Jean Pisani-Ferry στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο»: «Σήμερα, τίποτα δεν προστατεύει τη Γαλλία»

Θα μπορούσε να βρεθεί και η Γαλλία αντιμέτωπη με ένα ελληνικού τύπου σενάριο μεγάλης δημοσιονομικής κρίσης; Καθώς οι ανησυχίες για το δημόσιο χρέος εντείνονται και τα επιτόκια δανεισμού της ξεπερνούν πλέον τα αντίστοιχα της Ελλάδας, το ερώτημα δεν είναι πια θεωρητικό. Για τον οικονομολόγο Jean Pisani-Ferry, πρώην γενικό επίτροπο Στρατηγικής και Προοπτικής, προτεραιότητα είναι να ανακτηθεί ο έλεγχος των δημόσιων οικονομικών, προτού οι αγορές επιβάλουν τους δικούς τους όρους. Εξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, ο ίδιος καλεί, μέσω της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», τα πολιτικά κόμματα να συμφωνήσουν σε μια αξιόπιστη δημοσιονομική πορεία.

Ποιο ήταν το πρώτο σας συναίσθημα απέναντι σε όσα συμβαίνουν στη Γαλλία;

Είναι προφανώς ένα σοκ. Δεν πρόκειται για κάτι απρόβλεπτο, αλλά η εξέλιξη έρχεται απότομα.

Γιατί λέτε ότι δεν ήταν απρόβλεπτο;

Με δεδομένο το δημόσιο χρέος της Γαλλίας και τη συνεχή αύξησή του, ήταν αναπόφευκτο να εμφανιστούν κάποια στιγμή εντάσεις. Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι αυτό συμβαίνει εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας. Είναι πολύ πιθανό οι προειδοποιήσεις να γίνουν εντονότερες κατά τους επόμενους έξι μήνες.

Μπορούν οι αγορές να ανατρέψουν τα δεδομένα της προεκλογικής εκστρατείας;

Ναι. Η κατάσταση αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως ηλεκτροσόκ για την πολιτική τάξη. Η ανάγκη να ληφθούν αποφάσεις είναι πλέον επιτακτική. Δεν πρόκειται να υποστηρίξουμε ότι υπάρχει μία και μοναδική δυνατή πολιτική, αλλά ότι πρέπει να αντιληφθούμε το μέγεθος της κρίσης που βιώνουμε. Οι ρίζες της βρίσκονται πολύ πίσω στον χρόνο: το 1980, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας αντιστοιχούσε περίπου στο 20% του ΑΕΠ. Εκτοτε, η χώρα ακολούθησε μια σταδιακή και ανησυχητική πορεία εκτροχιασμού.

Η Γαλλία δανείζεται πλέον με υψηλότερα επιτόκια από την Ελλάδα. Ποια διδάγματα μπορεί να αντλήσει από την ελληνική εμπειρία;

Το βασικό δίδαγμα είναι η ανάγκη να διατηρεί κανείς τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών του. Η ελληνική κατάσταση ήταν πολύ πιο σοβαρή, μεταξύ άλλων λόγω των στατιστικών παρατυπιών. Η στιγμή της συνειδητοποίησης της πραγματικότητας ήταν εξαιρετικά βίαιη. Η ελληνική εμπειρία έδειξε ότι κάποια στιγμή οι επιλογές εξαντλούνται. Είναι, ωστόσο, ουσιώδες να διατηρήσουμε τη δυνατότητα άσκησης φιλόδοξων πολιτικών, μέσα σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Οι αγορές ανησυχούν όταν οι πολιτικοί λένε παραμύθια στους ψηφοφόρους.

Θα μπορούσε η Γαλλία να αναγκαστεί να προσφύγει στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης, όπως συνέβη με την Ελλάδα, και στη συνέχεια να υποστεί ένα πρόγραμμα λιτότητας;

Οι πιέσεις στα γαλλικά επιτόκια αποκλιμακώθηκαν τις τελευταίες ημέρες, καθώς αυτά υποχώρησαν κάτω από το 5%. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί τους επόμενους μήνες. Εξι μήνες είναι μεγάλο διάστημα και τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Πρέπει, επομένως, να λάβουμε σοβαρά υπόψη τον κίνδυνο ενός σεναρίου όπως της Ελλάδας;

Πρέπει να καταλάβουμε ότι σήμερα τίποτα δεν προστατεύει τη Γαλλία. Ούτε η Γερμανία ούτε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ιδίως αν αρχίσουμε να υποστηρίζουμε ότι το γαλλικό χρέος προς την ΕΚΤ θα μπορούσε να διαγραφεί.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά σε σχέση με την ελληνική κρίση: έκτοτε, η Ευρώπη έχει θεσπίσει μηχανισμούς στήριξης για τις χώρες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Η βοήθεια αυτή, όμως, δεν παρέχεται χωρίς όρους.

Αποκαλύπτεται έτσι και μια ευρωπαϊκή αδυναμία, καθώς δεν υπήρξε επαρκής έλεγχος των γαλλικών δημόσιων οικονομικών;

Η ευρωπαϊκή αδυναμία είναι υπαρκτή, αλλά την κύρια ευθύνη φέρουν οι γάλλοι πολιτικοί ηγέτες. Οι δεσμεύσεις και οι ευρωπαϊκοί κανόνες ήταν γνωστοί. Οι έλεγχοι μπορεί να ήταν περιορισμένοι, από σεβασμό στην εθνική κυριαρχία, αλλά όταν οι αγορές ανησυχούν, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί πρέπει να μπορούν να παρεμβαίνουν.

Πώς μπορεί η Γαλλία να ανακτήσει την αξιοπιστία της; Είναι πλέον πολύ αργά;

Οχι, δεν είναι πολύ αργά. Αλλες χώρες έχουν αντιμετωπίσει υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους. Πρέπει, όμως, να ανακτηθεί ο έλεγχος των δημόσιων οικονομικών, με έναν συνδυασμό περικοπών δαπανών και αύξησης των φορολογικών επιβαρύνσεων, με ιδιαίτερη μέριμνα τόσο για την αποτελεσματικότητα όσο και για την κοινωνική δικαιοσύνη.

Εξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, είναι δύσκολο να αναληφθεί δράση από μια κυβέρνηση χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Τα κόμματα, ωστόσο, που ενδέχεται να κληθούν να κυβερνήσουν από κοινού μπορούν ήδη να αρχίσουν να συμφωνούν σε ένα κοινό πλαίσιο πολιτικής. Οι αντιλήψεις έχουν αλλάξει: η δημοσιονομική υπευθυνότητα αντιμετωπίζεται πλέον πολύ πιο σοβαρά.

Συμμετείχα στην Πλατφόρμα των Προοδευτικών, μια πρωτοβουλία που επιδίωκε να προσδιορίσει πώς θα μπορούσε να υλοποιηθεί μια δημοσιονομική προσαρμογή, η οποία τότε υπολογιζόταν σε 110 δισ. ευρώ σε διάστημα επτά ετών. Διαπιστώσαμε ότι ήταν δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία σε ένα σύνολο μέτρων μεταξύ προσωπικοτήτων που προέρχονταν από ένα ευρύ πολιτικό φάσμα. Επομένως, δεν είναι αδύνατο. Αρκεί να υπάρξει δράση.