- Advertisement -
Κάθε φορά που ένα οδυνηρό γεγονός κυριαρχεί στην επικαιρότητα γεγονός – μια αυτοκτονία, μια γυναικοκτονία, ένα δυστύχημα, ένας πόλεμος, μια επίθεση ή μια υπόθεση βίας – πολλοί γονείς βρίσκονται μπροστά στο ίδιο δύσκολο ερώτημα:
«Να μιλήσω στο παιδί μου ή να προσπαθήσω να το προστατεύσω από αυτές τις εικόνες και τις ειδήσεις;»
Στην πραγματικότητα, τα παιδιά και οι έφηβοι σήμερα σπάνια μένουν «εκτός» πληροφορίας. Ένα βίντεο στο TikTok, ένας τίτλος ειδήσεων στο κινητό, μια ανάρτηση στο Instagram, ένα σχόλιο στο σχολείο ή μια εικόνα που αναπαράγεται ξανά και ξανά μπορεί να τα φέρει αντιμέτωπα με ένα δύσκολο γεγονός πριν ακόμη οι ενήλικες προλάβουν να αποφασίσουν πώς θα το διαχειριστούν.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι πια μόνο πώς θα τα προστατεύσουμε από την πληροφορία. Είναι, κυρίως, πώς θα τα βοηθήσουμε να κατανοήσουν και να επεξεργαστούν αυτό που ήδη είδαν, άκουσαν ή ένιωσαν.
Η τραυματοκεντρική επικοινωνία δεν σημαίνει ότι χρειάζονται «τέλειες» απαντήσεις ούτε ειδικές ψυχολογικές γνώσεις. Απαιτεί κάτι πιο ουσιαστικό: έναν ενήλικα διαθέσιμο, ήρεμο και ασφαλή. Συχνά, από αγωνία να καθησυχάσουμε ένα παιδί, σπεύδουμε να πούμε:
«Μη φοβάσαι.»
«Μην δίνεις σημασία.»
«Ξέχασέ το.»
Όμως, πριν καθησυχαστεί, ένα παιδί χρειάζεται να ακουστεί. Χρειάζεται χώρο για να εκφράσει τι έχει καταλάβει, τι το μπέρδεψε, τι το φόβισε ή τι το στενοχώρησε.
Πιο βοηθητικές μπορεί να είναι ερωτήσεις όπως:
- «Τι είδες;»
- «Τι έχεις ακούσει;»
- «Πώς σε έκανε να νιώσεις αυτό;»
Όταν δεν υπάρχει χώρος για συζήτηση, τα παιδιά μένουν συχνά μόνα με εικόνες και σκέψεις που δεν μπορούν ακόμη να επεξεργαστούν. Και τότε η φαντασία τους μπορεί να γίνει πιο τρομακτική από την ίδια την πραγματικότητα.
Ο τρόπος που μιλάμε αλλάζει ανάλογα με την ηλικία
Ο τρόπος που μιλάμε στα παιδιά χρειάζεται να προσαρμόζεται στην ηλικία και στην ωριμότητά τους.
Τα μικρότερα παιδιά έχουν ανάγκη από απλές και σύντομες εξηγήσεις χωρίς σκληρές λεπτομέρειες. Χρειάζονται κυρίως αίσθηση ασφάλειας, σταθερή παρουσία και καθημερινή ρουτίνα. Μετά από ένα δύσκολο γεγονός, η ρουτίνα λειτουργεί σαν «άγκυρα». Το σχολείο, το παιχνίδι, το φαγητό μαζί ή μια ιστορία πριν τον ύπνο βοηθούν το παιδί να νιώθει ότι ο κόσμος συνεχίζει να έχει σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Τα παιδιά σχολικής ηλικίας μπορούν να καταλάβουν περισσότερα. Κάνουν ερωτήσεις και προσπαθούν να βρουν νόημα σε αυτό που συνέβη. Εκεί βοηθούν οι ειλικρινείς αλλά ήρεμες απαντήσεις. Βοηθά επίσης να νιώθουν ότι μπορούν να κάνουν κάτι θετικό – ακόμη και μια μικρή πράξη φροντίδας ή βοήθειας.
Με τους εφήβους και τις έφηβες τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Οι περισσότεροι έχουν ήδη δει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουν οι γονείς τους. Μπορεί να εκτίθενται συνεχώς σε βίντεο, θεωρίες, τοξικές συζητήσεις και επαναλαμβανόμενες εικόνες βίας.
Οι έφηβοι και οι έφηβες δεν χρειάζονται διάλεξη. Χρειάζονται διάλογο. Χρειάζεται να νιώσουν ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς να κριθούν. Συχνά είναι πιο σημαντικό να πούμε «καταλαβαίνω γιατί σε επηρέασε αυτό» παρά να προσπαθήσουμε να δώσουμε όλες τις απαντήσεις.
