«Ελληνικό FBI»: Ποιοι είναι, πώς λειτουργούν και ποιες υποθέσεις ερευνούν

Μια καταγγελία για παρατυπίες σε καταστήματα εστίασης, ένας μηχανισμός παραγγελιοληψίας με την ένδειξη «κέρασμα» και μια δικογραφία με δεκάδες εμπλεκόμενους. Λίγες ημέρες αργότερα, μια δεύτερη έρευνα για εταιρείες, τραπεζικούς λογαριασμούς και πρόσωπα που φέρονται να λειτουργούσαν ως εικονικοί διαχειριστές. Οι υποθέσεις Pizza Fan και Χωριάτικο βρίσκονται τις τελευταίες ημέρες στην επικαιρότητα και έχουν ένα κοινό σημείο: τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ), την υπηρεσία της ΕΛ.ΑΣ. που αποκαλείται «ελληνικό FBI».

Η ΔΑΟΕ συμπλήρωσε στις 21 Οκτωβρίου δύο χρόνια λειτουργίας. Εχει έδρα στην Αττική και πανελλαδική αρμοδιότητα, ενώ η δραστηριότητά της εποπτεύεται από ειδικά ορισμένο εισαγγελικό λειτουργό. Η δημιουργία της συνδέθηκε με τη συγκέντρωση εξειδικευμένων αστυνομικών αντικειμένων σε μία κεντρική υπηρεσία, ώστε υποθέσεις με πολλές διασυνδέσεις να μπορούν να διερευνώνται συντονισμένα.

Επικεφαλής της ΔΑΟΕ είναι ο υποστράτηγος Φώτιος Ντουίτσης. Στον οργανωτικό της πυρήνα βρίσκονται επτά υποδιευθύνσεις στην Αττική: Δίωξης Ναρκωτικών, Εγκλημάτων κατά της Ζωής και της Ιδιοκτησίας, Καταπολέμησης Διακίνησης και Εμπορίας Ανθρώπων και Αγαθών, Οικονομικών Εγκλημάτων, Οργανωμένης Αθλητικής Βίας, Πληροφοριών και Ειδικών Δράσεων και Διοικητικής Υποστήριξης. Υπάρχει επίσης περιφερειακή παρουσία στη Θεσσαλονίκη και στην Κρήτη. Στις 23 Οκτωβρίου εγκαινιάστηκε η αναβαθμισμένη Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Κρήτης. Σύμφωνα με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, διαθέτει περίπου 70 στελέχη και προβλέπεται ενίσχυσή της με ακόμη 60 έως το τέλος του χρόνου. Η υπηρεσία συνολικά στελεχώνεται με αστυνομικούς που έχουν εμπειρία σε ποινικές έρευνες και αξιωματικούς ειδικών καθηκόντων.

Από την πληροφορία στη δικογραφία

Μια έρευνα μπορεί να ξεκινήσει από καταγγελία, πληροφορία ή εισαγγελική παραγγελία. Στη συνέχεια αναζητούνται συσχετισμοί ανάμεσα σε πρόσωπα και εταιρείες, εξετάζονται οικονομικές κινήσεις και ψηφιακά δεδομένα, λαμβάνονται καταθέσεις και, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, πραγματοποιούνται επιτηρήσεις ή επισυνδέσεις επικοινωνιών. Η ΔΑΟΕ συνεργάζεται, ανάλογα με την υπόθεση, με την ΑΑΔΕ, τα εγκληματολογικά εργαστήρια και την Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος, καθώς και με διεθνείς οργανισμούς.

Η επιλογή των υποθέσεων δεν εξηγείται πάντοτε δημόσια. Από τη θεσμική αποστολή τής υπηρεσίας προκύπτει ότι στο αντικείμενό της εμπίπτουν σοβαρές και οργανωμένες μορφές εγκληματικής δραστηριότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε μεγάλη οικονομική υπόθεση αναλαμβάνεται υποχρεωτικά από τη ΔΑΟΕ. Οι ειδικότερες διαδικασίες κατανομής των υποθέσεων μεταξύ των αστυνομικών υπηρεσιών δεν προκύπτουν με σαφήνεια από τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία.

