- Advertisement -
Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Κύπρος χαρακτηρίζονται χώρες υπό μεταναστευτική πίεση και θα μπορούν να επωφεληθούν από τον νέο μηχανισμό αλληλεγγύης της ΕΕ. Προβλέπονται μετεγκαταστάσεις αιτούντων άσυλο ή οικονομικές συνεισφορές, ενώ Ουγγαρία και Σλοβακία εξακολουθούν να αρνούνται τη συμμετοχή τους.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν αυξημένη μεταναστευτική πίεση και θα έχουν δικαίωμα να επωφεληθούν από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό αλληλεγγύης το 2027. Σύμφωνα με την έκθεση που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 6 Νοεμβρίου, η χώρα μας, μαζί με την Ιταλία, την Ισπανία και την Κύπρο, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, γεγονός που ενεργοποιεί τις προβλέψεις του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Η αξιολόγηση της Κομισιόν αποτελεί το πρώτο βήμα για τον καθορισμό των υποχρεώσεων αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών κατά το επόμενο έτος. Στόχος είναι να περιοριστεί η δυσανάλογη επιβάρυνση των χωρών που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης και δέχονται σημαντικό αριθμό αφίξεων, μεταφέροντας μέρος της ευθύνης διαχείρισης του ασύλου και στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη.
Για την Ελλάδα, η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μεταναστευτικό εξακολουθεί να επηρεάζει τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και άλλες περιοχές υποδοχής. Η γεωγραφική θέση της χώρας, στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την καθιστά βασική πύλη εισόδου μεταναστών και προσφύγων, ενώ η διαχείριση των αφίξεων συνεπάγεται σημαντικές διοικητικές, οικονομικές και κοινωνικές απαιτήσεις.
Ο νέος μηχανισμός προβλέπει ότι τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θα μπορούν να συνεισφέρουν με τρεις τρόπους: με τη μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο στο έδαφός τους, με οικονομική συνεισφορά ή με την παροχή επιχειρησιακής υποστήριξης στις χώρες που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση. Η κατανομή των υποχρεώσεων θα βασίζεται στον πληθυσμό και στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν κάθε κράτους.
Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, ο ετήσιος μηχανισμός αλληλεγγύης έχει ως σημείο αναφοράς τουλάχιστον 30.000 μετεγκαταστάσεις και χρηματοδοτικές συνεισφορές ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ. Για κάθε αιτούντα άσυλο που ένα κράτος επιλέγει να μη μετεγκαταστήσει, προβλέπεται χρηματική συνεισφορά 20.000 ευρώ, ενώ υπάρχει και δυνατότητα εναλλακτικής επιχειρησιακής υποστήριξης.
Το ακριβές μέγεθος του μηχανισμού για το 2027, όπως και η συμμετοχή κάθε χώρας, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να λάβουν τις σχετικές αποφάσεις πριν από το τέλος του 2026.
Η εφαρμογή του συστήματος, ωστόσο, συναντά ήδη σημαντικές πολιτικές αντιδράσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ουγγαρία και η Σλοβακία δεν ανέλαβαν τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις αλληλεγγύης για το 2026, καθώς δεν δεσμεύτηκαν ούτε για μετεγκαταστάσεις ούτε για οικονομικές συνεισφορές. Παρά τη διαπίστωση της παραβίασης, η Κομισιόν δεν προχωρά, προς το παρόν, στην έναρξη διαδικασιών επί παραβάσει, επιδιώκοντας τη συμμόρφωση των δύο κυβερνήσεων μέσω διαβουλεύσεων.
Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα αντιτίθενται σταθερά στον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μηχανισμού, υποστηρίζοντας ότι η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να παραμένει πρωτίστως στην αρμοδιότητα των εθνικών κυβερνήσεων. Αντίθετα, οι χώρες πρώτης υποδοχής επιμένουν ότι χωρίς ουσιαστική κατανομή ευθυνών η ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
Η Επιτροπή εντόπισε επίσης 15 κράτη-μέλη που κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπα με μεταναστευτική πίεση, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Ρουμανία. Η κατάστασή τους θα επανεξετάζεται, ώστε οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν να παραμένουν αναλογικές προς τις πραγματικές συνθήκες.
Παράλληλα, έξι χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστρία, η Βουλγαρία και η Πολωνία, χαρακτηρίζονται ως κράτη που αντιμετωπίζουν σημαντική μεταναστευτική κατάσταση και μπορούν να ζητήσουν μερική ή πλήρη απαλλαγή από τις υποχρεώσεις αλληλεγγύης, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η έκθεση αναδεικνύει και τις δυσκολίες εφαρμογής των προηγούμενων δεσμεύσεων. Για το 2026, οι κυβερνήσεις είχαν συμφωνήσει σε αριθμό αναφοράς 21.000 μετεγκαταστάσεων, ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι πραγματικές μετακινήσεις αιτούντων άσυλο παρέμειναν κάτω από τις 9.000. Η απόκλιση αυτή καταδεικνύει την απόσταση μεταξύ των πολιτικών συμφωνιών και της πρακτικής υλοποίησής τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση της Ισπανίας, όπου η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη μεγάλη μεταναστευτική πίεση που καταγράφηκε στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου. Παρά τον ιδιαίτερα υψηλό αριθμό αφίξεων, οι ευρωπαϊκές αρχές εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα οδηγήσει σε αντίστοιχη αύξηση των μετεγκαταστάσεων, καθώς μεγάλο μέρος των νεοεισερχομένων επέστρεψε στο Μαρόκο.
Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο ο νέος μηχανισμός θα μεταφραστεί σε ουσιαστική αποσυμφόρηση των δομών υποδοχής, ταχύτερη διαχείριση των αιτήσεων ασύλου και μεγαλύτερη οικονομική και επιχειρησιακή υποστήριξη. Η αναγνώριση της μεταναστευτικής πίεσης αποτελεί θεσμικά σημαντική εξέλιξη, δεν συνεπάγεται όμως αυτομάτως συγκεκριμένο αριθμό μετεγκαταστάσεων ή εγγυημένη χρηματοδότηση.
Η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική εισέρχεται έτσι σε μια νέα περίοδο δοκιμασίας. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο αν τα κράτη-μέλη συμφωνούν στην ανάγκη αλληλεγγύης, αλλά αν είναι διατεθειμένα να αναλάβουν στην πράξη το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί.
Για την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου, η επιτυχία του νέου συστήματος θα κριθεί από το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές αποφάσεις θα οδηγήσουν σε πραγματική κατανομή των βαρών και όχι απλώς σε νέες δεσμεύσεις που θα παραμείνουν στα χαρτιά.
Πηγή: Euronews
Comments are closed.