Τα πρόσφατα μηνύματα από τη Γερμανία – το κύμα της Ακροδεξιάς (AfD), η ενίσχυση της Αριστεράς (Die Linke), η αποδυνάμωση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και του CDU, που είναι αδελφό κόμμα της ΝΔ στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα – προβληματίζουν την ελληνική κυβέρνηση σε δύο επίπεδα.
Πρώτον, μια γερμανική κρίση απειλεί με αλυσιδωτές συνέπειες στην Ευρώπη σε περίοδο διεθνούς αναταραχής και καθοριστικών αποφάσεων, όπως είναι η εκκρεμής συμφωνία για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για τον οποίο η Ελλάδα καίγεται πρωτίστως για τη νέα ΚΑΠ και το Ταμείο Συνοχής.
Δεύτερον, οποιοδήποτε ράπισμα κατά των παραδοσιακών πολιτικών δυνάμεων χτυπά ηχηρά καμπανάκια. Στο Μαξίμου, ξορκίζοντας εδώ και καιρό μια δυναμική επανάκαμψη της αντισυστημικότητας στο εγχώριο σκηνικό, ζυγίζουν προσεκτικά τα επιμέρους μηνύματα από τη Γερμανία για τυχόν αναθεωρήσεις στρατηγικής: στο μικροσκόπιο μπαίνουν όσα έχουν να κάνουν με τα επίπεδα συμμετοχής στις εκλογές, με το αποτύπωμα της νεανικής ψήφου, με τη μετατόπιση του πολιτικού Κέντρου και με τα κριτήρια διαμόρφωσης της εκλογικής συμπεριφοράς.
Ο «καναπές»
Στην περίπλοκη δεξαμενή της αποχής βρίσκει εξήγηση η επιμονή της ΝΔ στη στρατηγική της «μιας και μόνης Κυριακής» – αντίστοιχη συσπείρωση πρώτης κάλπης θέλει το ΠΑΣΟΚ. Το κυβερνών κόμμα κατάλαβε για πρώτη φορά στις ευρωεκλογές τι σημαίνει ο «καναπές» και έκτοτε ψάχνει εναγωνίως τα σινιάλα που θα προσείλκυαν ξανά στην κάλπη εκείνους τους χαμένους, δικούς του, ψηφοφόρους. Μόνο που ο «καναπές» βγαίνει σε διάφορα χρώματα και σχέδια – δεν είναι αποκλειστικά γαλάζιος.
Εξού και το παιχνίδι κινητοποίησης των ψηφοφόρων παίζεται ως εξής: η ΝΔ (θα) μιλάει συνεχώς για τη σημασία της αυξημένης συμμετοχής αλλά η πραγματική αγωνία της είναι μην τυχόν μεγαλώσει η πίτα με όσους συνηθίζουν είτε να απέχουν αδιαφορώντας για τα πολιτικά πράγματα είτε να συμμετέχουν για να τιμωρήσουν τους συστημικούς εκπροσώπους. Ειδικά σε περιβάλλον με ολοένα και χαμηλότερες κομματικές ταυτίσεις και με προβληματικούς δείκτες πολιτικής, θεσμικής και κοινωνικής εμπιστοσύνης, ζωηρεύει ο φόβος αυξημένης προσέλευσης στην κάλπη με χαλαρή ή τιμωρητική διάθεση. Κι αυτό την ώρα που στα δεξιά του Μητσοτάκη συνωστίζονται παίκτες που διεκδικούν ρόλο υποδοχέα της ευρείας δυσαρέσκειας για την κυβέρνηση.
Η οργή
Στο Μαξίμου κατάλαβαν επίσης γρήγορα ότι η εμπέδωση της προοπτικής να γίνουν δεύτερες εκλογές διευκολύνει την ψήφο διαμαρτυρίας – γι’ αυτό διαμηνύουν πλέον ότι «την επομένη των εκλογών θα υπάρχει κυβέρνηση». Αυτός ο πονοκέφαλος δυναμώνει όταν το βλέμμα τους πηγαίνει στις νεότερες γενιές. Για ένα κόμμα με ισχυρές δυνάμεις στις μεγαλύτερες ηλικίες, η είσοδος 460.000 νέων ψηφοφόρων (17άρηδων) στους εκλογικούς καταλόγους αποτελεί σημαντικό δεδομένο.
