Δεκάδες ετοιμόρροπες «βόμβες» στην Αθήνα – Η πληγή των εγκαταλελειμμένων κτιρίων και τα διατηρητέα που ρημάζουν

Εάν η Αθήνα «ξυπνούσε» ένα πρωί, και από την μία στιγμή στην άλλη, η όψη των πολυάριθμων εγκαταλελειμμένων κτιρίων είχε αλλάξει, η πόλη θα παρουσίαζε ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. Ορισμένα από τα άλλοτε «διαμάντια» έχουν μετατραπεί σε επικίνδυνα αστικά ερείπια που «κοσμούν» την πρωτεύουσα, ενώ ταυτόχρονα τμήματα από τα ετοιμόρροπα κτίσματα που καταρρέουν απειλούν άμεσα τη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα των περαστικών.

Παρά την κινητικότητα που καταγράφεται στις επενδύσεις ακινήτων και την αποκατάσταση ορισμένων εξ’ αυτών που βρίσκεται σε εξέλιξη, περπατώντας στο κέντρο της πρωτεύουσας, έντονη είναι η γενικευμένη αίσθηση της παραίτησης και της εγκατάλειψης.

Από το Σύνταγμα, προς το Μοναστηράκι και του Ψυρρή, έως την πλατεία Κουμουνδούρου, την Ομόνοια, το Μεταξουργείο και τα Εξάρχεια οι μισογκρεμισμένοι τοίχοι, οι επικίνδυνες ρωγμές, οι στέγες που είναι υπό κατάρρευση, τα σπασμένα τζάμια και τα κατεστραμμένα παντζούρια, διατηρούν «ζωντανή» την εικόνα της αστικής εγκατάλειψης, όπως μπορείτε να δείτε και στις φωτογραφίες του tanea.gr.

Μόλις πριν από δύο ημέρες, στις 29 Οκτωβρίου, στην περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος στο κέντρο της Αθήνας, κατέρρευσε η σκεπή κτιρίου ενός εγκαταλελειμμένου σπιτιού, ευτυχώς χωρίς να υπάρξουν τραυματίες. Ωστόσο, κάτοικοι της περιοχής ανέφεραν πως μόλις βρέχει, πέφτουν κομμάτια, τονίζοντας πως υπάρχουν «ξεχασμένα» κτίρια ακόμη και για τέσσερις δεκαετίες.

1.000 αιτήματα ελέγχου ετησίως

Ο Δήμος Αθηναίων, δέχεται καθημερινά 15-20 αιτήματα ελέγχου για επικίνδυνα ή επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια, δηλαδή αυτά που χρήζουν άμεσης κατεδάφισης. «Αυτό σημαίνει ότι ετησίως φτάνουμε τα 1.000 αιτήματα, με αποτέλεσμα να υπάρχει μία απίστευτη συσσώρευση εκκρεμών υποθέσεων» αναφέρει στο tanea.gr ο Παναγιώτης Χαρλαύτης, αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών, Δημοτικής Περιουσίας & Ψηφιακής Διακυβέρνησης, προσθέτοντας πως:

«Σε κάθε περίπτωση, συνήθως, αυτό που προκύπτει είναι ότι όσοι ιδιοκτήτες των ακινήτων ανταποκρίνονται, λαμβάνουν τα προσωρινά μέτρα, και μετά δεν γίνεται τίποτα. Εμείς, μετά από καταγγελία, έχουμε υποχρέωση να προχωρήσουμε σε έλεγχο, να συντάσσουμε εκθέσεις αυτοψίας και να τις κοινοποιούμε στον εισαγγελέα. Αυτά γίνονται, αλλά τις περισσότερες φορές, δεν υπάρχει ανταπόκριση».

Σημειώνεται πως οι ιδιοκτήτες, οφείλουν να διατηρούν τα κτίρια σε τέτοια κατάσταση ώστε να μην αποτελούν κίνδυνο για τραυματισμό ανθρώπων ή κίνδυνο για την δημόσια υγεία, να μην προσβάλλουν το φυσικό το πολιτιστικό και το πολεοδομικό περιβάλλον και γενικότερα να μην υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής της περιοχής τους.

Ωστόσο, η αδιαφορία, η οικονομική αδυναμία πολλών να προβούν σε αξιοποίηση ή συντήρηση των κτιρίων αυτών, καθώς και το καθεστώς συνιδιοκτησίας, δίνουν το «πράσινο φως», τα συγκεκριμένα κτίσματα, να καταλήγουν να «κρέμονται από μία κλωστή».

70 επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια

Σύμφωνα με τον κ. Χαρλαύτη τα ετοιμόρροπα κτίρια στην Αθήνα, είναι συνολικά 70, που χρειάζεται να προχωρήσουν στο τελευταίο στάδιο, αυτό δηλαδή της κατεδάφισης, αφού κρίνονται επικίνδυνα για την ασφάλεια των πολιτών.

