Διαδρομές στο Παρίσι της όπερας

Η κομψή σιλουέτα της Φανί Αρντάν με την πλάτη γυρισμένη στον φακό παρασύρει από την πρώτη στιγμή τους θεατές στους δρόμους του Παρισιού. Και αυτό είναι ένα στιγμιότυπο πολύ δηλωτικό για τη δύναμη που περικλείει ένα σύγχρονο ελληνικό έργο γύρω από τους τραγικούς οπερατικούς έρωτες οι οποίοι συνδέονται με την Πόλη του Φωτός. Όλα αυτά χάρη σε μια ιδέα του Βασίλη Λούρα – τον οποίο ως δημιουργό ντοκιμαντέρ γνωρίσαμε από τα «Αγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας».

Ο νέος σταθμός αυτή τη φορά είναι η κινηματογραφική όπερα παστίτσιο «À Paris tous les deux», που προβλήθηκε χθες συνοδεία πιάνου και λυρικών τραγουδιστών.

Στην πρώτη προβολή, λοιπόν, στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής γίναμε συνοδοιπόροι της σπουδαίας γαλλίδας ηθοποιού όσο περιδιάβαινε την πόλη. Και με οδηγό τη φωνή της κάναμε ένα ταξίδι στον χρόνο, ξετυλίγοντας το νήμα για τους μεγάλους, θρυλικούς έρωτες της όπερας που συνδέθηκαν άρρηκτα με το Παρίσι.

Αλλά γιατί «παστίτσιο»; Επειδή ο όρος απαντά στη μουσική ήδη από τον 18ο αιώνα και αναφέρεται στη δημιουργία ενός νέου έργου με τη σύνθεση αποσπασμάτων διαφορετικών έργων, ενός ή και περισσότερων συνθετών. Το «À Paris tous les deux» είναι ένα καλλιτεχνικό εγχείρημα που λειτουργεί ως ανοιχτή πρόσκληση γνωριμίας με τη λυρική τέχνη, αλλά και ως φόρος τιμής σε δημοφιλή έργα που έχουν ως φυσικό σκηνικό τη γαλλική πρωτεύουσα.

Όπως μας έλεγε ο Β. Λούρας: «Στο Παρίσι της Μιμής, της Βιολέτας Βαλερί, του Μασνέ και του Οφενμπαχ, στο Παρίσι της Μαρίας Κάλλας, η τέχνη της όπερας έχει αφήσει την ανεξίτηλη σφραγίδα της στους δρόμους του Καρτιέ Λατέν, στο πάρκο της Μπελβίλ, στις όχθες του Σηκουάνα, στις φτωχικές σοφίτες, στους δρόμους γύρω από το Παλέ Γκαρνιέ, στην Opera Comique και στο Theatre du Chatelet.Η δική μας κινηματογραφική όπερα παστίτσιο προσκαλεί στη μαγεία της λυρικής τέχνης, αξιοποιώντας την κινηματογραφική αφήγηση και ταυτόχρονα τη συγκίνηση που προσφέρουν οι μοναδικές οπερατικές φωνές των Αννας Στυλιανάκη, Χρύσας Μαλιαμάνη και Μάνου Κοκκώνη, τους οποίους συνοδεύουν στο πιάνο ο Χρήστος Σακελλαρίδης και η Μαριλένα Σουρή».

Σημαντική καινοτομία είναι η απόλυτη ηλικιακή ταύτιση των ηρώων στην οθόνη με τους ρόλους τους ίσως για πρώτη φορά στα χρονικά. Αυτή η σπάνια οπτική αλήθεια και η αίσθηση της απόλυτης νεότητας γίνονται εφικτές χάρη σε ένα σκηνοθετικό εύρημα: οι νεαροί ηθοποιοί και χορευτές που εμφανίζονται στο φιλμ δεν απαιτείται να τραγουδούν.

Η ζωντανή ερμηνεία ανήκει αποκλειστικά στους λυρικούς τραγουδιστές που βρίσκονται επί σκηνής, με τη συνοδεία του πιάνου. Αυτός ο διαχωρισμός επιτρέπει στην εικόνα να αναπνεύσει ελεύθερα και να αποδώσει το αυθεντικό σφρίγος της νιότης, απαλλαγμένη από τις τεχνικές δεσμεύσεις και τις σωματικές απαιτήσεις του τραγουδιού.

Πέντε ιστορίες

Πάνω στο παλαιότερο είδος, λοιπόν, το «παστίτσιο», δημιουργείται μια νέα, ενιαία αφήγηση σε σκηνοθεσία Μιχάλη Ασθενίδη και Βασίλη Λούρα και παραγωγή Στέλλας Αγγελέτου: μια βωβή σπονδυλωτή ταινία που ενώνει πέντε κορυφαίες ιστορίες πάθους και απώλειας από την Μποέμ και τον Μανδύα του Πουτσίνι, την Τραβιάτα του Βέρντι, τη Μανόν του Μασνέ, τη Λουίζ του Σαρπαντιέ, καθώς και την Παριζιάνικη ζωή του Οφενμπαχ.

Με εντυπωσιακά κινηματογραφικά γυρίσματα σε αυθεντικές τοποθεσίες του Παρισιού, απόλυτη συνέπεια στο αυθεντικό λιμπρέτο και ελληνικούς υποτίτλους, οι ιστορίες αυτές αποκτούν μια νέα, καθηλωτική διάσταση στη μεγάλη οθόνη.

Τις απαιτητικές ερμηνείες επωμίζονται οι καταξιωμένες υψίφωνοι Χρύσα Μαλιαμάνη και Άννα Στυλιανάκη, μαζί με τον τενόρο Μάνο Κοκκώνη, ενώ τη μουσική συνοδεία στο πιάνο αναλαμβάνει ο Χρήστος Σακελλαρίδης.

Το υβριδικό θέαμα, που προτείνει έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στην όπερα και το σινεμά, θα παρουσιαστεί από τις 16 Ιουλίου έως και τις 19 Σεπτεμβρίου σε δώδεκα σταθμούς ανά την Ελλάδα (Σύρος, Ιωάννινα, Παξοί, Τήνος, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Σητεία, Κέρκυρα, Καλαμάτα, Κομοτηνή, Σκιάθος). Οι προβολές πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος περιοδειών «Η Λυρική ταξιδεύει στην Ελλάδα» με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, χάρη στην υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).