Η αναγκαία υπέρβαση

Όταν στα 22 μου, ως φοιτητής μέσω Εράσμους, αποφάσισα να κατέβω στις ευρωεκλογές του 2024 στη Γαλλία, αρκετοί φίλοι μου με ρώτησαν αν είμαι καλά. Παραδόξως, μπορούσα να είμαι υποψήφιος ευρωβουλευτής στη Γαλλία, χωρίς να έχω το δικαίωμα του εκλέγεσθαι στην Ελλάδα, λόγω του ορίου ηλικίας που είναι στα 25 έτη. Στη διάρκεια της προεκλογικής καμπάνιας είχα την ευκαιρία να συμμετέχω σε έξι debate στα γαλλικά – συχνά απέναντι σε εν ενεργεία ευρωβουλευτές κι ευρωβουλεύτριες. Για ένα νέο άτομο που θέλει να ασχοληθεί με την πολιτική στην Ελλάδα, αυτό φαντάζει αδύνατο.

Στο πνεύμα της άτυπης έναρξης της προεκλογικής περιόδου στη χώρα μας, είναι ευκαιρία να εστιάσουμε στη συμμετοχή των νέων στις εκλογές. Στην Ελλάδα, διακρίνονται τρεις βασικές ελλείψεις, οι οποίες δυσκολεύουν την ανάδειξη νέων ατόμων στην πολιτική. Η πρώτη έλλειψη σχετίζεται με το θεσμικό πλαίσιο και πιο συγκεκριμένα με το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 55 του Συντάγματος ορίζεται, όπως προαναφέρθηκε, στα 25 έτη. Με τη συνταγματική αναθεώρηση αυτό μπορεί να αλλάξει. Κατά την άποψή μου, τα 18 έτη είναι η κατάλληλη ηλικία απόκτησης του δικαιώματος, όπως ήδη ισχύει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

Δεύτερο ζήτημα είναι η έλλειψη διόδων πολιτικής συμμετοχής των νέων εντός των κομμάτων. Ο «κομματικός σωλήνας» φαίνεται πως αποτυγχάνει να αναδείξει νέες πολιτικές προσωπικότητες, οδηγώντας στην αναπαραγωγή μιας πεπατημένης οδού για την ανάληψη ενός πολιτικού αξιώματος. Σε συνδυασμό με τη δυσπιστία προς τις κομματικές νεολαίες, η απόσταση των νέων με τα κόμματα διευρύνεται. Ωστόσο, η λειτουργία των κομμάτων έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην πολιτική έμπνευση και φαντασία. Η μαζικότητα και η οργανωμένη δομή, που διαθέτουν, τους επιτρέπει να αναπτύξουν νέες μορφές αφήγησης και να τις εξελίξουν σε συλλογική δράση.

Τρίτο στοιχείο, η όλο και πιο έντονη ανάγκη δημοκρατικών καινοτομιών, οι οποίες θα συμπληρώσουν τις εμφανείς ελλείψεις του αντιπροσωπευτικού συστήματος. Ευρύτερα, πρόκειται για τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με την πολιτική. Η πολιτική διευρύνεται σε ένα πεδίο δράσης που υπερβαίνει τη συμμετοχή στους πολιτικούς θεσμούς. Οι πρωτοβουλίες γειτονιάς, οι μαζικές κινητοποιήσεις, οι δημοσιεύσεις στα social media και ο ψηφιακός ακτιβισμός είναι πράξεις, πολιτικές.

Πλέον, διαθέτουμε πληθώρα εργαλείων και πρακτικών που έχουν ως επίκεντρο την εύρεση τρόπων αμεσότερης συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Το Συμβούλιο Πολιτών του Δήμου Παρισιού είναι ένα από τα παραδείγματα όπου, μέσα από κλήρωση, πολίτες της τοπικής κοινότητας μπορούν να συμμετέχουν άμεσα στη διαμόρφωση των αποφάσεων για την πόλη τους.

Κλείνοντας, όταν κάποια στιγμή είχα βρεθεί σε μια συζήτηση με μαθητές και μαθήτριες λυκείου στο πλαίσιο ενημέρωσης για τις ευκαιρίες του προγράμματος Εράσμους, δοκίμασα για πρώτη φορά να ρωτήσω αν θα ήθελαν μελλοντικά να κατέβουν σε εκλογές. Οφείλω να ομολογήσω ότι το πλήθος θετικών απαντήσεων με εξέπληξε.

Ο Λευτέρης-Φοίβος Βασιλόπουλος είναι μεταπτυχιακός φοιτητής και συγγραφέας του βιβλίου «Πολίτης Εράσμους»