Σημειωτέον, στις κρατιδιακές εκλογές της Σαξονίας-Ανχαλτ η Ακροδεξιά κέρδισε σχεδόν έναν στους δύο ψηφοφόρους κάτω των 30 ετών και στο Βερολίνο η Αριστερά πέτυχε σημαντικό πέρασμα στους 20άρηδες. Η προσπάθεια συνομιλίας της ΝΔ και όλων των παραδοσιακών δυνάμεων με αυτές τις ηλικίες απαιτεί κόπο, την ώρα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει δυσκολίες και στα επόμενα ηλικιακά σκαλοπάτια – στην παραγωγική τάξη. Ούτε οι 20άρηδες ούτε οι 30άρηδες ήταν για τον Μητσοτάκη προνομιακές ομάδες κοινού. Στην άνετη νίκη της στις τελευταίες εθνικές εκλογές, η ΝΔ πήρε 28,8% στους 17-24 ετών και στην πύρρειο νίκη της στις ευρωεκλογές πήρε 16,1% ενώ στους 25-34 ετών τα ποσοστά ήταν 27,6% (το 2023) και 15,8% (το 2024).
Το Κέντρο
Σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, η Ελλάδα αψηφά σε μεγάλο βαθμό την (ευρωπαϊκή) τάση κατάρρευσης του πολιτικού Κέντρου και ενίσχυσης των άκρων: από τις ΗΠΑ ο ίδιος αναφέρθηκε στις εξελίξεις στη Γερμανία και, θέλοντας να δείξει ότι η ΝΔ δεν θα έχει την τύχη του CDU, είπε ότι «ηγούμαι ενός μετριοπαθούς, κεντροδεξιού, φιλελεύθερου κόμματος (…) προηγούμαστε στις δημοσκοπήσεις (…) μπορούμε να κερδίσουμε τις εκλογές». Σύμφωνα με τις κυλιόμενες μετρήσεις, ο Μητσοτάκης δέχεται ισχυρές πιέσεις εκ δεξιών (η απήχησή του στους δεξιούς ψηφοφόρους υστερεί σημαντικά σε σχέση με τους κεντροδεξιούς) αλλά συνεχίζει να αντλεί δυνάμεις από μετριοπαθείς εκλογείς (κεντρώους ή συντηρητικούς δεξιόστροφους). Μόνο που η κυβερνητική φθορά και η δυσφορία για χειρισμούς της κυβέρνησης μεταξύ άλλων και σε ζητήματα θεσμών και κράτους δικαίου κρατούν εδώ και πολύ καιρό τους κεντρώους στην γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων.
Οι «λύσεις»
Αποκηρύσσοντας τις ταμπέλες «Κέντρο», «Δεξιά» ή «Αριστερά», το Μαξίμου θέλει να μιλάει για «πρακτική» διακυβέρνηση κόντρα στα πολιτικά άκρα. Αναλυτές συμφωνούν ότι όσο οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις αδυνατούν να δώσουν ρεαλιστικές λύσεις στα προβλήματα των πολιτών τόσο ενδυναμώνεται το «αντί». Και αυτό την ώρα που σε ένα σκηνικό κατακερματισμού μετριέται η δυσαρέσκεια των πολιτών για βασικές πτυχές της καθημερινότητάς τους. Ενδεικτικά τα ευρήματα της Metron Analysis (Mega): ένας στους δύο (το 49%) λέει ότι η προσωπική του κατάσταση είναι χειρότερη από πέρυσι και μόνο ένας στους δέκα (το 13%) δηλώνει ότι βλέπει βελτίωση στη ζωή του. Οσο για τα σημαντικότερα προβλήματα, «η ακρίβεια» απαντά το 52%, «η οικονομία» λέει το 34%.
«Φατρίες» και «καλάμια» ανάβουν τον πυρσό της εσωστρέφειας
Στα 52 χρόνια της η ΝΔ έχει μάθει καλά πώς λειτουργούν τα παρασκηνιακά μαχαιρώματα και πώς διαμορφώνονται ομαδοποιήσεις υπό το φως του πυρσού – παρεμπιπτόντως, αυτός επέστρεψε ως σύμβολο ενότητας στην επίσημη αφίσα της γενέθλιας εκδήλωσης στο Γκάζι τη μεθεπόμενη Δευτέρα. Ξέρουν καλά στην κεντροδεξιά παράταξη όχι μόνο από κόντρες παρασκηνίου αλλά και από ανοιχτές αντιπαραθέσεις, αμφισβητήσεις έως αρχηγούς εν αναμονή. Κι αν στο μεγαλύτερο μέρος της δεκαετούς προεδρίας του Κυριάκου Μητσοτάκη οι γαλάζιες αντιθέσεις έδειχναν σε ύπνωση, χωρίς «φατρίες» εν δράσει, τα δεδομένα αλλάζουν.
