Η «Οδύσσεια» του Ομήρου, αν κι αφηγήθηκε το ταξίδι του Οδυσσέα προς την Ιθάκη, άφησε εκτός σκηνής το αντίστοιχο της γυναίκας του που περίμενε, άντεξε και δεν της δόθηκε ποτέ ο λόγος. Αυτήν βάζει στο επίκεντρο της αφήγησής της η Μαριάννα Κάλμπαρη, στη νέα της παράσταση «Πηνελόπη και Πηνελοπιάδες – The Loom» που επιστρέφει από τον Σεπτέμβριο στο αίθριο της Στοάς Αρσακείου και στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Φρυνίχου. Με τη συγκεκριμένη πρόταση, η καλλιτεχνική διευθύντρια στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, εγκαινίασε πριν από λίγες εβδομάδες το πρόγραμμα του Στοά Culture, του εμβληματικού ανοιχτού χώρου που επαναλειτούργησε αυτό το καλοκαίρι.
«Αυτός ο χώρος αναγεννάται έπειτα από πολλά χρόνια σιωπής κι αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο κι ωραίο. Προσωπικά είμαι υπέρ του να βγαίνουμε σ’ έναν φυσικό χώρο γιατί έχει μεγάλη γοητεία. Οχι ότι δεν έχουμε αρκετά θέατρα στην πόλη, αλλά στους μη θεατρικούς αυτομάτως παίρνει μια άλλη διάσταση η ιστορία κι αν λάβεις υπ’ όψιν τον χώρο και τον χρόνο, το θέατρο εκεί γίνεται βίωμα με άλλο τρόπο. Απαιτεί μια άλλη συμμετοχή του θεατή. Μου αρέσει πολύ όταν το θέατρο υπάρχει στη ζωή μας με διαφορετικούς τρόπους πέρα από τον κλασικό που γνωρίζουμε σε μια αίθουσα, με τη συγκέντρωση, το σκοτάδι και την ησυχία που χρειάζεται. Παίρνει έτσι άλλους ρόλους κι έρχεται για να εμπνεύσει αυτούς για τους οποίους επινοήθηκε. Είναι πολύτιμο να τους καλλιεργούμε αυτούς τους ρόλους», αναφέρει η Μαριάννα Κάλμπαρη μιλώντας στο «Νσυν».
Στην παράσταση, η σκηνοθέτρια, με άξονα το ομηρικό έπος, πλέκει την κίνηση της Χριστίνας Σουγιουλτζή, τη μουσική, τον λόγο και τον αργαλειό της Φοίβης Βλάσση σε μια ενιαία σκηνική γλώσσα, μετατρέποντας την ύφανση σε πράξη αφήγησης. «Σκέφτηκα πως θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να χωρίζαμε την αφήγηση μέσα από τρεις οδούς. Τη μουσική, την παράγει η Φοίβη υφαίνοντας τον αργαλειό της, πράγμα μαγικό γιατί καταλήγει ο χρόνος σε ύφασμα που το βλέπει και το αγγίζει στο τέλος ο θεατής. Η Χριστίνα, πολύτιμη συνεργάτιδα, με το σώμα της εκφράζει όλο αυτό που βιώνει όχι μόνο η Πηνελόπη αλλά κι όλες οι άλλες γυναίκες του έπους και κυρίως οι δούλες, ενώ τα ρούχα της Μαριέττας Καρπαθίου που μπήκαν συμβολίζουν τους ρόλους που η γυναίκα ντύνεται κι απεκδύεται για να μπορέσει να υπάρξει από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα», επισημαίνει η δημιουργός της παράστασης, η οποία κράτησε για τον εαυτό της τον ρόλο της αφηγήτριας.
Μια σύνθετη παρουσία
Αφήνοντας στην άκρη την αρχετυπική εικόνα της πιστής συζύγου που καλλιεργεί η «Οδύσσεια», το έργο προσεγγίζει την Πηνελόπη ως μια σύνθετη γυναικεία παρουσία, εγκλωβισμένη στους ρόλους που της επέβαλε η εποχή αλλά κι η ίδια η αφήγηση του έπους. «Μιλάμε για το πώς επιλέγουμε εντέλει με βάση αυτό που είμαστε και κατά πόσο η συμπεριφορά που υιοθετούμε επηρεάζεται από την κοινωνία, τις περιστάσεις και το φύλο μας. Κατά τη γνώμη μας, στην παράσταση, η Πηνελόπη αναγκάζεται να υιοθετήσει αυτό το πρότυπο. Για εμάς έχει πολύ ενδιαφέρουν να δούμε τι κρύβεται πίσω από έναν άνθρωπο που αναγκάζεται να είναι όπως πρέπει, γιατί χωρίς την πιστή Πηνελόπη, χωρίς το πρόσωπο που μένει πίσω και περιμένει, δεν υπάρχει μύθος, ο ήρωας δεν μπορεί να επιστρέψει, δεν μπορεί να υπάρξει ο κόσμος. Ομως, τη στιγμή εκείνη, τι νιώθει αυτός ο άνθρωπος που μένει κι υπομένει; Τι επιλέγει και στ’ αλήθεια πόσο πρέπει ν’ αποκτήσει τον χώρο για να το διεκδικήσει και να το εκφράσει; Το έργο μιλάει ουσιαστικά για τον καθένα που αναγκάζεται να ζήσει σύμφωνα με τον ρόλο που του επιβάλλεται. Οι περισσότεροι ζούμε έτσι κι όταν ακούμε τη φωνή μας, συνειδητοποιούμε ποιοι είμαστε, τι θέλουμε και μετά να το εκφράσουμε και το διεκδικήσουμε, ξεκινάμε μια τρομερή πορεία, ένα φοβερό ταξίδι. Διαφορετικό από αυτό του Οδυσσέα, στον έξω κόσμο που είναι γεμάτο εμπόδια αλλά και περιπέτειες, επιτυχίες, εξέλιξη και γνώση και το μέσα μας, σε μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά μας», καταλήγει η Μαριάννα Κάλμπαρη.