Δήμος Αβδελιώδης στα «ΝΕΑ»: «Εγραψα τον Μεγαλέξανδρο για να απαλλαγώ από τον φόβο»

Εχουν περάσει ακριβώς 26 χρόνια από το 1999, όταν η ταινία του Δήμου Αβδελιώδη «Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων» προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, για να διανεμηθεί αργότερα στις αίθουσες, να αγκαλιαστεί από το κοινό και να γίνει cult. Από τότε, ο χιώτης δημιουργός, έχοντας προσηλωθεί αποκλειστικά στο θέατρο, απομακρύνθηκε από το σινεμά, ή τουλάχιστον τη δημιουργική σχέση μαζί του.

Ετσι και αλλιώς, όπως ο ίδιος λέει, «όταν κάνω θέατρο, κάνω κινηματογράφο και όταν κάνω κινηματογράφο κάνω θέατρο. Τα τριάντα διαφορετικά θεατρικά έργα που ανέβασα όλα αυτά τα χρόνια, βγάζουν τα ίδια ακριβώς συναισθήματα ενθουσιασμού και συγκίνησης που για μένα είναι το δείγμα ότι βρίσκεσαι στον σωστό δρόμο. Νιώθω λοιπόν ότι στην πραγματικότητα η επαφή μου με το σινεμά δεν σταμάτησε ποτέ».

Για τον Δήμο Αβδελιώδη, «η Τέχνη πρέπει να είναι μόνο το καλό γιατί η Τέχνη επηρεάζει αθόρυβα μεν αλλά πολύ σημαντικά τις ανθρώπινες συνειδήσεις. Οταν κάποιος βλέπει ένα έργο που του προκαλεί συγκίνηση, τότε ξυπνά και επανέρχεται στις παλιές του αξίες. Χαρά, αλληλεγγύη, αγάπη. Γι’ αυτό και εγώ δεν ένιωσα ποτέ ότι έλειψα από όλο αυτό το πράγμα που λέγεται σινεμά. Τα 30 αυτά θεατρικά έργα είναι ισοδύναμα με τις ταινίες μου (ανάμεσά τους η κορυφαία “Το δέντρο που πληγώναμε” και ο “Αθέμιτος συναγωνισμός”). Απλώς στο θέατρο κυριαρχεί ο λόγος και στον κινηματογράφο η εικόνα».

Από το θέατρο στην οθόνη

Δεν είναι φυσικά λίγες οι φορές που ένα θεατρικό έργο παίρνει κινηματογραφική μορφή από τον ίδιο τον συγγραφέα του και αυτό ακριβώς συνέβη με το θεατρικό έργο του Αβδελιώδη «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» που έμελλε να γίνει η τέταρτή του κινηματογραφική ταινία μεγάλου μήκους. Ενα χαρμόσυνο γεγονός κυριολεκτικής επιστροφής του στην 7η Τέχνη. Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ (εκτός διαγωνισμού) στη Θεσσαλονίκη.

Βασισμένο σε θεατρικό έργο του ιδίου, είναι ένα λαϊκό παραμύθι για μικρούς και μεγάλους εμπνευσμένο από το Θέατρο Σκιών και τον παιγνιώδη τρόπο του Αρχαίου Σατιρικού Δράματος, «εκεί όπου το γέλιο εναλλάσσεται με τη συγκίνηση και η περιπέτεια γίνεται αφορμή για ένα βαθύτερο στοχασμό στο τι είναι η αγάπη, ο φόβος, η ελευθερία και ο εγωισμός», όπως λέει ο δημιουργός.

Η πρώτη προβολή του «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» έγινε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής στην αίθουσα Τζον Κασαβέτις. Ο Αβδελιώδης δεν έμεινε ικανοποιημένος από το τεχνικό μέρος γιατί υπήρξε σοβαρό πρόβλημα με τον ήχο. «Με χαμηλωμένο τόσο πολύ τον ήχο σε σχέση με τις προδιαγραφές, νομίζω ότι πέφτει και η διάθεση που ανεβάζει τον οίστρο στους θεατές», είπε. Παρ’ όλα αυτά, στο κοινό της αίθουσας δημιουργήθηκε ενθουσιασμός και ο Αβδελιώδης παρέμεινε εκεί μισή ώρα μετά την προβολή συζητώντας με τον κόσμο, σκηνικό που επαναλήφθηκε στην προβολή του Σαββάτου στην αίθουσα Σταύρος Τορνές.