Οι δύο σοβαρότερες εσωκομματικές κρίσεις επί Μητσοτάκη (η διαγραφή του Αντώνη Σαμαρά, η αποστασιοποίηση του Κώστα Καραμανλή) μαζί με τα βάρη δύο τετραετιών στην εξουσία και τις ανησυχίες (αλλά και φιλοδοξίες) για την επόμενη ημέρα επιδρούν πια στις εσωτερικές ισορροπίες. Αυτές μοιάζουν να είναι εύθραυστες εντός Μαξίμου, Υπουργικού Συμβουλίου, Κοινοβουλευτικής Ομάδας και κομματικού μηχανισμού σε ένα κλίμα που μόνο φαινομενικά είναι καλό, όπως προκύπτει από κατ΄ ιδίαν συζητήσεις των στελεχών
. Τι κι αν έχουν χαθεί οι άλλοτε διακριτές νεοδημοκρατικές ομάδες; Στις νέες «φατρίες» τα όρια και η σύνθεση μπερδεύονται, επιβεβαιώνοντας το ρευστό τοπίο. Οσο πλησιάζει η εθνική αναμέτρηση, τόσο θα ξεκαθαρίζουν συμμαχίες και αντιπαλότητες. Τόσο θα ανοίγουν προσωπικές ατζέντες και θα γίνονται διακριτές οι πολιτικές πλατφόρμες. Οι τελευταίες δημόσιες ενδοοικογενειακές αναταράξεις είτε για «προσωπικές απόψεις» στελεχών είτε για γαλάζια «καλάμια» (ύστερα από το ηχηρό μήνυμα της Ντόρας Μπακογιάννη, που έχει πάντα ειδικό βάρος στο εσωκομματικό ακροατήριο) δίνουν μια ιδέα για την ευκολία παράσυρσης του κυβερνώντος κόμματος στην εσωστρέφεια.
Οι «κύκλοι» ανταγωνισμού για την επιρροή τους στο Μαξίμου και στον κομματικό μηχανισμό επιχειρούν διεύρυνση. Εντός της κυβερνητικής έδρας, οι «πόλοι» δεν είναι πάντα σε συνεννόηση: ένας «τεχνοκρατικός» που τον εκπροσωπεί ο Ακης Σκέρτσος δέχεται βολές από νυν ή άλλοτε «διπλανούς». Τον «επικοινωνιακό» εκπροσωπεί ο Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος λέγεται ότι προτιμά μια συμμαχία με τον Αδωνη Γεωργιάδη και όχι με τον συγκάτοικό του στο Μαξίμου, τον Κωστή Χατζηδάκη.
Και εκείνος, ο «παραδοσιακός», επιχειρεί με τη σειρά του ισορροπίες ανάμεσα στον κυβερνητικό και στον κομματικό λόγο, στοχεύοντας ωστόσο σε μια πολιτική ταυτότητα που απευθύνεται σε όλες τις γαλάζιες φυλές. «Κομματικός» πόλος θεωρείται ο εξ απορρήτων του Μητσοτάκη, Θανάσης Νέζης – μαζί με τον Γιώργο Μυλωνάκη, που επέστρεψε στις επάλξεις ύστερα από τη σοβαρή περιπέτεια υγείας, καλούνται να χαρτογραφούν τις «φατρίες», λειτουργώντας ως βαλβίδα αποσυμπίεσης.
Ολες οι φυλές της ΚΟ
Στην Κοινοβουλευτική Ομάδα, αν υπάρχει μια βασική ομαδοποίηση, αυτή αφορά από τη μια τη μητσοτακική πτέρυγα, από την άλλη την «παραδοσιακή». Και ενδιαμέσως, στελέχη που αναδείχθηκαν σε κυβερνητικά πόστα επί Μητσοτάκη αλλά έχουν αποσύρει την πλήρη προθυμία υποστήριξης «υπουργών του ή συμβούλων» και κινούνται όπως ζητάει η εκλογική τους βάση.
Από τους υπουργούς της πρώτης γραμμής, πέραν των Χατζηδάκη και Γεωργιάδη, δύο πρόσωπα επηρεάζουν σταθερά τα γαλάζια ρεύματα, μαζί με πρώην μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, όπως ο Μάκης Βορίδης. Ως βασικό εσωκομματικό πόλο έκφρασης της καραμανλογενούς λογικής λογίζουν οι υποστηρικτές του εντός ΚΟ τον Νίκο Δένδια, που συνηθίζει να τοποθετείται με νόημα για το ύφος και το DNA της παράταξης – αναμένεται προσωπική, ανοιχτή εκδήλωσή του στον Αλιμο, τρεις ημέρες πριν από το γενέθλιο πάρτι του κόμματος. Τη «φιλελεύθερη» πτέρυγα επιδιώκει να εκπροσωπεί ο Κυριάκος Πιερρακάκης, χωρίς να αφήνει στην τύχη τους την καλλιέργεια ερεισμάτων σε κάθε φυλή της κεντροδεξιάς παράταξης.