Παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στο κάπνισμα σε γραφεία, εστιατόρια, μέσα μεταφοράς και άλλους δημόσιους χώρους, το παθητικό κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Περίπου 2,71 δισ. άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο εκτέθηκαν το 2023 στον καπνό άλλων, ενώ περισσότεροι από 1,6 εκατ. έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των συνεπειών του.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση The Lancet Public Health, μεταξύ των παθητικών καπνιστών περιλαμβάνονταν 767 εκατ. παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών. Συνολικά, η έκθεση στον καπνό προκάλεσε την απώλεια 44,8 εκατ. ετών υγιούς ζωής. Το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που εκτίθεται σε καπνό μειώθηκε από 43,6% το 1990 σε 33,9% το 2023. Ωστόσο, εξαιτίας της αύξησης του πληθυσμού, ο απόλυτος αριθμός των παθητικών καπνιστών αυξήθηκε από 2,38 σε 2,71 δισ. ανθρώπους.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση παρατηρείται στη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ασία και στην Ωκεανία, όπου εκτίθεται το 48,4% του πληθυσμού. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι γυναίκες, καθώς στις συγκεκριμένες περιοχές το 59,5% αναπνέει καπνό άλλων, έναντι 37,4% των ανδρών. Σε πολλές περιπτώσεις, γυναίκες που δεν καπνίζουν συμβιώνουν με άνδρες καπνιστές και εκτίθενται καθημερινά μέσα στο σπίτι. Στην υποσαχάρια Αφρική ο αριθμός των εκτεθειμένων σχεδόν διπλασιάστηκε από το 1990, ενώ στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή αυξήθηκε κατά 72%. Αντίθετα, η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στη Λατινική Αμερική και στην Καραϊβική.
Η ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν η κυριότερη αιτία θανάτου που συνδέθηκε με το παθητικό κάπνισμα, προκαλώντας περίπου 537.000 θανάτους. Ακολούθησαν η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια με 354.000, τα εγκεφαλικά επεισόδια με 278.000, οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού με 185.000 και ο καρκίνος του πνεύμονα με 161.000 θανάτους. Στα παιδιά, το μεγαλύτερο βάρος προέρχεται από τις αναπνευστικές λοιμώξεις.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης στον καπνό. Ζητούν επέκταση των χώρων χωρίς κάπνισμα, αύξηση της φορολογίας στα προϊόντα καπνού, ουδέτερες συσκευασίες και αυστηρό περιορισμό της διαφήμισης. Προειδοποιούν, επίσης, ότι οι σχετικοί κανόνες πρέπει να καλύπτουν και τα αερολύματα των ηλεκτρονικών τσιγάρων, καθώς η συστηματική εισπνοή τους δεν θεωρείται αβλαβής.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους πέντε θανάτους που συνδέονται παγκοσμίως με τον καπνό αφορά ανθρώπους οι οποίοι δεν καπνίζουν οι ίδιοι. Η έκθεσή τους είναι συχνά ακούσια και πραγματοποιείται κυρίως στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας. Για τα παιδιά, το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί τη βασικότερη πηγή κινδύνου, καθώς δεν έχουν τη δυνατότητα να απομακρυνθούν ή να επιλέξουν καθαρό αέρα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων απαιτεί όχι μόνο αυστηρότερη νομοθεσία, αλλά και αλλαγή συμπεριφοράς μέσα στα σπίτια, στα αυτοκίνητα και σε όλους τους χώρους όπου βρίσκονται καθημερινά παιδιά.