Κομισιόν: 12μηνο «πάγωμα» στις εθνικές απαγορεύσεις για τα social media – Τι ισχύει για την Ελλάδα

Σε αναμονή ενός έτους καλεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα κράτη-μέλη που σχεδιάζουν να επιβάλλουν νέους εθνικούς περιορισμούς για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η Κομισιόν ζητά συγκεκριμένα από τα κράτη-μέλη να «παγώσουν» για 12 μήνες τις εθνικές πρωτοβουλίες απαγόρευσης των social media στους ανηλίκους. Στόχος είναι να αποτραπεί ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς και να διαμορφωθεί ένα κοινό, εναρμονισμένο πλαίσιο κανόνων προστασίας των ανηλίκων σε ολόκληρη την Ε.Ε, το οποίο θα βασίζεται στο υπό συζήτηση EU Kids Act.

Μόλις την περασμένη Πέμπτη, ο εκπρόσωπος Τύπου της Κομισιόν, Τόμας Ρενιέ, ανακοίνωσε ότι η Ε.Ε αποφάσισε να ανασταλεί για ένα χρόνο η περίοδος εφαρμογής των εθνικών σχεδίων, προκειμένου αυτά να αποκτήσουν ενιαία βάση και μην επικαλύπτονται ή έρχονται σε αντίθεση με τους μελλοντικούς εναρμονισμένους κανόνες της ΕΕ.

Η απόφαση αυτή, συνδέθηκε με την εξέταση από την Κομισιόν του αυστριακού σχεδίου νόμου, ενώ όπως εξήγησε ο κ. Ρενιέ, αποσκοπεί στην αποτροπή της θεσμοθέτησης διαφορετικών εθνικών ρυθμίσεων που θα μπορούσαν να κατακερματίσουν την ενιαία αγορά και να δυσκολέψουν την εφαρμογή κοινών κανόνων από τις πλατφόρμες. «Ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα απαιτεί ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση», ήταν το σκεπτικό του κ. Ρενιέ.

Η αναστολή, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με γενική ακύρωση των εθνικών μέτρων, ούτε αφορά με τον ίδιο τρόπο όλες τις χώρες. Η Κομισιόν διευκρίνισε ότι η Ελλάδα και η Γαλλία βρίσκονται σε διαφορετική διαδικαστική θέση από την Αυστρία, καθώς είχαν κοινοποιήσει νωρίτερα τις αντίστοιχες ρυθμίσεις τους.

Η ελληνική κοινοποίηση καταγράφηκε στο σύστημα TRIS της Επιτροπής με κλειστή διαδικασία αναστολής. Υπενθυμίζεται, ότι το TRIS (Technical Regulations Information System – Σύστημα Πληροφόρησης για Τεχνικούς Κανονισμούς) είναι η επίσημη ηλεκτρονική πλατφόρμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της οποίας τα κράτη-μέλη κοινοποιούν εκ των προτέρων τους νέους τεχνικούς κανόνες και προδιαγραφές που προτίθενται να θεσπίσουν.

Αυτό σημαίνει ότι η πρόσφατη ανακοίνωση της Κομισιόν δεν «παγώνει» αυτομάτως την ελληνική ρύθμιση, όμως ούτε και συνιστά επίσημη έγκριση της συμβατότητάς της με το ευρωπαϊκό δίκαιο, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε εκδώσει λεπτομερή γνώμη και η Ελλάδα απάντησε σε αυτήν.

Το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο που ψηφίστηκε πρόσφατα και προβλέπεται να εφαρμοστεί από 1ης Ιανουαρίου 2027, θέτει ως όριο τα 15 έτη για πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Η νέα εξέλιξη στις Βρυξέλλες, δεν θέτει εκτός …τροχιάς το ελληνικό νομοθέτημα. Όμως, προκαλεί ερωτήματα για το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη (επιβολή κυρώσεων και ποινών στις πλατφόρμες που θα παρανομούν), πως θα συνυπάρξει με τον υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό κανονισμό EU Kids Act και ποια θα είναι η τελική κατανομή των αρμοδιοτήτων επιβολής των κυρώσεων.

Το EU Kids Act παραμένει η βασική ευρωπαϊκή πρόταση και μέσα στο επόμενο 12μηνο θα πρέπει να εξεταστεί και να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Προβλέπει σταδιακή πρόσβαση, δηλαδή, χωρίς προσωπικούς λογαριασμούς στα social media για παιδιά κάτω των 13 ετών, περιορισμένους λογαριασμούς υπό γονική διαχείριση για τις ηλικίες 13 έως 15 και δυνατότητα αυτόνομου λογαριασμού από τα 15 έτη και πάνω.

Περιλαμβάνει ακόμη υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού, ιδιωτικά προφίλ για ανηλίκους από προεπιλογή και ελέγχους ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας.

Η Κομισιόν επιμένει ότι η αναμονή για κοινό νομοθετικό πλαίσιο δεν σημαίνει κενό προστασίας, καθώς οι υφιστάμενες υποχρεώσεις των πλατφορμών βάσει του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες εξακολουθούν να ισχύουν.

Στο πλαίσιο αυτό, άμεσο εποπτικό ρόλο στις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες έχει μόνο η Κομισιόν, ενώ η εφαρμογή και οι κυρώσεις θα εξαρτώνται από το είδος της υπηρεσίας και την αρμόδια αρχή. Επομένως, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ενισχύει αφενός την πίεση για ενιαία αντιμετώπιση, αλλά αφετέρου δεν τεκμηριώνει ότι όλες οι κυρώσεις θα επιβάλλονται αποκλειστικά από την Κομισιόν.

Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα δεν είναι, προς το παρόν, αν η πρόσφατη ρύθμιση ανεστάλη μαζί με την αυστριακή πρόταση. Είναι αν το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο από 1ης Ιανουαρίου 2027 θα μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά και πώς θα προσαρμοστεί, όταν το EU Kids Act θα εγκριθεί και θα αποτελέσει το κοινό πλαίσιο για όλα τα κράτη-μέλη.