*«Δεν είναι αυτός ο σκοπός!»
Το μαγαζί που βλέπουμε να λεηλατείται είναι ένα παντοπωλείο της γειτονιάς, από αυτά που βρίσκεις παντού στο Παρίσι. Είναι ένα από τα 3.000 εμπορικά μαγαζιά που λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν το περασμένο Σαββατοκύριακο σε ολόκληρη τη Γαλλία.
Στο μαγαζί αυτό, οι κουκουλοφόροι μπαίνουν με άδεια χέρια και βγαίνουν φορτωμένοι με ό,τι γυαλίσει στον καθένα. Ακούμε κάποιον να λέει: «Πάρε το κρασί». Δεν κλέβουν μόνο, ξεδίνουν κι από πάνω. Τους βλέπεις, λ.χ., να ρίχνουν έναν πάγκο με προϊόντα – έτσι, για την πλάκα, να τον βλέπεις πώς γκρεμίζεται στο πάτωμα – ή να τραβάνε κλωτσιές στα ψυγεία και σε ό,τι μπορούν να καταστρέψουν. Αποσβολωμένοι τους παρακολουθούν δύο υπάλληλοι του καταστήματος, τους διακρίνεις από τις πορτοκαλί μπλούζες, και οι δύο μάλλον ινδικής καταγωγής.
Παρατηρώ το συγκεκριμένο βίντεο, από τις ταραχές στο Παρίσι, και βλέπω ότι ορισμένοι κλέφτες δεν φεύγουν φορτωμένοι, αποχωρούν κρατώντας κάτι μικρό. Είναι μάλλον επειδή συμμετέχουν συμβολικά. Κλέβουν κάτι μικρό και ασήμαντο, που ίσως να μη το χρειάζονται κιόλας, το κάνουν όμως για να συμμετάσχουν στην τελετουργία της επανάστασης. Οπως ακριβώς και στις εγκληματικές συμμορίες, η συνενοχή δημιουργεί συνάφεια. Ισως να το κάνουν και από προνοητικότητα, γιατί θα εισβάλουν και σε άλλα μαγαζιά και θέλουν να έχουν τα χέρια ελεύθερα.
Ολα αυτά που περιγράφω παραπάνω διαδραματίζονται στο φόντο του περιστατικού που καταγράφεται στο βίντεο. Στο οπτικό κέντρο της εικόνας δεσπόζει η μορφή μιας γυναίκας η οποία δίνει την παράσταση της ζωής της. Με δάκρυα στα μάτια εκλιπαρεί τους βάνδαλους να σταματήσουν τη λεηλασία, επαναλαμβάνοντας με γόους στη φωνή ότι δεν είναι αυτός ο σκοπός: «C’ est pas la cause». Μιλώ για παράσταση, επειδή προφανώς η γυναίκα γνωρίζει ότι η έκκλησή της καταγράφεται από τις κάμερες κινητών τηλεφώνων – για τον λόγο αυτόν βρίσκουμε στο Ιντερνετ το περιστατικό καταγεγραμμένο από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Η επίγνωση δεν μειώνει, ωστόσο, τη γνησιότητα του πάθους της. Η συντριβή της είναι αληθινή.
Ενας από τους μαυροντυμένους κουκουλοφόρους θίγεται, επειδή η γυναίκα τολμά να τον ακουμπήσει! Εισέβαλε στον ιδιωτικό του χώρο, όπως είναι της μόδας να λένε, την ώρα μάλιστα που εκείνος εισέβαλλε στο μαγαζί ενός τρίτου για να το λεηλατήσει. Κάποιος άλλος της λέει «δεν είναι πατέρας σου», εννοεί μάλλον τον ιδιοκτήτη του καταστήματος.
