- Advertisement -
Σε μια πρωτοφανή παρέμβαση στην αγορά ελαιολάδου προχωρά η ισπανική κυβέρνηση, επιβάλλοντας την υποχρεωτική προσωρινή απόσυρση του 12% της παραγωγής, προκειμένου να αποτρέψει την κατάρρευση των τιμών εξαιτίας της αναμενόμενης μεγάλης συγκομιδής.
Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ισπανίας στις 6 Νοεμβρίου, προβλέπει την αποθήκευση περίπου 188.000 τόνων ελαιολάδου, οι οποίοι δεν θα μπορούν να διατεθούν στην αγορά μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, εκτός εάν τροποποιηθεί νωρίτερα το μέτρο.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας ενεργοποιεί έναν τέτοιο μηχανισμό υποχρεωτικής αποθήκευσης, ανταποκρινόμενο στις πιέσεις των ελαιοπαραγωγών που προειδοποιούν ότι η αυξημένη προσφορά μπορεί να οδηγήσει τις τιμές παραγωγού κάτω από το κόστος καλλιέργειας.
Η εφαρμογή του μέτρου αρχίζει από την παραγωγή που δηλώνεται τον Νοέμβριο, ενώ η κυβέρνηση διατηρεί τη δυνατότητα επανεξέτασης της απόφασης από τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ανάλογα με την πραγματική εξέλιξη της συγκομιδής.
Οι εκτιμήσεις για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027 προβλέπουν παραγωγή 1,6 εκατομμυρίων τόνων, αυξημένη κατά 23% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Παράλληλα, τα αποθέματα που μεταφέρθηκαν από την προηγούμενη περίοδο ανέρχονται σε 357.040 τόνους, επίσης αυξημένα κατά 23,3%.
Το άθροισμα της αναμενόμενης παραγωγής και των αρχικών αποθεμάτων αντιστοιχεί στο 120% της μέσης παραγωγής των τελευταίων έξι ελαιοκομικών περιόδων, καλύπτοντας τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση του μηχανισμού παρέμβασης.
Σύμφωνα με την κυβερνητική απόφαση, κάθε ελαιοτριβείο υποχρεούται να δεσμεύει το 12% της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής του, ανεξάρτητα από την κατηγορία του ελαιολάδου. Οι επιχειρήσεις μπορούν να επιλέγουν ποια κατηγορία προϊόντος θα αποθηκεύσουν, καθώς και αν η αποθήκευση θα πραγματοποιείται σε δικές τους εγκαταστάσεις ή σε χώρους τρίτων.
Οι ποσότητες παραγωγής και τα τελικά αποθέματα θα δηλώνονται μέσω του επίσημου συστήματος παρακολούθησης της αγοράς ελαιολάδου, ενώ προβλέπονται επιτόπιοι έλεγχοι για την τήρηση των υποχρεώσεων.
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι στόχος είναι η εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης, ώστε να προστατευθεί το εισόδημα των παραγωγών και να περιοριστούν οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών. Οι αγροτικές οργανώσεις είχαν ζητήσει επίμονα την παρέμβαση, εκφράζοντας φόβους ότι η μεγάλη παραγωγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζικές πωλήσεις σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές.
Ο γενικός γραμματέας της αγροτικής οργάνωσης UPA Ανδαλουσίας, Χεσούς Κόθαρ, χαρακτήρισε την απόφαση ιστορική, εκτιμώντας ότι ο περιορισμός της διαθέσιμης ποσότητας θα συμβάλει στην ανάκαμψη των τιμών παραγωγού.
Όπως υποστήριξε, εφόσον η ζήτηση διατηρηθεί στα σημερινά επίπεδα, η μείωση της προσφοράς θα πρέπει να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές, βελτιώνοντας τη βιωσιμότητα των ελαιοκαλλιεργητών.
Ωστόσο, η απόφαση έχει προκαλέσει σοβαρές επιφυλάξεις από την ισπανική Εθνική Επιτροπή Αγορών και Ανταγωνισμού (CNMC). Η ανεξάρτητη αρχή προειδοποιεί ότι η υποχρεωτική απόσυρση σημαντικού μέρους της παραγωγής συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές για τους τελικούς καταναλωτές και να δημιουργήσει στρεβλώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η τεχνητή μείωση της διαθέσιμης ποσότητας ενδέχεται να αποδυναμώσει τα κίνητρα των επιχειρήσεων για βελτίωση της ποιότητας και διαφοροποίηση των προϊόντων, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο συντονισμένης συμπεριφοράς μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά.
Η αρχή αμφισβητεί επίσης το επιχείρημα ότι ο μηχανισμός είναι ουδέτερος ως προς τον ανταγωνισμό, επισημαίνοντας ότι περιορίζει το όφελος που θα μπορούσαν να αποκομίσουν οι καταναλωτές από μια χρονιά υψηλής παραγωγής.
Η ισπανική απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Ισπανία αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό ελαιολάδου παγκοσμίως και επηρεάζει καθοριστικά τη διαμόρφωση των διεθνών τιμών.
Από την άλλη πλευρά, εάν η παρέμβαση οδηγήσει σε διατήρηση υψηλότερων τιμών χονδρικής, ενδέχεται να περιορίσει τις μειώσεις που θα μπορούσαν να φθάσουν στα ράφια των ελληνικών σούπερ μάρκετ. Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από το μέγεθος της ελληνικής παραγωγής, τη ζήτηση, τα αποθέματα και τις συνθήκες του διεθνούς εμπορίου.
Η υπόθεση –αν μη τι άλλο- αναδεικνύει ένα διαχρονικό δίλημμα της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής: πώς μπορεί να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο εισόδημα για τους παραγωγούς χωρίς να περιορίζονται τα οφέλη των καταναλωτών από την αύξηση της παραγωγής.
Η ισπανική κυβέρνηση επιλέγει να παρέμβει άμεσα στην προσφορά, επιχειρώντας να σταθεροποιήσει την αγορά, αλλά η αποτελεσματικότητα και οι επιπτώσεις της απόφασης θα κριθούν τους επόμενους μήνες
Comments are closed.