Σε επίσημη ενημέρωση τον Φεβρουάριο, για υπόθεση λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων, ο Φώτιος Ντουίτσης αναφέρθηκε στη χρήση ανάλυσης πληροφοριών και στοχευμένων ανακριτικών πράξεων.

Στην επιχείρηση συνέδραμε η Europol με κινητή μονάδα ανάλυσης δεδομένων. Πρόκειται για ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η αστυνομική έρευνα εκτείνεται πέρα από την παρακολούθηση ενός υπόπτου, επιχειρώντας να χαρτογραφήσει τη λειτουργία ενός ολόκληρου δικτύου.

Στην υπόθεση Pizza Fan, στις 22 Οκτωβρίου έγιναν 23 συλλήψεις σε Αττική και Θεσσαλονίκη, ενώ στη δικογραφία περιλαμβάνονται επιπλέον 109 ταυτοποιημένα πρόσωπα.

Σύμφωνα με την αστυνομία, ειδική λειτουργία του συστήματος παραγγελιών επέτρεπε, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, να εμφανίζεται η ένδειξη «κέρασμα» και να μην εκδίδεται απόδειξη. Η ΕΛ.ΑΣ. εκτιμά ότι οι μη αποδοθέντες φόροι από το 2016 έως το 2026 ξεπερνούν τα 35 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό συνιστά αστυνομική εκτίμηση και όχι τελεσίδικο δικαστικό καταλογισμό.

Η έρευνα διεξήχθη από την Υποδιεύθυνση Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων, σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ και με συνδρομή της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών. Στις 27 Οκτωβρίου ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας κρίθηκε προσωρινά κρατούμενος και σε άλλον βασικό κατηγορούμενο επιβλήθηκε κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση. Ο επιχειρηματίας αρνείται την κατηγορία της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι έχουν θέσει ζήτημα διασφάλισης των θέσεων εργασίας και των δεδουλευμένων τους.

Στο Χωριάτικο οι συλληφθέντες είναι 59 και η υπόθεση περιλαμβάνει συνολικά 149 κατηγορουμένους. Η έρευνα αφορά, κατά το κατηγορητήριο, μεταξύ άλλων, απάτη σε βάρος του Δημοσίου, φοροδιαφυγή, νομιμοποίηση εσόδων και ασφαλιστικές παραβάσεις. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία της δικογραφίας, εξετάζονται εκατοντάδες εταιρικές διασυνδέσεις και τραπεζικοί λογαριασμοί.

Στις 29 Οκτωβρίου άρχισαν οι απολογίες των πρώτων 30 συλληφθέντων, ενώ η υπεράσπιση του ιδιοκτήτη αμφισβητεί μέρος των κατηγοριών. Ξεχωριστή πτυχή αποτελεί η διερεύνηση πληροφοριών για πιθανή εμπλοκή αστυνομικών και άλλων δημόσιων λειτουργών.

Από τα καύσιμα στο λαθρεμπόριο

Η δραστηριότητα της ΔΑΟΕ περιλαμβάνει επίσης τη διακίνηση ναρκωτικών, τις ανθρωποκτονίες και το λαθρεμπόριο. Τον Ιανουάριο ερεύνησε καταγγελλόμενη χρήση παράνομου λογισμικού σε 20 πρατήρια καυσίμων, με 13 συλλήψεις και σφράγιση 16 πρατηρίων από την ΑΑΔΕ. Τον Φεβρουάριο, σε έρευνα για παραγωγή και διακίνηση λαθραίων τσιγάρων, έγιναν 26 συλλήψεις, ενώ στη δικογραφία περιλήφθηκαν ακόμη 13 πρόσωπα, μεταξύ τους και αστυνομικός.

Από τις 21 Οκτωβρίου 2024 έως τις 17 Αυγούστου 2026, σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., η υπηρεσία επιλήφθηκε 1.361 υποθέσεων, απέδωσε κατηγορίες σε 5.084 πρόσωπα, πραγματοποίησε 2.959 συλλήψεις και κατέγραψε 756 προσωρινές κρατήσεις. Η ίδια αποδίδει στη δράση της τη διακοπή της λειτουργίας 238 εγκληματικών οργανώσεων και ομάδων.