Ρεμπέτικα, το παρελθόν και το μέλλον της Σύρου

Η σχέση του Γιώργου Νταλάρα με τη Σύρο είναι δυνατή και άρρηκτη αφού την έχει επιλέξει εδώ και πολλά χρόνια για δεύτερη πατρίδα του – του θυμίζει ίσως, ειδικά η Ερμούπολη, τον Πειραιά που είναι ένας τόπος της προσωπικής του μουσικής μυθολογίας. Από την άλλη, δυνατή και άρρηκτη είναι και η σχέση της Σύρου με το ρεμπέτικο αφού εδώ γεννήθηκε και στα «στεναδάκια» της άντλησε τις πρώτες του εμπνεύσεις ο «πατριάρχης» του Μάρκος Βαμβακάρης.

Ένας κύκλος λοιπόν που χθες το βράδυ έφερε τον τραγουδιστή που εδώ και πενήντα χρόνια έχει αφοσιωθεί και έχει δουλέψει όσο κανένας για την αναβίωση και τη διάδοση αυτής της σπουδαίας μουσικής μας κληρονομιάς, στην Πλατεία Μιαούλη, μπροστά από το επιβλητικό δημαρχείο, για μια ανοιχτή, χωρίς εισιτήριο, συναυλία-αφιέρωμα στο ρεμπέτικο τραγούδι. Μια παράσταση που έχει παρουσιαστεί τον τελευταίο χρόνο σε μεγάλους συναυλιακούς χώρους της Ευρώπης. Εξάλλου μια ανάλογη συναυλία με τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη είχε κάνει και το 2002 και τα έσοδα από το CD με τη ζωντανή ηχογράφηση διατέθηκαν για επισκευές στο θέατρο «Απόλλων».

Με αυτήν την εκδήλωση, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια της Ερμούπολης, κλείνει το Φεστιβάλ Ρεμπέτικου που φέτος συμπληρώνει δέκα χρόνια και αποτελεί πλέον θεσμό για το νησί. Ενα νησί που εξελίχθηκε μέσα από την αρμονική συνύπαρξη των αντιθέσεών του και κατάφερε να «συστεγάσει» το λαϊκό με το λυρικό τραγούδι.

Ο κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται από νωρίς στην πλατεία. Μικροί, μεγάλοι, Ελληνες, ξένοι, φασαίοι, οικογενειάρχες, αρκετοί που έφτασαν εδώ από τα γύρω νησιά, μια απόδειξη ότι η καλή μουσική και το τραγούδι μπορεί να είναι η κοντινότερη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων. Το αεράκι φυσάει ανακουφιστικά από το λιμάνι, κάποιοι έχουν αρχίσει ήδη να σιγοτραγουδάνε γνωστά ρεμπέτικα, κάτι σαν «ζέσταμα» πριν από έναν αγώνα. Μια περιρρέουσα αίσθηση λαϊκής γιορτής που έρχεται από το βάθος του χρόνου.

Τα συρανάκια

Στις εννέα είναι όλα έτοιμα. Ενας χαιρετισμός από τον δήμαρχο Αλέξη Αθανασίου και τον Γιάννη Ρούσο, πρόεδρο του Εμπορικού Επιμελητηρίου Κυκλάδων και εμπνευστή του Φεστιβάλ Ρεμπέτικου και η συνέχεια επί του πάλκου. Ενα πάλκο με όλους τους μουσικούς και τους τραγουδιστές επί σκηνής. Και από πίσω, ένα ανθρώπινο, παλλόμενο σκηνικό με όλους αυτούς που κάθονται στα σκαλάκια του δημαρχείου.

Η έναρξη ωστόσο γίνεται από συριανάκια, παιδιά της Σύρου δηλαδή. Είναι οι έφηβοι μουσικοί του «Εν χορδαίς και οργάνοις», μιας μουσικής σχολής (μη κερδοσκοπικό σωματείο) που ιδρύθηκε το 2017 ως ελάχιστος φόρος τιμής στον Μάρκο Βαμβακάρη κι έχει σκοπό την ανάδειξη και διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της παραδοσιακής και της ρεμπέτικης μουσικής. Μια ιδέα που ξεκίνησε από τον Σταύρο Ξαρχάκο και ανέλαβε να υλοποιήσει ο συριανός μουσικός Αρίστος Βαμβακούσης. Ο Γιώργος Νταλάρας τους καλωσορίζει και τα παιδιά παίζουν και τραγουδούν την «Αλεξανδριανή Φελάχα», το «Οσοι γενούν πρωθυπουργοί» και τα «Ζηλιάρικά σου μάτια».

Το κυρίως πρόγραμμα αρχίζει με τις ορχηστρικές «Λαϊκές ζωγραφιές» του Μάνου Χατζιδάκι ενώ, σε λίγα λεπτά, όλος ο κόσμος γίνεται μια χορωδία που τραγουδά το «Μινόρε της Αυγής» και το «Χαράματα η ώρα τρεις», με τον Γιώργο Νταλάρα να τους ενθαρρύνει να δυναμώσουν τη φωνή τους. Υποδέχεται στη σκηνή την Ασπασία Στρατηγού, τον Βασίλη Κορακάκη και την Ανατολή Μαργιόλα. Πριν από κάθε τραγούδι αναφέρει τον συνθέτη, λέει δυο κουβέντες γι’ αυτό. Και είναι άξιο αναφοράς πως ο κόσμος χειροκροτεί και μόνο στο άκουσμα του ονόματος του Τσιτσάνη.

Η συναυλία συνεχίζεται σαν ένας μουσικός διάλογος ανάμεσα στους τραγουδιστές και το κοινό. Και όταν, κοντά στα μεσάνυχτα, ο κόσμος αρχίζει να φεύγει, έχει μια αίσθηση ότι αυτό το βράδυ η Σύρος τραγούδησε το παρελθόν της και ονειρεύτηκε το μέλλον της.