Καλώδιο GSI: Το ερευνητικό στον δρόμο για την Κάσο

Σε μια καθοριστική καμπή για τη γεωπολιτική και ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, η υλοποίηση του εμβληματικού έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου εισέρχεται πλέον στην πιο κρίσιμη και επιχειρησιακή φάση της. Με την επίσημη έκδοση της σχετικής ναυτικής οδηγίας (NAVTEX) από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού που έχει διάρκεια από χθες, 6 Νοεμβρίου, έως τις 6 Μαρτίου του 2027, δόθηκε και επισήμως το πράσινο φως για την επανέναρξη των εξειδικευμένων υποθαλάσσιων ερευνών βυθομέτρησης.

Στον χάρτη της Υδρογραφικής Υπηρεσίας φαίνεται ξεκάθαρα η πορεία που θα ακολουθήσει το πλοίο για τους επόμενους 5 μήνες, φτάνοντας μέχρι τις ανατολικές εσχατιές της περιοχής ελληνικής δικαιοδοσίας.

Σχετική ανακοίνωση εξέδωσε και το υπουργείο Εξωτερικών, όπου αναφέρεται όλη η διαδικασία που προηγήθηκε πριν από την έκδοση της NAVTEX, τονίζοντας πως «ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI». Για την ελληνική NAVTEX υπήρξε και τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον κύπριο ομόλογό του, Κωνσταντίνο Κόμπο.

Η εξέλιξη αυτή τερματίζει οριστικά μια μακρά περίοδο έντονης διπλωματικής αναμονής και έθεσε σε άμεση κίνηση το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το πρωί του Σαββάτου, το οποίο βρισκόταν ελλιμενισμένο στο λιμάνι του Ηρακλείου στην Κρήτη, έτοιμο να αποπλεύσει για την περιοχή των εργασιών. Οι διπλωματικές και στρατιωτικές ηγεσίες σε Αθήνα και Λευκωσία είναι πλέον, σε επιφυλακή, καθώς η έναρξη αυτών των ερευνών δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό βήμα, αλλά μια ευθεία δοκιμασία των δύο χωρών απέναντι στην αναθεωρητική στρατηγική της Τουρκίας στην περιοχή.

Ο Great Sea Interconnector (GSI), ένα έργο μακράς πνοής με συνολικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 1,9 δισ. ευρώ, αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική διέξοδο για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.

Ως το τελευταίο μη διασυνδεδεμένο κράτος-μέλος της ΕΕ, η Κυπριακή Δημοκρατία προσδοκά μέσω του υποθαλάσσιου καλωδίου συνολικού μήκους 898 χιλιομέτρων να ενσωματωθεί πλήρως στο ενιαίο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το έργο, το οποίο τελεί υπό την ευθύνη του ΑΔΜΗΕ ως φορέα υλοποίησης, στοχεύει στη δραστική μείωση του κόστους ηλεκτρισμού για τους κύπριους καταναλωτές με εκτιμώμενο κοινωνικό όφελος άνω των 8 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές τεχνικές προδιαγραφές των 500 kV και τα μέγιστα βάθη πόντισης που αγγίζουν τα 3.000 μέτρα, κρύβεται ένα σύνθετο, πολυεπίπεδο και εξαιρετικά εύθραυστο διπλωματικό παρασκήνιο.

Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX αποτελεί μια ξεκάθαρη κίνηση κυριαρχίας και πρακτικής εφαρμογής του διεθνούς δικαίου από την πλευρά της Αθήνας. Η Τουρκία, εμμένοντας στις μονομερείς διεκδικήσεις της και στο παράνομο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», επιχειρεί συστηματικά να γκριζάρει θαλάσσιες ζώνες εντός της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της δυνητικής υφαλοκρηπίδας, προβάλλοντας αξιώσεις που αντιβαίνουν ευθέως στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η Αθήνα απαντά με απόλυτη προσήλωση στη νομιμότητα, καθιστώντας σαφές ότι δεν προτίθεται να ζητήσει την άδεια κανενός τρίτου κράτους για τη διεξαγωγή ερευνών εντός της δικής της δικαιοδοσίας.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών άφησε να εννοηθεί, παραπέμποντας και σε σχετικές δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών, πως θα υπάρξει από τη γαλλική εταιρεία μια τυπική ενημέρωση προς την τουρκική πλευρά, τονίζοντας: «Το ελληνικό κράτος δεν πρόκειται να προβεί σε καμία άλλη ενέργεια, είτε ενημέρωση, είτε άδεια όπως έχει πει ο υπουργός Εξωτερικών. Είναι άλλο πράγμα η διαδικασία που θα ακολουθηθεί από την εταιρεία».

Η παρουσία του υπό γαλλική σημαία σκάφους, το οποίο εκπροσωπεί τη γαλλική εταιρεία Nexans στην οποία έχει ανατεθεί η κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, προσθέτει μια επιπλέον ευρωπαϊκή διάσταση και διεθνή προστασία στην επικείμενη κρίση. Ηδη, η τουρκική δημόσια σφαίρα και μέσα ενημέρωσης έχουν επιχειρήσει να μετατοπίσουν το βάρος της ευθύνης για τη διατήρηση της σταθερότητας στη Γαλλία, υποστηρίζοντας προκλητικά ότι η αποτροπή μιας νέας κρίσης εξαρτάται από το αν το Παρίσι θα αναγνωρίσει τις τουρκικές διεκδικήσεις κατά τη διενέργεια των ερευνών.

Σενάρια διαχείρισης

Το επιχειρησιακό σχέδιο που έχει εκπονηθεί από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Εθνικής Αμυνας περιλαμβάνει συγκεκριμένα σενάρια διαχείρισης της κατάστασης, καθώς η επιστροφή του «Abeille Marengo» στο πεδίο δεν αποκλείεται να προκαλέσει την κινητοποίηση μονάδων του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, σε μια προσπάθεια της Αγκυρας να επαναλάβει το σκηνικό έντασης του περασμένου καλοκαιριού.