Γιατί βενζίνη και ντίζελ παραμένουν στα ύψη ενώ το Ορμούζ είναι ανοιχτό: Ο «αόρατοι» λόγοι της ακρίβειας

Παρά την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία με σημαντικές οικονομικές και πολιτικές συνέπειες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της AAA, οι μέσες τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ ανέρχονται στα 4,36 δολάρια το γαλόνι, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί αυτή την εποχή του χρόνου.

Παρά τα έκτακτα μέτρα που έχουν ληφθεί από πολιτείες των ΗΠΑ και την Ευρώπη, η τιμή του ντίζελ παραμένει μόλις 20 σεντ χαμηλότερη από το ιστορικό ρεκόρ του προηγούμενου μήνα.

Η αρχική έλλειψη προσφοράς πετρελαίου που προκλήθηκε από τον πόλεμο με το Ιράν έχει εξελιχθεί σε μια γενικευμένη ενεργειακή κρίση, η οποία αγγίζει οδηγούς, μεταφορείς και αγρότες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αποκατάσταση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ ήταν μεν σημαντική, ωστόσο η περιοχή παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη – και κατά συνέπεια ακριβή. Παράλληλα, ρωσικά διυλιστήρια καταστρέφονται από ουκρανικά drones, ενώ οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν διαταράξει έναν ακόμη ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο.

Όπως ανέφερε ο Jan Stuart, παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής ενέργειας στην Piper Sandler, «Οι πόλεμοι δεν έχουν τελειώσει. Δεν υπάρχει ειρήνη. Το ενεργειακό σύστημα παραμένει περιορισμένο».

Το κόστος μεταφοράς πετρελαίου έχει εκτοξευθεί, σύμφωνα με στοιχεία της Clarksons. Πέρσι, το ημερήσιο κόστος ναυλώσεως ενός υπερδεξαμενόπλοιου από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα ήταν $65.000. Πριν την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, είχε φτάσει τα $230.000. Σήμερα, το κόστος αυτό ανέρχεται στα $1,6 εκατομμύρια την ημέρα.

Ο Tom Kloza, επικεφαλής ενεργειακός σύμβουλος της Gulf Oil, περιγράφει την κατάσταση ως «παράλογη», σημειώνοντας ότι όσοι διαθέτουν πλοία είναι σε πλεονεκτική θέση – εφόσον δεν επηρεαστούν από τον πόλεμο.

Πολλά εμπορικά πλοία, συμπεριλαμβανομένων δεξαμενόπλοιων, έχουν δεχθεί επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με τη Βρετανική Υπηρεσία Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων.

Εκτός από το κόστος ναύλωσης, αυξάνεται και το ποσό που απαιτείται για να πειστούν ναυτικοί να ταξιδέψουν σε επικίνδυνες περιοχές. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ορισμένες εταιρείες προσφέρουν μέχρι και $25.000 ανά ταξίδι, ποσό που αντιστοιχεί σε μισθούς ενός έτους.

Οι ασφαλιστικές δαπάνες έχουν επίσης εκτοξευθεί, αντανακλώντας τον αυξημένο κίνδυνο μεταφοράς πολύτιμου φορτίου στη συγκεκριμένη περιοχή. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι παραγωγοί πετρελαίου καταβάλλουν πλέον από $30 έως $40 εκατομμύρια για ένα ταξίδι εισόδου-εξόδου από τα Στενά του Ορμούζ.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες – το κόστος ναύλωσης, οι υψηλές αμοιβές των ναυτικών και τα ασφάλιστρα – μετακυλίονται τελικά στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις διεθνώς.

Όπως εξηγεί ο Kloza, η μεταφορά ενός βαρελιού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο κόστιζε παλαιότερα μόλις $2, ενώ σήμερα το κόστος έχει φτάσει τα $33.

Το χάσμα μεταξύ των τιμών του αργού στις χρηματοοικονομικές αγορές και της πραγματικής αγοράς διευρύνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της S&P Global Platts, η τιμή του Dated Brent – δηλαδή το πραγματικό κόστος φυσικής παράδοσης – διαμορφώθηκε στα $135,74 ανά βαρέλι, σημαντικά υψηλότερα από τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης που κινούνται γύρω στα $100.

Αυτή η τιμή της φυσικής αγοράς είναι που τελικά διαμορφώνει και το ποσό που πληρώνουν οι καταναλωτές στα πρατήρια καυσίμων. Όπως τονίζει ο Stuart, «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ζουν σε απομόνωση. Ζούμε με μια παγκόσμια τιμή, καθώς εισάγουμε βενζίνη».

Πολλαπλά μέτωπα κρίσης στην ενέργεια

Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με δύο ή και τρεις πολεμικές συγκρούσεις ταυτόχρονα. Εκτός από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, ο οποίος διαρκεί περισσότερο από το αναμενόμενο, συνεχίζεται η σύγκρουση μεταξύ των Χούτι της Υεμένης και του Ιράν.

Οι επιθέσεις των Χούτι με drones και πυραύλους έχουν διαταράξει το στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, έναν ακόμη κρίσιμο κόμβο του παγκόσμιου εμπορίου. Την ίδια στιγμή, οι ολοένα και πιο επιτυχημένες ουκρανικές επιθέσεις με drones καταστρέφουν ρωσικά διυλιστήρια, πλήττοντας έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ντίζελ παγκοσμίως.

Αντιμέτωπη με ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της, η Ρωσία περιόρισε τις εξαγωγές της. Αντίστοιχα, η Κίνα έχει περιορίσει τις δικές της εξαγωγές για να αποφύγει ελλείψεις.

Τα διυλιστήρια των ΗΠΑ παραμένουν τα μόνα που λειτουργούν πλήρως, αλλά ήδη δουλεύουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Κάποια από αυτά μειώνουν την παραγωγή για τις συνήθεις εργασίες συντήρησης της εποχής.

Ο τυφώνας Isaias ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση, αν διακόψει την παραγωγή ή προκαλέσει ζημιές σε διυλιστήρια στον Κόλπο του Μεξικού.

Εξαντλημένα αποθέματα και αυξημένοι κίνδυνοι

Οι τιμές ενέργειας θα ήταν ακόμη υψηλότερες αν δεν υπήρχαν τα αποθέματα ασφαλείας που είχαν συσσωρευτεί στην αρχή του έτους. Ωστόσο, αυτά τα αποθέματα έχουν πλέον μειωθεί σημαντικά, αφήνοντας τον κόσμο με περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης σε νέες κρίσεις.

Η έλλειψη αποθεμάτων έχει συμβάλει στη διαμόρφωση υψηλότερων τιμών και αυξημένων κινδύνων, ακόμη και μετά την ανάκαμψη της ροής πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Kloza, «Πρέπει να τελειώσουν και οι τρεις πόλεμοι – ή έστω οι δύο από αυτούς», ώστε να υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση στις τιμές ενέργειας.

Πηγή: CNN