Τι φέρνει ο νέος δίαυλος Αγκυρας – Καΐρου

Η πρόσφατη υπογραφή αμυντικών συμφωνιών και η διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών ασκήσεων μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου σφραγίζουν το τέλος μιας δεκαετούς παγερής αντιπαλότητας, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την ασφάλεια και τους ενεργειακούς άξονες στην περιοχή και θέτοντας σε κατάσταση εγρήγορσης την Αθήνα, τη Λευκωσία και το Τελ Αβίβ.

Μια βαθιά δομική μετατόπιση της γεωπολιτικής σκακιέρας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία και η Αίγυπτος προχώρησαν σε μια θεαματική στρατιωτική επαναπροσέγγιση, υπογράφοντας καθοριστικά σύμφωνα συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία και πραγματοποιώντας εκτεταμένες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Η εξέλιξη αυτή τερματίζει οριστικά την υπερδεκαετή ιδεολογική και διπλωματική ρήξη που πυροδοτήθηκε το 2013.

Αλματα προσέγγισης

Η θεσμική σύγκλιση, η οποία ξεκίνησε σε πολιτικό επίπεδο με την επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Κάιρο, μεταφράστηκε άμεσα σε επιχειρησιακή δράση στο πεδίο:

• Ο αιγύπτιος υπουργός Αμυνας, στρατηγός Ασραφ Σάλεμ Ζάχερ, πραγματοποίησε προχθές επίσημη επίσκεψη στην Αγκυρα. Εκεί υπέγραψε με τον τούρκο ομόλογό του, Γιασάρ Γκιουλέρ, «Επιστολή Πρόθεσης» για τη δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου αμυντικής συνεργασίας και κοινής ανάπτυξης στρατιωτικών δυνατοτήτων.
• Η τουρκική κρατική εταιρεία MKE σφράγισε την περασμένη εβδομάδα ένα ιστορικό εξοπλιστικό πακέτο με το Κάιρο ύψους 350 εκατομμυρίων δολαρίων. Η συμφωνία περιλαμβάνει την εξαγωγή του τουρκικού συστήματος αεράμυνας μικρού βεληνεκούς Tolga (ύψους 130 εκατ. δολαρίων) και τη χρηματοδότηση υποδομών για την εγχώρια παραγωγή πυρομαχικών 155mm στην Αίγυπτο.

Το Κάιρο εξετάζει σοβαρά και το ενδεχόμενο να ενταχθεί ως συμπαραγωγός στο φιλόδοξο πρόγραμμα του τουρκικού stealth μαχητικού αεροσκάφους KAAN.

Η στρατιωτική ολοκλήρωση δεν έμεινε στα χαρτιά. Πριν από λίγες εβδομάδες, οι αρχηγοί των γενικών επιτελείων των δύο χωρών, Αχμέντ Χαλίφα και Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, συνυπέγραψαν στο Κάιρο τον οδικό χάρτη της στρατιωτικής τους συνεργασίας. Σχεδόν ταυτόχρονα, τουρκικά μαχητικά πέταξαν πάνω από το Κάιρο για πρώτη φορά έπειτα από 13 χρόνια. Οι δύο χώρες ολοκλήρωσαν με επιτυχία τις αεροπορικές ασκήσεις «Anatolian Eagle 2026» στην Τουρκία, ενώ οι ειδικές δυνάμεις (καταδρομείς και αλεξιπτωτιστές) συνδιοργάνωσαν την άσκηση «Golden Eagle».

Νέο γεωπολιτικό περιβάλλον

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η προσέγγιση επιταχύνθηκε τόσο δραματικά γιατί η παρατεταμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή (Γάζα, Λίβανος, Υεμένη) ανάγκασε τις δύο πρωτεύουσες να υιοθετήσουν μια άκρως ρεαλιστική προσέγγιση, παραμερίζοντας τις παλιές ιδεολογικές διαφορές τους γύρω από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους.

Είναι σαφές, ωστόσο, ότι η εμβάθυνση του άξονα Άγκυρας – Καΐρου έχει σχεδιαστεί, σε έναν βαθμό, για να εξισορροπήσει την τριμερή συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Η Τουρκία επιχειρεί συστηματικά να διαρρήξει το μέτωπο που είχε διαμορφωθεί εναντίον της στην Ανατολική Μεσόγειο και να αποδυναμώσει τις ενεργειακές και αμυντικές συμμαχίες της Αθήνας.

Από την άλλη πλευρά, το Κάιρο ξεκαθαρίζει ότι η εταιρική σχέση με την Αγκυρα δεν σημαίνει αυτόματα ακύρωση των στρατηγικών δεσμών του με την Ελλάδα. Η Αίγυπτος επιδιώκει να λειτουργεί ως ο απόλυτος περιφερειακός ισορροπιστής. Παρ’ όλα αυτά, η εμφάνιση τουρκο-αιγυπτιακών αμυντικών υποδομών και η στενή συνεργασία των δύο στόλων και αεροποριών δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον, το οποίο η ελληνική διπλωματία και το υπουργείο Εθνικής Αμυνας αναλύουν με απόλυτη ψυχραιμία.