Ένα γλωσσάρι για τη διεθνή αργκό των αρχιτεκτόνων

Ρrofspeak: Οι σύγχρονοι αρχιτέκτονες δημιούργησαν τη δική τους αργκό για να επικοινωνούν τα μυστικά τους. Είναι η γλώσσα των επαγγελματιών, των εξειδικευμένων όρων, πολλές φορές διατυπωμένη με συνθηματικό ύφος, για να αποκαλύπτει ό,τι χρειάζεται να μένει γνωστό σε ολιγομελείς ομάδες συμβούλων, εργολάβων και σχεδιαστών.

Γι’ αυτό το νέο επικοινωνιακό εργαλείο, ως «γλώσσα της πιάτσας» στον σύγχρονο κόσμο της αρχιτεκτονικής, θα μιλήσει αύριο στην Αθήνα ο ολλανδός αρχιτέκτονας Reinier de Graaf. Ο Ντε Γκράαφ συνοψίζει και κρίνει στο βιβλίο του «Αρχιτεκτονώ, ρήμα» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις University Studio Press) τους μύθους γύρω από τον κλάδο του, αφού παραδεχτεί με ειλικρίνεια ότι η αρχιτεκτονική έχει προσγειωθεί στη λάθος πλευρά της Ιστορίας.

«Οι εποχές της εξαίσιας απομόνωσης και των προνομιούχων διαβουλεύσεων μεταξύ συναδέλφων έχουν παρέλθει» γράφει. Για τον συνέταιρο του γραφείου ΟΜΑ (Office for Metropolitan Architecture) και συνιδρυτή της ερευνητικής δεξαμενής ΑΜΟ η αρχιτεκτονική είναι συνεργός στις κλιμακούμενες τιμές των ακινήτων, αναπόσπαστο μέρος της βιομηχανίας με τις περισσότερες εκπομπές διοξειδίου άνθρακα και υπερβολικά ανυποψίαστη για τους πολιτικούς μηχανισμούς τους οποίους βοηθά να διαιωνίζονται.

Οι αρχιτέκτονες Ρίβα Λάββα και Κώστας Τσιαμπάος συνέβαλαν με την επιστημονική επιμέλειά τους στην ελληνική έκδοση του «Αρχιτεκτονώ, ρήμα». Από αυτό το καυστικού ύφους γλωσσάρι που επινόησε ο Ντε Γκράαφ για να υπερασπιστεί μία αρχιτεκτονική με δυνατότητες έρευνας και πειραματισμού, ο Κώστας Τσιαμπάος επιλέγει για το ΝΣΥΝ ορισμένα από τα λήμματα που ο πυρήνας τους μας παρακινεί να διακρίνουμε πού είναι το πρόβλημα όταν ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός εξυπηρετεί τεχνοκρατικά κουτάκια και παύει να είναι αυτόνομος και δημιουργικός:

Αha effect (εφέ α – χα), ουσ. 1. Η κοινή ανθρώπινη εμπειρία της ξαφνικής κατανόησης ενός προηγούμενου ακατανόητου προβλήματος ή έννοιας, γνωστής επίσης ως «εφέ εύρηκα» ή «στιγμή α – χα». 2. Η κατάσταση ενθουσιασμού που προκύπτει από την ψευδαίσθηση μιας νέας ανακάλυψης, συνηθισμένη στον ακούσιο λογοκλόπο.

Archipreneur (αρχιεπιχειρηματίας), ουσ. 1. Σύνθετη λέξη από τις «αρχιτέκτονας» και «επιχειρηματίας», που συνήθως συνδυάζει τα χειρότερα από τις δύο τυπολογίες. 2. Διχασμένη προσωπικότητα.

Built environment practitioner (επαγγελματίας κτισμένου περιβάλλοντος), ουσ. Αρχιτέκτονας.

Community-based solutions (λύσεις που βασίζονται στην κοινότητα), ουσ. 1. Λύσεις της κοινότητας από την κοινότητα για την κοινότητα. (Δες «από τα πάνω» και «από τα κάτω»). 2. Μείγματα ουσιών που παράγονται τοπικά για ενδοφλέβια ή αναπνευστική λήψη.

Design research (έρευνα σχεδιασμού), ουσ. 1. Διεξαγωγή προκαταρκτικής μελέτης και ανάλυσης που προηγείται από την ίδια την πράξη του σχεδιασμού. 2. Κωλυσιεργία.

Evidence-based design (σχεδιασμός βάσει στοιχείων), ουσ. 1. Σχεδιασμός που βασίζεται στην εφαρμογή δοκιμασμένων γνώσεων και πληροφοριών που έχουν προηγηθεί. 2. Πανάκεια για τα καπρίτσια των αρχιτεκτόνων.

Hedonistic sustainability (ηδονιστική βιωσιμότητα), ουσ. (νεολογισμός) 1. Η μείξη περιβαλλοντικής οικολογίας και διασκέδασης, δύο φαινομένων που κοινώς θεωρούνται ασύμβατα. 2. Οργανωμένη διασκέδαση για τους περιβαλλοντικά συνειδητοποιημένους 3. Τα μέσα με τα οποία επιτρέπεται, χωρίς δικαιολογία, να συνεχίζονται μη βιώσιμες συμπεριφορές.

Mindfulness (επίγνωση), ουσ. 1. Ψυχική κατάσταση που επιτυγχάνεται με την ήρεμη αναγνώριση και αποδοχή των συναισθημάτων, σκέψεων και σωματικών αισθήσεων. 2. Βουδισμός χωρίς Βούδα.

Νon-place (μη-τόπος), ουσ. Τόπος που δεν εμπνέει την αίσθηση τόπου.

Partner (συνεργάζομαι), ρήμα. Κάν’ τους το εσύ προτού σου το κάνουν αυτοί. (Δες «ζητήματα εμπιστοσύνης»).

People-first design (σχεδιασμός με προτεραιότητα τον άνθρωπο), ουσ. Σχεδιασμός που βάζει σε προτεραιότητα τους ανθρώπους (αντίθετο του σχεδιασμός με τους ανθρώπους τελευταίους).

Placemaking, ουσ. (Νεολογισμός) προσέγγιση στον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου που στοχεύει και υποστηρίζει τη μετατροπή των μη τόπων σε τόπους. (Δες «μη τόπος»).