«Είναι το σατιρικό δράμα των Αθηνών και ήθελα να το κάνω εδώ και πολλά χρόνια», είπε ο σκηνοθέτης. «Δυστυχώς απορριπτόταν συνέχεια. Και κάποια στιγμή, εφόσον βρέθηκαν τα χρήματα από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου – κάτι που πραγματικά με εξέπληξε και θέλω να ευχαριστήσω δημοσίως τον οργανισμό – μπόρεσε να πάρει και κινηματογραφική μορφή».

Η οικονομική κρίση

Ο «Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» είναι ένα πολυεπίπεδο έργο που αφομοιώνει μέσα του πολλά πράγματα, όπως για παράδειγμα την οικονομική κρίση έτσι όπως την ζήσαμε στην Ελλάδα λίγα χρόνια μετά το νέο μιλένιουμ. «Αυτό το έργο το έγραψα το 2007», είπε ο Αβδελιώδης «και αυτό που με ώθησε ήταν ο εγκλωβισμός μας, των Ελλήνων, σε μια συνθήκη που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική ζωή». Ο σκηνοθέτης μνημονεύει τον Κωνσταντίνο Καβάφη. «Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη. Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ». «Εγραψα τον Μεγαλέξανδρο για να εκτονωθώ, για να απαλλαγώ από τον φόβο».

Και πράγματι, στο έργο του Αβδελιώδη, όπου πρωταγωνιστούν οι Κωνσταντίνος Πασσάς, Γιώργος Νικόπουλος, Βερόνικα Αργέντζη, Θεμιστοκλής Καρποδίνης, Δανάη Ρούσσου, ο Καραγκιόζης ονειρεύεται έναν ανθρωποφάγο Δράκο που καταλαμβάνει το υδραγωγείο της πόλης. Για να αποτρέψει τον πανικό, Ρήγας της Πόλης πείθει τον Δράκο να δέχεται τα θύματά του με κλήρωση. Οταν, όμως, ο κλήρος πέφτει στη Ρηγοπούλα του, ο δωδεκάχρονος Αλέξανδρος ψάχνοντας το άλογο που λατρεύει, φτάνει μπρος στον Δράκο. Δεν τρομάζει. Η ανιδιοτελής αγάπη νικάει παντελώς τον φόβο…

Το εμπόδιο του εγωισμού

«Στα χρόνια της κρίσης αισθάνθηκα ότι καταργήθηκε η φιλία που για μένα ήταν πάντα κριτήριο», είπε ο Αβδελιώδης. «Με τον φίλο μπορείς να μιλήσεις για τα πάντα· αυτά που δεν μπορείς και στη γυναίκα σου ακόμα. Μπορείς να θεραπευτείς από τον φίλο». Η βιωματική εμπειρία με την καταστροφή μιας φιλίας τον έκανε να το συνειδητοποιήσει και έτσι σιγά – σιγά άρχισε να γράφει έργο. Αλλά παρότι εκτονώθηκε καλλιτεχνικά γιατί το ανέβασε αμέσως στη Χίο, ο Αβδελιώδης εξακολουθούσε να είναι φοβισμένος. «Δεν είχα απελευθερωθεί. Μέχρι που κατάλαβα ότι το μεγάλο εμπόδιο το οποίο πρέπει να ξεπεραστεί για να έρθει η γαλήνη στην ψυχή του ανθρώπου είναι να παραιτηθεί από τον εγωισμό. Να μη θέλει και να μην ζητά τίποτα, μα τίποτα από κανέναν. Να είναι γεμάτος αγάπη και κατανόηση για τις αδυναμίες των άλλων, να εκπέμπει και να δίνει και να μην περιμένει τίποτα. Οταν το κατάλαβα, μετά πολύ κόπο και αγώνα, απαλλάχθηκα από τη φυλακή στην οποία βρισκόμουν».

Το πολύτιμο υδραγωγείο, δηλαδή το νερό, στο έργο «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» είναι βεβαίως η ζωή. «Μεταξύ αυτού και του έρωτα και της αγάπης, παρεμβάλλεται η εξουσία», είπε ο Αβδελιώδης. «Η εξουσία ρυθμίζει τον θάνατο γιατί εκείνη αποφασίζει ποιοι θα πεθάνουν πρώτοι, όχι η ίδια η ζωή που διακόπτεται από την εξουσία. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα σε μια μικρή κοινωνία, σε μια μεγάλη κοινωνία και εν τέλει σε όλο τον πλανήτη. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι ο πραγματικός ηγέτης, όπως εν προκειμένω αυτό το παιδί, ο Μέγας Αλέξανδρος, δεν ξέρει ότι είναι ηγέτης. Γιατί το μυαλό του είναι γεμάτο αγάπη για τον άνθρωπο».