Στης ακρίβειας τον καιρό

Ακρίβεια: είναι η λέξη που ακούγεται πιο συχνά σε κάθε προσωπική ή και επαγγελματική συζήτηση αυτόν τον καιρό, στην Ελλάδα, στην Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον δυτικό κόσμο. Είναι και η λέξη – κλειδί που δικαιολογεί από γκρίνιες ως και εξεγέρσεις.

Μέχρι και «ταξικός εχθρός» έχει χαρακτηριστεί, καθώς σε κοινωνικό επίπεδο προκαλεί αυξανόμενη ανισότητα, αλλά και αδυναμία των ανθρώπων να ανταποκριθούν στις προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί στην καθημερινότητά τους. Το χάσμα μεταξύ «εχόντων και μη εχόντων» αμβλύνεται συνεχώς, ενώ παράλληλα παρατηρούνται ιδιότυπες αντιφάσεις. Πρόχειρο παράδειγμα, η φαινομενική ευημερία που παρατηρείται σε επαρχιακές πόλεις, στη νησιωτική και ηπειρωτική Ελλάδα.

Σημάδι ότι η παραοικονομία ανθεί ακόμη σε μεγάλο βαθμό, παρά την εμφανή και εντυπωσιακή αύξηση των φορολογικών εσόδων. Η οικονομική πίεση από την εκτόξευση των τιμών συνυπάρχει με καταναλωτικές συμπεριφορές που υποδηλώνουν το αντίθετο. Πέρα από αυτή την επιπόλαιη γενική εικόνα, πάντως, οι αιτίες της ακρίβειας είναι βαθιές και πολύ σοβαρές.

Ηδη το «καλάθι της νοικοκυράς», δηλαδή οι τιμές των ειδών πρώτης ανάγκης, έχει αυξηθεί δραματικά. Πού να συνειδητοποιήσει η «νοικοκυρά» ότι δεν φταίει μόνο ο ιδιοκτήτης σουπερμάρκετ, αλλά και εξωτερικοί παράγοντες, όπως το γεγονός ότι οι πρώτες ύλες βρίσκονται σε ανεπάρκεια, κυρίως τα ποιοτικά γεωργικά προϊόντα, καθώς και η βενζίνη, το φυσικό αέριο, τα λιπάσματα. Επιπλέον, οι δυσκολίες στις μεταφορές λόγω πολέμων επιτείνουν σε τεράστιο βαθμό την κατάσταση. Ενώ η νομοθετημένα υποχρεωτική πράσινη μετάβαση στις πολιτικές των ευρωπαϊκών τουλάχιστον χωρών περιπλέκει ακόμη περισσότερο το ζήτημα.

Γι’ αυτό και δεν είναι καθόλου παράξενο που λογικά πληθαίνουν οι φωνές για αύξηση των μισθών. Εχει δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος που όλο και διευρύνεται, ενώ και η κοινωνική επίπτωση γίνεται αισθητή σε κάθε στροφή. Βρισκόμαστε λοιπόν σε ένα ακόμη σταυροδρόμι της ιστορίας, οικονομικής και κοινωνικής.

Η διαρκώς επανερχόμενη συζήτηση περί ακρίβειας, μαζί με το πρόβλημα της στέγασης – και, ευκαιρίας δοθείσης, μαζί με κάθε άλλο σχετικό ή άσχετο παράπονο – καλλιεργούν και γιγαντώνουν την αντίδραση των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Με άγνωστη τη συνέχεια, όπως έδειξαν τα πρόσφατα συλλαλητήρια που ξεκίνησαν μεν στη Γαλλία, αλλά επεκτάθηκαν και σε Βέλγιο, Ιταλία, Πορτογαλία, Αλβανία – και βλέπουμε.

Προσγειώνοντας – ή μάλλον απογειώνοντας – τη συζήτηση στο πώς οι προσδοκίες των ανθρώπων έρχονται να επηρεάσουν τις οικονομικές συμπεριφορές, και μάλιστα τον επί δεκαετίες λησμονημένο πληθωρισμό κάθε φορά που έχουμε αισθητή αλλαγή οικονομικών συνθηκών και πολιτικής, βλέπει κανείς τα φετινά Νομπέλ Οικονομίας (Μάικλ Γούντφορντ / Κολούμπια και Ρόμπερτ Χολ / Στάνφορντ) να αναζητούν τα όρια της οικονομικής πρόβλεψης αλλά και να ερευνούν τη διστακτικότητα της προσαρμογής των νοικοκυριών.

Με έμφαση στην επίπτωση της ανισότητας εισοδημάτων και πλούτου, αλλά και στην ίδια την ποικιλομορφία των νοικοκυριών. Μετακινώντας τη συζήτηση από τα οικονομικά υποδείγματα και τους δείκτες στις ανθρώπινες αποφάσεις. Με τη νομισματική πολιτική να επιχειρεί παράλληλα να συμμαζέψει καταστάσεις, άλλοτε με το δίκοπο μαχαίρι της αύξησης των επιτοκίων, άλλοτε με επίδειξη επιθετικών προθέσεων προς τους συντελεστές της οικονομικής ζωής.

Στη χώρα μας, το ΙΟΒΕ προβλέπει ακόμη υψηλότερο πληθωρισμό για φέτος και το 2027 και χαμηλότερη ανάπτυξη. Ο διευθυντής του, καθηγητής Νίκος Βέττας, επιμένει ότι προτεραιότητα είναι ακόμη οι σοβαρές μεταρρυθμίσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα, που θα επιτρέψουν να συνδέσουν την οικονομία με την παραγωγή προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Στης ακρίβειας τον καιρό, λοιπόν, όλοι βρίσκονται σε αναζήτηση ρεαλιστικών, εφαρμόσιμων και όχι θεωρητικών λύσεων. Δυστυχώς, όμως, μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν.

Η Αλεξάνδρα Βοβολίνη είναι δημοσιογράφος