Ο ρόλος των social media
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος διαχείρισης των social media. Η πλήρης απαγόρευση συνήθως δεν λειτουργεί. Αυτό που βοηθά περισσότερο είναι η συζήτηση και η συν-παρακολούθηση. Να βοηθήσουμε τα παιδιά να καταλάβουν ότι τα social media συχνά ενισχύουν τον φόβο, την υπερβολή και τον πανικό, ενώ οι αλγόριθμοι επαναλαμβάνουν συνεχώς ακραίο περιεχόμενο.
Υπάρχουν επίσης κάποιες αντιδράσεις που, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι, συχνά δυσκολεύουν τα παιδιά αντί να τα ανακουφίζουν:
- η συνεχώς ανοιχτή τηλεόραση,
- η υπερβολική έκθεση σε ειδήσεις,
- οι δραματοποιημένες αντιδράσεις μπροστά στο παιδί,
- ή οι λεπτομερείς περιγραφές που δεν είναι απαραίτητες.
Πολλές φορές τα παιδιά απορροφούν τους φόβους των ενηλίκων πιο έντονα απ’ όσο νομίζουμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να δείχνουν «άτρωτοι». Είναι απολύτως εντάξει να πουν: «Με στεναχώρησε κι εμένα αυτό που έγινε.»
Τα παιδιά δεν χρειάζονται ενήλικες χωρίς συναίσθημα. Χρειάζονται ενήλικες που μπορούν να αντέξουν το συναίσθημα χωρίς να καταρρεύσουν μέσα σε αυτό.
Να μιλάμε και για την ελπίδα
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η ελπίδα. Όταν η ενημέρωση περιλαμβάνει μόνο φόβο και καταστροφή, τα παιδιά εύκολα νιώθουν ότι ο κόσμος είναι εντελώς επικίνδυνος. Γι’ αυτό βοηθά να αναδεικνύουμε και ιστορίες ανθρώπων που βοηθούν, κοινοτήτων που στηρίζουν και ανθρώπων που φροντίζουν ο ένας τον άλλον.
Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι δεν φοβόμαστε. Σημαίνει ότι δεν μένουμε μόνοι μέσα στον φόβο.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Κάποιες αντιδράσεις μετά από ένα δύσκολο γεγονός είναι φυσιολογικές: φόβος, ανησυχία, δυσκολίες στον ύπνο, περισσότερες ερωτήσεις ή μεγαλύτερη ανάγκη για επιβεβαίωση.
Χρειάζεται όμως μεγαλύτερη προσοχή όταν οι δυσκολίες επιμένουν για εβδομάδες, όταν υπάρχει έντονη απόσυρση ή απομόνωση, όταν το παιδί δείχνει απελπισία ή όταν αλλάζει σημαντικά η καθημερινή του λειτουργικότητα στο σχολείο, στον ύπνο ή στις σχέσεις του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υποστήριξη από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τόσο το παιδί όσο και την οικογένεια.
Τελικά, οι γονείς δεν χρειάζεται να έχουν τέλειες απαντήσεις. Τα παιδιά δεν αναζητούν την τελειότητα.
Αναζητούν έναν ενήλικα που θα παραμείνει παρών, διαθέσιμος και ασφαλής.
Γιατί μετά από κάθε οδυνηρό γεγονός, αυτό που προστατεύει περισσότερο τα παιδιά δεν είναι η σιωπή.
Είναι η ασφαλής σχέση.
Πού μπορεί να απευθυνθεί κανείς
Η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ παρέχει δωρεάν κοινωνικοψυχολογική υποστήριξη, συμβουλευτική και εκπαιδευτικές παρεμβάσεις για παιδιά, εφήβους και οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, μεταξύ άλλων και σε ζητήματα που σχετίζονται με την ψηφιακή ζωή και την ασφάλεια στο διαδίκτυο.
Κέντρο Ημέρας CONNECT ATHENS
Διεύθυνση: Άτλαντος 22, Κάτω Πατήσια, ΤΚ 112 54, Αθήνα
Τηλέφωνο: 211 182 4102
Email: connect.athens@iasismed.eu
Κέντρο Ημέρας CONNECT THESSALONIKI
Διεύθυνση: Μοναστηρίου 12, Θεσσαλονίκη
Τηλέφωνο: 231 311 5034
Email: connect.thessaloniki@iasismed.eu
Facebook: CONNECT THESSALONIKI
CONNECT FAMILY – Υποστήριξη οικογενειών
Διεύθυνση: Καραβαγγέλλη 9, Συκιές, ΤΚ 566 25, Θεσσαλονίκη
Τηλέφωνο: 231 311 5034
Email: connectfamily@iasismed.eu
Όλες οι υπηρεσίες των δομών CONNECT YOUR CITY παρέχονται δωρεάν, με έμφαση στη μη στιγματιστική προσέγγιση, την ενδυνάμωση των παιδιών και τη στήριξη των οικογενειών.
Comments are closed.