Η λοξή αυθεντία του Τζον Γκαλιάνο και η δυσφορία της αποδοχής του

Στον αιώνα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της διάχυσης της πληροφορίας, των smartphones και της μανίας καταδίωξης των διάσημων προσώπων, το 2011 ένα ερασιτεχνικό βίντεο κυκλοφόρησε στο Διαδίκτυο με αρνητικό πρωταγωνιστή τον Τζον Γκαλιάνο: καθισμένος σε ένα μπαρ στην περιοχή του Μαρέ στο Παρίσι, συντροφιά με ένα ποτήρι κρασί, ο τότε υπερδημιουργός στον οίκο Dior – μεταξύ χικ και λόξιγκα – δηλώνει στην παρακείμενη παρέα Ισραηλινών: «Λατρεύω τον Χίτλερ».

Η ρατσιστική του συμπεριφορά του στοίχισε την έξοδό του από τη μόδα, την ομολογία της ενοχής του στο δικαστήριο, μία χολιγουντιανού τύπου απεξάρτηση από αλκοόλ και εθιστικές ουσίες. Η πτώση του δεν του στέρησε τη θριαμβευτική επιστροφή και την ακόμα μεγαλύτερη καταξίωση. Το Costume Institute του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης ανακοίνωσε πρόσφατα την έκθεση μόδας για την άνοιξη του 2027, με τίτλο «John Galliano: Horizons». Θα είναι η τρίτη φορά στην ιστορία του που το Met θα παρουσιάσει το έργο ενός εν ζωή σχεδιαστή, μετά τα αφιερώματα στον Υβ Σεν Λοράν και τη Ρέι Καβακούμπο της Comme des Garcons. Παίρνει μάλιστα το ρίσκο να αναδείξει ένα πρόβλημα και ταυτόχρονα να αναγνωρίσει μία αυθεντία.

Ο Αντριου Μπόλτον, επιμελητής της αναδρομικής έκθεσης, δήλωσε ότι θα επιχειρήσει μία διαφορετική ανάγνωση: το «Horizons» θα εξετάσει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο ο Γκαλιάνο «χαρτογράφησε» τη μόδα, αλλά και το πώς η συμπεριφορά του, οι συνέπειές της και οι μεταβαλλόμενες πολιτισμικές αξίες άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το έργο του.

Η αλήθεια είναι πως ο Τζον Γκαλιάνο πάντα τραβούσε την προσοχή των μίντια. Ηταν το γερό χαρτί του εργοδότη του, Μπερνάρ Αρνό, ιδιοκτήτη του ομίλου πολυτελείας LVMH. Εκείνος τον τοποθέτησε το 1994 για έναν χρόνο στον οίκο Givenchy και στη συνέχεια τον μετακίνησε στον Christian Dior. Από τότε που ο Τομ Φορντ είπε το τελευταίο του αντίο στη μόδα, ο Γκαλιάνο είχε μείνει μόνος στον στίβο των εντυπώσεων και των πωλήσεων.

Μόνο που δεν υπήρξε απλά σχεδιαστής ρούχων. Οι επιδόσεις του ήδη από το 1989 στην τεχνική bias cut, του λοξού κοψίματος για τις βραδινές δημιουργίες του σίγουρα τον είχαν ξεχωρίσει ως άξιο συνεχιστή του πνεύματος της Madeleine Vionnet κάνοντας το ύφασμα να γλιστρά πάνω στο σώμα, να ακολουθεί την κίνησή του, να μοιάζει σχεδόν ζωντανό. Ωστόσο ήταν και η ικανότητά του στο να δημιουργεί σύμπαντα, για να τον δούμε σαν έναν πρώιμο παίκτη του World building. Οι συλλογές του από τις αρχές του 2000 μέχρι σήμερα λειτούργησαν σαν θεατρικές παραστάσεις, σαν ιστορικές ανασκαφές, σαν μυθιστορήματα που είχαν για υλικό μετάξι, κορσέδες, κεντήματα, φθαρμένα υφάσματα και σώματα. Ο Γκαλιάνο ανακάτευε εποχές, πολιτισμούς, κοινωνικές τάξεις, χαρακτήρες και φαντασιώσεις με την ορμή κάποιου που δεν ενδιαφερόταν τόσο να ντύσει μια γυναίκα όσο να της προσφέρει έναν ρόλο.

Κουλτούρες του κόσμου, έθνικ στοιχεία, ταξίδια σε χώρες μακρινές γίνονταν εντυπώσεις στα ημερολόγιά του. Χάρη στον Γκαλιάνο οι γκέισες, η Μάρλεν Ντίντριχ, ο Ελβις Πρίσλεϊ και οι άστεγοι του Παρισιού έχουν συναντηθεί με την αρχαία Αίγυπτο της βασίλισσας Νεφερτίτης και την αυλή των Βερσαλλιών την εποχή του Λουδοβίκου 14ου.

Παρά τα κατορθώματά του γιατί αυτή η δυσφορία; Γιατί είχε σημασία η κίνηση του Met και της Αννα Γουίντουρ που διοργανώνουν τις εκθέσεις στο Costume Institute να συναντηθούν με ραβίνους και εκπροσώπους της εβραϊκής κοινότητας πριν από την αναδρομική στον αμφιλεγόμενο Γκαλιάνο; Οι κινήσεις των εκπροσώπων του Met μοιάζουν με παρτίδα σκάκι.

Το μουσείο γνωρίζει πως η έκθεση δεν μπορεί να παρουσιαστεί σαν να αφορά μόνο το «έργο» ενός από τους πιο επιδραστικούς δημιουργούς της μόδας του 21ου αιώνα. Οι εκπρόσωποί του δεν καλούνται να διαχειριστούν το αν πρέπει να «συγχωρήσουμε» τον Τζον Γκαλιάνο με μία εκθεσιακή φαντασμαγορία. Αλλά να αρνηθούν μία εύκολη αφήγηση της εξιλέωσής του.