Η κληρονομιά της Ζάχα Χαντίντστο Μαρόκο

Το Βασιλικό Θέατρο στο Ραμπάτ του Μαρόκου, έργο της Ζάχα Χαντίντ, το οποίο εγκαινιάστηκε τον περασμένο Απρίλιο, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό της, αποδεικνύει με τις απαιτητικές στην κατασκευή τους καμπύλες του και την τεχνολογική του πολυπλοκότητα τη σχεδιαστική ευφυΐα της ιρακινοβρετανής αρχιτέκτονα. Σύμφωνα με τους «New York Times» η Χαντίντ δημιούργησε ένα κτίριο υψηλής τεχνολογίας να μοιάζει με έναν ωκεανό σμιλεμένο από τον γλύπτη Μπρανκούζι. Το έργο αυτό αποτυπώνει τις αναζητήσεις των τελευταίων ετών της επαγγελματικής της διαδρομής, τότε που αναζητούσε αυτό που η ίδια αποκαλούσε «απόλυτη κίνηση και ρευστότητα».

Το 2010, ο βασιλιάς Μοχάμετ ΣΤ’ του Μαρόκου προσκάλεσε προσωπικά τη Χαντίντ για να σχεδιάσει το θέατρο της πρωτεύουσας. Η Χαντίντ τον έπεισε να αλλάξει τοποθεσία και να ξεκινήσει το κτίριο σε μία κοιλάδα ποταμού ανάμεσα στην πρωτεύουσα και την αδελφή πόλη της, τη Σαλέ.

Η πρόταση για το Βασιλικό Θέατρο ήταν για την αρχιτέκτονα η ευκαιρία να αποδείξει αυτό που της αρνήθηκε πριν από είκοσι χρόνια η Ουαλία, όταν απέρριψαν την πρότασή της στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την Οπερα του Κάρντιφ, επικρίνοντας το κρυσταλλικό, γωνιώδες κτίριο, ως υπερβολικά «μοντέρνο» και αποδομητικό. Η Χαντίντ πήρε την απόρριψη προσωπικά, σε σημείο που είχε σκεφτεί να φύγει από τη Βρετανία.

Η ψηφιακή τεχνολογία απελευθέρωσε την πρώτη γυναίκα που κέρδισε το Βραβείο Πρίτσκερ Αρχιτεκτονικής από τα βιβλία γεωμετρίας και την ψυχρή κυριαρχία των κτιρίων που μοιάζουν με μηχανές από χάλυβα και γυαλί. Το 2010, μαζί με τους συνεργάτες του γραφείου της, Πάτρικ Σούμαχερ και Φίσερ, επισκέφθηκαν το σημείο στο Μαρόκο και η κατασκευή ξεκίνησε το 2014. Ολοκληρώθηκε το 2021, πέντε χρόνια μετά τον θάνατό της. Τα εγκαίνια καθυστέρησαν λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, των ελλείψεων στην αλυσίδα εφοδιασμού θεατρικού εξοπλισμού και του καταστροφικού σεισμού του 2023 στο νότιο Μαρόκο.

Τα κτίρια με αίθουσες για συναυλίες και όπερες καλούνται να περικλείσουν τη μουσική σε ένα ηχομονωμένο περίβλημα. Η Χαντίντ δεν κατασκεύασε απλώς ένα κέλυφος, αλλά μια αρχιτεκτονική παράσταση. Το Βασιλικό Θέατρο στο Ραμπάτ μοιάζει με ένα κύμα που σπάει και οι επισκέπτες εισέρχονται από κάτω σαν σέρφερ που διασχίζουν ένα τούνελ. Ενας υδάτινος διάδρομος διατρέχει το εσωτερικό του θεάτρου ξεκινώντας από τα σχεδιασμένα ορμητικά ψηλά φαράγγια και στη συνέχεια κατεβαίνοντας προς ένα υπαίθριο αμφιθέατρο 7.000 θέσεων δίπλα στον ποταμό. «Είναι σίγουρα ένα αυθεντικό κτίριο της Ζάχα και μια υπενθύμιση του πόσο ισχυρή αρχιτέκτονας υπήρξε», δήλωσε ο Ντεγιάν Σούντζικ, πρώην διευθυντής του Μουσείου Σχεδιασμού του Λονδίνου για το κτίσμα που έγινε ο μεταθανάτιος θρίαμβός της.