Ο Τραμπ, ο Ερντογάν και το ΝΑΤΟ: Τα «μυστικά» που δεν είναι τόσο… μυστικά

Με τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στην Άγκυρα, δύο είναι κυρίως τα θέματα που κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο στην Ελλάδα: Αφενός, το μέλλον της Συμμαχίας και οι σχέσεις που θα διαμορφωθούν εντός της, ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη. Αφετέρου, η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας και οι επιπτώσεις στα ελληνοτουρκικά.

Όσον αφορά στο πρώτο, είναι φανερό πως οι Αμερικανοί και ειδικά ο Ντόναλντ Τραμπ έχουν πάψει πια να είναι… καψούρηδες με το ΝΑΤΟ. Αυτό, όμως, δεν οφείλεται σε κάποια παράνοια ή ιδιοτροπία του νυν προέδρου τους, ούτε στην πρόθεσή του να κάνει καψόνια στους εταίρους του. Υπάρχουν βαθύτερες και πιο ουσιαστικές αιτίες.

Η βασικότερη είναι ότι στην Ουάσιγκτον έχουν συνειδητοποιήσει πως τα δεδομένα έχουν αλλάξει και το «παιχνίδι» κρίνεται αλλού. Με απλά λόγια: Κατά την ίδρυση του ΝΑΤΟ και τις δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου που ακολούθησαν, όλα περιστρέφονταν γύρω από την αντιπαράθεση ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ.

Από την Ευρώπη στον Ειρηνικό

Τότε, η «κεντρική σκηνή» βρισκόταν στην Ευρώπη – όπως, άλλωστε, και κατά τον Α΄ και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κάτι που σημαίνει πως οι Αμερικανοί είχαν απόλυτη ανάγκη τους Ευρωπαίους, γι’ αυτό και τους πρόσφεραν την «προστασία» τους, είχαν μετατρέψει τη Γηραιά Ήπειρο σε μια απέραντη βάση τους, ενώ έκαναν ό,τι μπορούσαν ώστε να μην πάρουν το πάνω χέρι οι εχθροί τους.

Σήμερα, αντιθέτως, το μεγάλο διακύβευμα προέρχεται από τις ισορροπίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα. Η νυν και η ανερχόμενη παγκόσμια υπερδύναμη βρίσκονται, εξάλλου, σε μια αέναη κόντρα και ουσιαστικά σε τροχιά σύγκρουσης, προκειμένου να κριθεί ποιος θα κρατά τα ηνία τις δεκαετίες που έρχονται.

Αυτός είναι και ο λόγος που το «έργο» παίζεται πλέον ανατολικότερα – από τη Μέση Ανατολή και την κεντρική Ασία μέχρι τον Ειρηνικό. Έτσι, ο Τραμπ «μαγειρεύει» ένα νέο ΝΑΤΟ σε εκείνη την περιοχή, με συμμάχους τους Ιάπωνες, τους Νοτιοκορεάτες, τους Αυστραλούς και άλλες κοντινές τους χώρες (βλ. Aukus).

Ο ίδιος, παράλληλα, στέλνει στους Ευρωπαίους το εξής ξεκάθαρο μήνυμα: Πληρώστε εσείς τον λογαριασμό για τη γειτονιά σας (άρα και για την Ουκρανία) και κάντε ό,τι θέλετε, αρκεί να μην είναι αντίθετο στα δικά μας συμφέροντα.

Οι άσοι στα χέρια του «σουλτάνου»

Ας πάμε τώρα στο δεύτερο θέμα που κυριαρχεί στην Ελλάδα: την Τουρκία, τις σχέσεις Ερντογάν και Τραμπ και τις επιπτώσεις στα ελληνοτουρκικά. Κι εδώ, τα πράγματα δεν είναι τόσο αυτονόητα, όπως θέλουν αρκετοί να τα παρουσιάζουν.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, δεν προσπαθεί να ξεγελάσει κανέναν, ούτε να δελεάσει τον Αμερικανό ομόλογό του για να του αποσπάσει υποσχέσεις, παροχές και άλλα προνόμια. Αυτό που κάνει είναι κάτι διαφορετικό και πολύ απλό.

Ο Ερντογάν προσπαθεί με κάθε τρόπο να κεφαλαιοποιήσει, τόσο γεωπολιτικά όσο και οικονομικά, τη στρατηγική θέση που διαθέτει η χώρα του και την ισχύ της σε όλα τα επίπεδα – την οποία, μάλιστα, ο ίδιος έχει φροντίσει να πολλαπλασιάσει στη διάρκεια του ενός τετάρτου περίπου του αιώνα που είναι στην εξουσία.

Πρόκειται για ένα δεδομένο το οποίο δεν θα αλλάξει είτε ο Τραμπ αποφασίσει να πουλήσει στην Άγκυρα τα F-35 είτε όχι. Γι’ αυτό και κάνουν λάθος όσοι επικεντρώνουν την προσοχή τους σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό το θέμα – έχοντας, ενδεχομένως, στο μυαλό τους ένα (καταστροφικό) σενάριο με βάση το οποίο η Ελλάδα «θα έρθει κάποια στιγμή νύχτα» στην Τουρκία, εκμεταλλευόμενη το από αέρος πλεονέκτημά της και χτυπώντας με τα αόρατα αεροσκάφη της και έτσι θα λύσει μια για πάντα τις διμερείς διαφορές…

Πραγματικότητα και αυταπάτες

Η αλήθεια είναι διαφορετική, δυστυχώς γι’ αυτούς: Ευρώπη και ΗΠΑ θέλουν ήδη και θα θέλουν και μελλοντικά να τα έχουν καλά με την Τουρκία, είτε στο τιμόνι της βρίσκεται ο Ερντογάν είτε κάποιος άλλος. Θα επιδιώκουν μπίζνες μαζί της σε όλα τα επίπεδα: από το ενεργειακό μέχρι το προσφυγικό – και,

φυσικά, στο εξοπλιστικό, όπου η γειτονική χώρα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα, με την πολεμική εμπειρία της και την ισχυρή βιομηχανία της.

Αυτός είναι ο λόγος που το ένα μετά το άλλο, τα κράτη-μέλη και της ΕΕ και του ΝΑΤΟ σπεύδουν να συνάψουν συμφωνίες με την Άγκυρα και να ιδρύσουν κοινοπραξίες. Σε βαθμό, μάλιστα, που τα όποια βέτο σε λίγο καιρό θα μοιάζουν με… αστεία υπόθεση, ενώ οι εταίροι της Αθήνας θα της δείχνουν σε κάθε ευκαιρία πόσο ενοχλούνται.

Θα πει, βεβαίως, κανείς,. Ότι κάπου εδώ στην εξίσωση μπαίνει και το Ισραήλ του Νετανιάχου. Όσοι ποντάρουν, όμως, τα ρέστα τους σε αυτούς ίσως τελικώς εκπλαγούν δυσάρεστα – ή, από την άλλη, φτάσουν σε ένα σημείο που θα εύχονταν να μην το έχουν κάνει.