Πόσο πιθανή είναι μία «κυβέρνηση ηττημένων»;

Οσο οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τη διαφορά μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου κόμματος να μικραίνει, τόσο αυξάνονται τα στελέχη που, δημόσια, προτείνουν τη συνεργασία της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ, ακόμα και σε μια «κυβέρνηση ηττημένων» – δηλαδή, στη μικρή περίπτωση που οι αριθμοί βγαίνουν, χωρίς τη συμμετοχή του πρώτου κόμματος, αν όχι την πρώτη, στη δεύτερη Κυριακή.

Υπάρχουν, όντως, εκείνοι που παρασκηνιακά συμφωνούν με απόψεις που εκφράστηκαν από τον, την πρόσφατη μεταγραφή στην ΚΟ του ΠΑΣΟΚ – κανείς τους, όμως, δεν ανήκει στους κομματικούς άμβωνες της Χαριλάου Τρικούπη και της Αμαλίας. Μάλλον το αντίθετο: πίσω από τις κλειστές πόρτες, το παιχνίδι είναι εντελώς διαφορετικό.

Στο ΠΑΣΟΚ ξέρουν πως, ακόμα και αν τα «κουκιά» βοηθούσαν στην κεντροαριστερή συνεργασία, το πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα καθιστά πολύ δύσκολη την επαφή – μόνο με το ΠΑΣΟΚ πρώτο ή έχοντας με κάποιον τρόπο το πάνω χέρι θα μπορούσε κάτι τέτοιο να συμβεί.

Σε οποιαδήποτε εναλλακτική περίπτωση, ένα μεγάλο κομμάτι των ψηφοφόρων του θα μετακόμιζε αλλού ή θα απείχε: το ακροατήριο των πασόκων που έμεινε στα δύσκολα δεν εμπιστεύεται τον Τσίπρα.

Σε αυτόν αναγνωρίζουν τον πολιτικό στον οποίο όχι απλώς οφείλονται τα πέτρινα χρόνια της παράταξής τους, αλλά εκείνον που, ακόμα και μετά την έκδοση της «Ιθάκης», δεν έχει κάνει την αυτοκριτική του για τα πεπραγμένα του πριν από την άνοδό του στην εξουσία.

Στην ΕΛΑΣ, η ειρωνεία με την οποία ο Τσίπρας απάντησε στη δημοσκοπική άνοδο του ΠΑΣΟΚ υπενθύμισε πως ο πρώην πρωθυπουργός βασίζεται ακόμα στην εμπειρία του 2023 – και δεν είναι διατεθειμένος να κάνει αυτό που θεωρεί πως ήταν λάθος, να τείνει δηλαδή χείρα συνεργασίας στο ΠΑΣΟΚ, που είναι έτοιμο να τη δαγκώσει.

Η σκληρή προεκλογική περίοδος

Αυτή η εικόνα διαμορφώνει και μια σκληρή προεκλογική περίοδο μεταξύ των δύο κομμάτων, που θέλουν για τον εαυτό τους τη θέση του βασικού εκφραστή του προοδευτικού χώρου.

Η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να θέσει το δίλημμα «ή εμείς ή κανείς» μοιάζει αναπόφευκτη, διότι είναι εμφανές πως η Αμαλίας δεν θέλει σε καμία περίπτωση, σε αυτή τη χρονική συγκυρία, να εντυπωθεί στο προοδευτικό ακροατήριο η πιθανότητα της ανατροπής μεταξύ δεύτερης και τρίτης θέσης – δεν θέλει, δηλαδή, η δημοσκοπική εικόνα που αποτυπώθηκε μετά τη ΔΕΘ και δείχνει το ΠΑΣΟΚ σε άνοδο και την ΕΛΑΣ στάσιμη ή σε πτώση να ανοίξει τη συζήτηση για την εκπροσώπηση της ευρύτερης Κεντροαριστεράς στις επόμενες εκλογές. Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, «τέτοιου είδους συνθήματα διατυπώνονται στο τέλος μιας προεκλογικής μάχης, όχι πριν αυτή καλά καλά ξεκινήσει. Η ΕΛΑΣ εμφανώς θέλει να “κλείσει” τη δεύτερη θέση πολύ πριν φτάσει στην κάλπη».

Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως στην Αμαλίας δεν είχαν προβλέψει τα πασοκικά αντανακλαστικά, δεν περίμεναν πως η ψαλίδα μεταξύ των δύο πλευρών θα αποτυπωνόταν μειούμενη – και προσαρμόζουν ανάλογα τη στρατηγική τους. Πού βασίζονται το στρατηγείο του Τσίπρα;

Στο γεγονός πως ο ίδιος έχει ηγετικό προφίλ που διατηρείται στις δημοσκοπήσεις. Και γι’ αυτό ήταν εκείνος που βγήκε μπροστά από την αρχή της εβδομάδας, αντί της νέας φουρνιάς στελεχών που προετοίμαζαν να πάρουν τη σειρά τους στον τηλεοπτικό αέρα. Στο τετράπτυχο του ΠΑΣΟΚ (αυτονομία – αξιοπιστία – πρόγραμμα – στελέχη), η ΕΛΑΣ προβάλλει το δικό της – όραμα, ηγεσία, πρόγραμμα και στελεχιακό δυναμικό.

Και μόνο το δίλημμα που τέθηκε, πάντως, έδωσε στη Χαριλάου Τρικούπη την επιβεβαίωση που ζητούσε –τα επιτελικά στελέχη θεωρούν πως οι αποστάσεις που έχουν πάρει από τον Τσίπρα και η στοχευμένη κριτική που του ασκείται (με υπενθύμιση των διαδοχικών ηττών του πρώην πρωθυπουργού από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, των πεπραγμένων της διακυβέρνησής του και της στάσης του ως αξιωματικής αντιπολίτευσης, της ηθικής απαξίωσης της Βουλής και του πρώην κόμματός του, αλλά και με αιχμές για εξαρτήσεις) λειτούργησαν.

Το σκληρό δίπολο που έθεσε έγινε αντιληπτό ως σήμα πολέμου από τη Χαριλάου Τρικούπη, που εξέλαβε ως ειρωνική και αλαζονική και τη φράση «μισή μονάδα να κερδίζει το ΠΑΣΟΚ εγώ χαίρομαι» – και, εκτιμούν, απέδειξε πως αυτά που είχαν εκλάβει ως «κρυφές επιθέσεις» εκ μέρους της Αμαλίας, από εδώ και στο εξής θα είναι πολύ πιο ανοιχτές και δημόσιες. Και προφανώς, η πλευρά του ΠΑΣΟΚ έχει επιλέξει να μην αφήνει αναπάντητες τις προκλήσεις, μια επιλογή με την οποία συντάσσονται και όλα τα στελέχη της πρώτης γραμμής – κανείς, από τον Παύλο Γερουλάνο έως την Αννα Διαμαντοπούλου, δεν δίνουν αφορμή για εσωστρέφεια.

Η πρώην υπουργός, μάλιστα, γνωρίζοντας πως περιμένουν τις δημόσιες διατυπώσεις της για να αναδείξουν την πιθανότητα το ΠΑΣΟΚ να συνεργαστεί με τη ΝΔ («τίποτα δεν έχετε», απάντησε πριν από λίγες μέρες η Θεώνη Κουφονικολάκου στην Ολγα Μαρκογιαννάκη, «την Αννα Διαμαντοπούλου έχετε»), σήκωσε το γάντι και ξεκαθάρισε πως από εδώ και πέρα θα ρωτάει ποιος και γιατί κάνει αναφορά στο μέλλον της.

Αυτό το κλίμα δεν θα καλυτερεύει μέχρι τις εκλογές – ειδικά αν το ρεύμα αυτών των ημερών συνεχιστεί και οι δύο πλευρές φτάσουν στις κάλπες με απόσταση στατιστικού λάθους. Για τους λάτρεις των συμβολισμών, εκεί, στις πρώτες αλλά και στις δεύτερες κάλπες, θα παιχτεί μια τελική μάχη, το έδαφος για την οποία προετοιμάζεται τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Το big bang, άρα, μετατίθεται γι’ αργότερα.