Την παραμερίζουν όμως και ορμάνε μέσα. Ενας από αυτούς την παίρνει παράμερα, λίγο προστατευτικά και συγχρόνως εκφοβιστικά. Το κάνει για να μη χτυπήσει (sic). Προσοχή στη διατύπωση, όχι για να μην τη χτυπήσουν οι κλέφτες, αλλά για να μη χτυπήσει, γενικώς και αορίστως. Της εξηγεί μάλιστα ότι οι εισβολείς «δεν μπορούν να ακούσουν τη λογική». Επειτα, αφού έχει κάνει το ανθρωπιστικό καθήκον του, υποθέτω ότι ενώνεται μαζί τους για να «βάλει το λιθαράκι του» και αυτός στην επανάσταση. Στο παντοπωλείο της γειτονιάς βλέπει τη Βαστίλλη. (Η οποία, σημειωτέον, ήταν παιδική κατασκήνωση σε σύγκριση με την τρομοκρατία της γκιλοτίνας…)
Δεν ξέρουμε ποια είναι αυτή η γυναίκα, τι είναι, πώς τη λένε. Ηταν όμως το πρόσωπο των ταραχών του περασμένου Σαββατοκύριακου, που σάρωσαν τις γαλλικές μεγαλουπόλεις. Δεν κατάφερα να βρω κάπου στο Ιντερνετ το όνομά της και αυτό δείχνει, νομίζω, ότι ο σκοπός της πράξης της δεν ήταν η διασημότητα των δεκαπέντε δευτερολέπτων. Το βέβαιο πάντως είναι ότι συμμετείχε στη διαδήλωση και πίστευε στον σκοπό της. Προσπαθώ να φανταστώ τι δουλειά θα κάνει. Μάλλον κάποια από αυτές τις άχαρες, κακοπληρωμένες αλλά τόσο χρήσιμες δουλειές, όπως δάσκαλος για παιδιά με μαθησιακά προβλήματα, νοσοκόμα με ειδικότητα τους μελλοθάνατους, κοινωνική λειτουργός σε φυλακή ανηλίκων, κάτι τέτοιο βάζω με τον νου μου.
Τι νιώθουμε όταν τη βλέπουμε; Δεν ξέρω για εσάς, μιλώντας όμως για τον εαυτό μου νιώθω κάτι ανάμεικτο, που ξεκινά με θαυμασμό και καταλήγει σε λύπη. Τη λυπάμαι για την αφέλειά της να ζητάει μια «επανάσταση χωρίς επανάσταση», για να θυμίσω τη φράση με την οποία ο Ροβεσπιέρος υπερασπίστηκε την τρομοκρατία. Επανάσταση, δηλαδή, χωρίς βία. Είναι η στιγμή που καταρρέει η αυταπάτη της. Είναι η αιτία της απελπισίας της. Συνειδητοποιεί, ίσως, τι έκτρωμα είναι αυτό για το οποίο ψήφισε – γιατί κάτι στην Ακρα Αριστερά θα έχει στηρίξει με την ψήφο της, πολύ πιθανό τον παράφρονα Μελανσόν.
Αξίζει να προσέξουμε και την ίδια όμως, ως πρόσωπο, όχι μόνο την πράξη της. Παρότι διαδηλώνει, έχει κάτι από την κομψότητα που συναντάς συχνά στο Παρίσι, ιδίως σε γυναίκες. Το διακρίνεις αμέσως στο ελαφρύ παλτό με το οποίο σπάει το μαύρο σύνολο (μπλούζα, κολάν) που φοράει από κάτω. Είναι στο ζεστό καφέ χρώμα της σοκολάτας (με περιεκτικότητα 60% σε κακάο, αν θέλετε ακρίβεια), που ταιριάζει με τα χρώματά της. Γιατί παρέλειψα να πω ότι η γυναίκα στο κατάστημα είναι ξανθή, προς το πυρόξανθο, με πολύ λευκό δέρμα και φακίδες, όπως δηλαδή φαντάζομαι εγώ τους Κέλτες ή Γαλάτες. Εχουν σημασία η όψη και τα χρώματα της γυναίκας, λόγω της αντίθεσης με εκείνους που προσπαθεί να αποτρέψει από τη λεηλασία. Οι περισσότεροι από αυτούς, παρότι κρύβουν όσο μπορούν το πρόσωπό τους, είναι αραβικής καταγωγής, προφανώς από τις πρώην αποικίες της Γαλλίας.
Σήμερα, που συνεχίζονται οι διαδηλώσεις στις γαλλικές πόλεις, τις οποίες πλέον προστατεύει ο στρατός, αφού η αστυνομία τα θαλάσσωσε, η γυναίκα του παντοπωλείου με το καφέ παλτό δεν θα συμμετέχει. Υποθέτω ότι νοσηλεύεται σε κάποια νευρολογική κλινική για να ξεπεράσει το σοκ. Δεν ανησυχώ για αυτήν, έχω εμπιστοσύνη στο κοινωνικό κράτος, για το οποίο η Γαλλία δαπανά πάνω από το 50% του προϋπολογισμού της – του ελλειμματικού προϋπολογισμού της από το 1974…