τα δάνειά ήδη «υστερούν», σε βαθμό που υποχρέωσε το ΥΠΟΙΚ και την ΤτΕ τον Αύγουστο «να δούν» την κατάσταση γιατί προφανώς έχουν από την ΤτΕ στοιχεία που δείχνουν ότι η «τάση» συνεχίζεται και δεν ήταν προσωρινή…

Αν συνεχίσουν όμως να υστερούν, οι εγγυήσεις καταπίπτουν και το ιδιωτικό χρέος γίνεται… δημόσιο. Βέβαια η χρονική διάρκεια αυτής της διαδικασίας είναι αρκετά μακρόσυρτη αν συμβεί (έχει φροντίσει ο ΟΔΔΗΧ γι’ αυτό), ώστε να μπορεί να αντιμετωπισθεί. Αλλά αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι κάποιος πρέπει να πληρώσει για την ζημιά στο τέλος.

Το πρόβλημα μπορεί να πει κανείς – και το έχουμε επισημάνει από τα Οικονοκλαστικά – είναι ότι ένα νέο κύμα μη εξυπηρετούμενων δανείων θα «χτυπήσει» ταυτόχρονα τα φορολογικά και ασφαλιστικά έσοδα και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.

Και αυτό τη στιγμή που το δημόσιο χρέος, στο 136,7% του ΑΕΠ, χρειάζεται πρωτογενή πλεονάσματα για να συνεχίσει να αποκλιμακώνεται… Πόσο πιά να «ρουφήξει».. αίμα, ο ΦΠΑ και ο ΕΦΚ.

Το διεθνές περιβάλλον είναι αυτό που επιδεινώνει αυτή την προοπτική και ασφαλώς δεν είναι κάτι που βοηθάει.

Στην κρίση του 2010–2012, η ΕΚΤ μπόρεσε τελικά να ρίξει τα επιτόκια και να «στηρίξει» τα ομόλογα του Νότου. Σήμερα, με τον πληθωρισμό σε άνοδο, η ΕΚΤ με την πρόεδρό της στην… έξοδο, δεν φαίνεται ικανή να πάει ούτε μπρός, ούτε πίσω. Με άλλα λόγια αυτός που είναι ο μόνος που μπορεί να κάνει κάτι έστω και προσωρινά, δείχνει να μη θυμάται τίποτα από το What ever it takes” του Ντράγκι το 2012, έστω και αν στην καρδιά του προβλήματος αυτή την φορά δεν είναι η αδύναμη Ελλάδα, αλλά η ισχυρή Γαλλία.

Το παγκόσμιο χρέος διογκώνεται, οι αγορές ομολόγων είναι νευρικές και η πολιτική αστάθεια στην Ευρώπη μεγαλώνει.

Σε όλους είναι γνωστό ότι στον διεθνή ανταγωνισμό για κεφάλαια, οι μικρές υπερχρεωμένες οικονομίες πληρώνουν πάντα πρώτες. Σίγουρα δεν είναι η καλύτερη στιγμή για το «χτύπημα του σκορπιού» για την Ελλάδα του 2026 – 27 που δεν είναι η Ελλάδα του 2010.

Οι τράπεζες «έχουν» κεφάλαια και κέρδη και το δημόσιο δανείζεται με επενδυτική βαθμίδα. Οι παλιές πληγές όμως και οι αδυναμίες παραμένουν. Υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ακίνητα παγιδευμένα ως εξασφαλίσεις, σταδιακή πτώση της ικανότητας του ιδιωτικού τομέα να ανταποκριθεί στο νέο περιβάλλον και μία σοβαρή ένδειξη αντιστροφής της «τάσης» για τα «κόκκινα δάνεια».

Κατά συνέπεια η αλήθεια και το ζητούμενο πίσω από τον δείκτη του 3,4%, δεν είναι το – απατηλό – χαμηλό του επίπεδο, αλλά  οι «ροές κεφαλαίων» πίσω από αυτόν και ποιος θα πληρώσει αν συνεχίσουν στην ίδια κατεύθυνση.

Η εικόνα άλλωστε είναι πολύ καθαρή, «ευανάγνωστη» και δεν επιτρέπει  αυταπάτες. Ο ΙΟΒΕ στο τριμηνιαίο δελτίο του το λέει καθαρά. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Εφορία και ΕΦΚΑ ξεπερνούν τα 160 δισ. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, το συνολικό ιδιωτικό χρέος ανέρχεται σε 407,6 δισ. ευρώ, ή 164% του ΑΕΠ, και τα 58% του είναι σε καθυστέρηση…

To άρθρο Τα «κόκκινα δάνεια» στην πλάτη του δημόσιου χρέους, σαν τον «σκορπιό» δείχνουν ότι μπορούν να… ξαναχτυπήσουν δημοσιεύτηκε στο NewsIT .