«Σύντομα θα προχωρήσουμε στην κατεδάφιση 12 κτιρίων. Το πρόβλημα με τα εγκαταλελειμμένα κτίρια είναι πολυδιάστατο και δεν υπάρχει ακριβής αριθμός, την στιγμή που τα χέρια των Δήμων, ουσιαστικά είναι δεμένα, αφού δεν μπορούμε να προχωρήσουμε στην αποκατάσταση».

Για τον ίδιο, λύση θα αποτελούσε να υπάρξει μία νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει στον εκάστοτε δήμο να παρεμβαίνει στα εγκαταλελειμμένα κτίρια. «Πριν από περίπου 10 χρόνια, έγινε μία ανάλογη προσπάθεια, ο Δήμος να τα επισκευάζει, να εκμεταλλεύεται τα ακίνητα και αργότερα να τα επιστρέφει. Ωστόσο, δεν προχώρησε».

Τι γίνεται με τα διατηρητέα κτίρια

Ιδιαίτερη διάσταση στο ζήτημα των εγκαταλελειμμένων και επικίνδυνων κτιρίων αποκτούν τα διατηρητέα κτίρια, καθώς η φθορά τους δεν συνιστά μόνο απειλή για τη δημόσια ασφάλεια, αλλά συνεπάγεται και την απώλεια ενός σημαντικού κομματιού της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης. Η διατήρηση και αποκατάστασή τους θα έπρεπε να αποτελεί υποχρέωση με ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα κτίρια αυτά διαμορφώνουν την ταυτότητα της πρωτεύουσας.

Η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, μιλώντας στο tanea.gr ανέφερε πως τα περισσότερα ετοιμόρροπα κτίρια, είναι αυτά που έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα, με ΦΕΚ, από κάποιο υπουργείο όπως το ΥΠΕΝ και το ΥΠΟ, και δεν κατεδαφίζονται.

«Οι φθορές έχουν προχωρήσει επιθετικά»

«Υπολογίζεται πως έχουμε περίπου 25-30.000 συγκεκριμένα κτίρια που έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα, ενώ στον δήμο Αθηναίων εκτιμάται πως είναι περίπου 2.500. Πρόκειται για τα πιο παλιά, του 19ου αιώνα και αρχές του 20υ. Από τότε επειδή δεν στηρίχθηκαν, τόσο κυριολεκτικά, όσο και μεταφορικά, οι φθορές έχουν προχωρήσει επιθετικά. Ενδεχομένως να έχουν τετραπλασιαστεί σε ποσοστό» επισημαίνει.

Παράλληλα τονίζει την ανάγκη να στηριχθούν ουσιαστικά οι ιδιοκτήτες που καλούνται να προχωρήσουν σε εργασίες αποκατάστασης, ενώ αναφέρεται και στο διαδικαστικό κομμάτι που μπορεί να διαρκέσει έως και 3-4 χρόνια για μία έκδοση άδειας αποκατάστασης.

Το κόστος 

«Η άδεια αποκατάστασης είναι ένα τρομακτικό σκέλος. Δεν είναι μόνο η γραφειοκρατία, αλλά η εμπλοκή των διαφορετικών υπουργείων και των αρχιτεκτονικών επιτροπών που δημιουργούν ένα τεράστιο βάρος στον ιδιοκτήτη, τόσο χρονικό όσο και οικονομικό. Οι επισκευές είναι πανάκριβες. Εκεί που λέγαμε ότι μπορεί να χρειάζονται 200.000 ευρώ, τώρα μπορεί να μην φτάνουν 500.000 ευρώ. Πρόκειται για εξειδικευμένες μεθόδους που ζητούν και ειδικούς τεχνίτες».

Η κα Βρεττάκου προσθέτει πως σε ένα διατηρητέο κτίριο, πρέπει να συμβάλλει ενεργά το κράτος. «Το κτίριο του ιδιοκτήτη είναι διώροφο, την στιγμή που ο διπλανός του μπορεί να χτίσει 6-8 ορόφους. Δεν του επιτρέπουμε να εξαντλήσει τον συντελεστή δόμησης, που δικαιούνται όλοι οι γείτονες του. Η μεταφορά του συντελεστή δεν έχει λειτουργήσει εδώ και 35 χρόνια, ενώ θα μπορούσε να υπάρξει λύση, εάν οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων είχαν υποχρεωθεί να αγοράσουν συντελεστή για την τακτοποίηση των ακινήτων τους».

Η ίδια λέει επανειλημμένα, πως η Ελλάδα, είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν προστατεύει τα αρχιτεκτονικά στολίδια της. «Είναι σαν να μην δίνουμε σημασία. Το κράτος δεν αποκαθιστά ούτε τα δικά του διατηρητέα. Αφήνουμε τις πόλεις μας να καταστρέφονται».