- Advertisement -
Η ώρα είναι 7 το απόγευμα κι έχουμε μόλις φτάσει στον κινηματογράφο Newman. Η προβολή του ντοκιμαντέρ «Σάουντρακ για ένα πραξικόπημα» θα καθυστερήσει να ξεκινήσει, καθώς η προσέλευση του κόσμου ξεπερνάει τις προσδοκίες της διοργάνωσης. Ο βέλγος σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ Γιόχαν Γκριμονπρέ βρίσκεται ανάμεσά μας στο κοινό και προλογίζει την ταινία, ενώ μετά την προβολή θα συμμετάσχει σε Q&A με τους θεατές.
Τα φώτα σβήνουν και προσγειωνόμαστε στο Κονγκό της δεκαετίας του ’50. Οι Κονγκολέζοι παλεύουν για την ανεξαρτησία τους και ηγέτης αυτού του αγώνα αναδεικνύεται ο πρώτος πρωθυπουργός της Δημοκρατίας του Κονγκό, Πατρίς Λουμούμπα. Ο Γκριμονπρέ δημιουργεί ένα φιλμ, στο οποίο η μουσική έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, ενώ παράλληλα «σχολιάζει», όπως μας είπε κι ο ίδιος, «την ιστορία». «Μύθοι» της τζαζ, όπως οι Νίνα Σιμόν, Ντίζι Γκιλέσπι, Μίριαμ Μακέμπα και Λούις Αρμστρονγκ ρίχνονται στη «μάχη». Σκοπός του Γκριμονπρέ είναι να μας διηγηθεί πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η βελγική μοναρχία συνεργάστηκαν από κοινού με τα επιχειρηματικά συμφέροντα, για να καταστήσουν εξαρχής κάλπικη την κονγκολέζικη ανεξαρτησία.
Το αφήγημα συμπυκνώνεται στο ότι το αφρικανικό-ασιατικό μπλοκ χωρών ρέπει πολιτικά προς τη Σοβιετική Ενωση. Ο Λουμούμπα απαντά on camera, για να αντικρούσει αυτή τη ρητορική: «Δεν είμαι καθόλου κομμουνιστής. Είμαι Αφρικανός!». Το «υπουργικό συμβούλιο» για την υπόθεση του Κονγκό μπορεί φαινομενικά να ήταν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, αλλά στην πράξη όλα αποφασίζονταν στην άτυπη «Λέσχη του Κονγκό» στον 38ο όροφο. Οι Σοβιετικοί, που πάλευαν για την κατάργηση της αποικιοκρατίας, δεν ήταν μέρος αυτής της Λέσχης.
Στις 30 Ιουνίου 1960 έρχεται η ανεξαρτησία. Τρεις ημέρες πριν, το βελγικό κοινοβούλιο έχει φροντίσει να ιδιωτικοποιήσει την εταιρεία ορυχείων Union Minière, την κύρια πλουτοπαραγωγική πηγή του Κονγκό. Εντεκα μόλις μέρες μετά την ανεξαρτησία, βελγικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την πόλη Κατάνγκα, στην οποία βρίσκεται η Union Minière. Πρόεδρος ορίζεται ο Μόις Τσόμπε, τον οποίο η Union Minière χρηματοδοτεί με 1,25 δισ. βελγικά φράγκα. Η επιχείρηση για την «ειρήνευση» στο Κονγκό, με τη σφραγίδα των αποικιοκρατών έχει αρχίσει.
Οι ΗΠΑ και το Βέλγιο βομβαρδίζουν το Κονγκό και ως το 1964 η «ειρηνευτική» επιχείρηση μετρά εκατοντάδες χιλιάδες θύματα. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο στρατός με μπροστάρη τον συνταγματάρχη Μομπούτου κάνει πραξικόπημα. Στις 20 Σεπτεμβρίου ο Μομπούτου θέτει τον Λουμούμπα σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ διατάζει τη CIA να επιχειρήσει να σκοτώσει τον Λουμούμπα.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών διοργανώνει περιοδεία του Λούις Αρμστρονγκ στην Αφρική, καθώς «το μυστικό όπλο της Αμερικής είναι μια “blue” νότα σε μινόρε». Στο Κονγκό πρόκειται να εμφανιστεί στις 23 Νοεμβρίου. Οπως όλα δείχνουν, η παράσταση του Αρμστρονγκ λειτουργεί ερήμην του, ως προκάλυμμα, για να «πληρωθεί» ο Μομπούτου. Οταν ο Αρμστρονγκ το καταλαβαίνει, απειλεί να αποκηρύξει την αμερικανική υπηκοότητα και να μετοικήσει στην Γκάνα, αξιοποιώντας τη δεύτερή του υπηκοότητα.
Τον Δεκέμβριο του 1960 ο Λουμούμπα συλλαμβάνεται από τον αποικιοκρατικό παράγοντα, ενώ τον Φεβρουάριο του 1961 γράφεται η τελευταία πράξη, όταν η Αμπεϊ Λίνκολν και η Μάγια Αγγέλου μαζί με 60 διαδηλωτές εισβάλλουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ Γκριμονπρέ ανέφερε ότι δεν έχει σημασία αν πρόκειται για τη Γάζα, το Κονγκό ή οποιοδήποτε άλλο σημείο του πλανήτη. Η αυτοδιάθεση των λαών, ακόμη κι αν καταπνίγεται από όσους έχουν την εξουσία, πάντα θα βρίσκει τρόπο να ξανανθίζει· όπως, άλλωστε, ξανάνθισε και το πείσμα της Νίνα Σιμόν, ύστερα από τις δύο απόπειρες των πολιτικών αντιπάλων να τη δολοφονήσουν. Σύμφωνα με την ίδια, κατάλαβε πως είχε μπλέξει, αλλά τότε ήταν που πείσμωσε ακόμη περισσότερο.
info: Το ντοκιμαντέρ «Σάουντρακ για ένα πραξικόπημα» (Soundtrack to a Coup d’Etat) είναι διαθέσιμο στο Cinobo
Comments are closed.