Ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό ηλικίας σχεδόν 2.000 ετών έφερε στο φως η αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία πόλη Αδραμύττιο, στις ακτές του Αιγαίου στην Τουρκία. Ανάμεσα στις πολυάριθμες παραστάσεις του ξεχωρίζουν δύο ζώα που φαίνεται πως είχαν ιδιαίτερη σημασία για τους ανθρώπους που ζούσαν στη ρωμαϊκή έπαυλη: μια γάτα με το όνομα «Σμαράγδι» και ένας σκύλος που ονομαζόταν «Ωκεανός».
Το ψηφιδωτό χρονολογείται πιθανότατα στα τέλη του 2ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. και αποτελείται από 15 διαφορετικές σκηνές, στις οποίες απεικονίζονται πουλιά, ψάρια, αιλουροειδή και μυθολογικές μορφές. Στο κέντρο της μεγάλης σύνθεσης βρίσκεται η Μέδουσα.
Το έργο, διαστάσεων περίπου 5 επί 3,6 μέτρων, αποκαλύφθηκε στα ερείπια μιας ρωμαϊκής έπαυλης.
Adramytteion Research Archive/Hüseyin Murat Ãzgen
Η γάτα «Σμαράγδι»
Ανάμεσα στις παραστάσεις ξεχωρίζει μια ανοιχτόχρωμη γάτα, η οποία απεικονίζεται ξαπλωμένη πάνω σε ένα γαλαζοπράσινο μαξιλάρι. Πάνω από τη μορφή της υπάρχει ελληνική επιγραφή που αναφέρει το όνομα «ΖΜΑΡΑΓΔΙΝ», δηλαδή «Σμαράγδι».
Ο Χουσεΐν Οζγκέν, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Καλών Τεχνών Mimar Sinan, εκτιμά ότι η συγκεκριμένη απεικόνιση παραπέμπει σε ζώο που ήταν οικείο στους κατοίκους της έπαυλης και πιθανότατα αποτελούσε μέρος της καθημερινότητάς τους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μία πιθανή εξήγηση για την επιλογή του ονόματος μπορεί να συνδέεται με τα σμαράγδια που εξορύσσονταν στη ρωμαϊκή Αίγυπτο. Ο ερευνητής αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο ιδιοκτήτης της έπαυλης να ήταν έμπορος με εμπορικές διασυνδέσεις στη Βόρεια Αφρική.
Ο σκύλος «Ωκεανός»
Σε διαφορετική σκηνή του ψηφιδωτού εμφανίζεται ένας σκύλος σε έντονη κίνηση, σαν να τρέχει ή να πηδά. Δίπλα του υπάρχει η ελληνική επιγραφή «ΩΚΕΑΝΟΣ».
Ο Οζγκέν εκτιμά ότι και αυτή η επιλογή ονόματος μπορεί να συνδέεται με την περιοχή. Το Αδραμύττιο ήταν παραθαλάσσια πόλη στις ακτές του Αιγαίου και η ονομασία «Ωκεανός» ενδέχεται να αποτελεί αναφορά στη θάλασσα.
Παρότι δεν μπορεί να αποδειχθεί με βεβαιότητα εάν τα δύο ζώα ήταν κατοικίδια με την έννοια που δίνουμε σήμερα στον όρο, οι ερευνητές θεωρούν ότι η παρουσία των ονομάτων τους στο ψηφιδωτό δείχνει πως είχαν ιδιαίτερη θέση στον χώρο.
Adramytteion Research Archive/Hüseyin Murat Ãzgen
Η έπαυλη αποκαλύφθηκε πρόσφατα
Ο Οζγκέν πραγματοποιεί ανασκαφές στην περιοχή από το 2012. Ωστόσο, η ρωμαϊκή έπαυλη όπου βρέθηκε το ψηφιδωτό αποκαλύφθηκε μόλις πρόσφατα, κατά τη διάρκεια των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026.
Το Αδραμύττιο, γνωστό σήμερα ως Εντρεμίτ (Edremit), βρίσκεται στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, στην επαρχία Μπαλικεσίρ, στον ομώνυμο κόλπο του Αιγαίου.
Η ανακάλυψη του ψηφιδωτού προσφέρει στους αρχαιολόγους νέα στοιχεία για την καθημερινή ζωή, την καλλιτεχνική παράδοση και τις κοινωνικές σχέσεις των κατοίκων μιας ρωμαϊκής πόλης στις ακτές του Αιγαίου.