Ηρώ Μπέζου στα «ΝΕΑ»: «Δεν περιμένεις να είσαι τέλεια για να ζεις»

Από τη δραματουργική ανάγνωση της παράστασης «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη» στην ερμηνεία της Ρεμπέκα στο «Ρόσμερσχολμ». Τι σας κινεί πρώτο το ενδιαφέρον σε έναν γυναικείο χαρακτήρα;

Δεν μου είναι εύκολο να μιλήσω γι’ αυτό, γιατί ακόμα το ψάχνω και γιατί δεν πάει πάντα από τον δρόμο της λογικής. Νομίζω ότι θέλει τη διαίσθησή σου να είναι πολύ ανοιχτή.

Το πιάνει ο συγγραφέας αυτό το αινιγματικό του γυναικείου χαρακτήρα;

Πιστεύω ναι, επιτρέπει να ανθήσει. Νομίζω ότι μιλάει γι’ αυτό που του διαφεύγει, σαν την απόσταση που έχει απέναντι στη γυναίκα. Αυτή την απόσταση την τιμά, δεν επιχειρεί να εξηγήσει αυτό που δεν καταλαβαίνει. Αυτό βάζει στο κέντρο. Το ίδιο κάνει και ο Μπέργκμαν, παρότι ήταν πολύ αμφιλεγόμενος σαν άνθρωπος. Οταν βλέπω τις ταινίες του, νιώθω συνδεδεμένη με τους γυναικείους χαρακτήρες, γιατί διατηρεί την περιέργειά του γι’ αυτές. Δεν πάει να τις καπελώσει.

Σήμερα όμως η ανδρική ματιά αμφισβητείται.

Πολύ δικαίως, πολύ σωστά. Εχουμε ως αναφορές και ως ευαγγέλια έργα τέχνης φτιαγμένα ως επί το πλείστον από άντρες. Υπάρχουν όμως κάποιοι που έχουν επιβάλει πολύ λιγότερο την ανδρική ματιά. Νιώθω ότι ο Ίψεν είναι μια τέτοια περίπτωση, γιατί επιτρέπει να ανοίξεις και εσύ δικά σου κομμάτια ως γυναίκα καλλιτέχνης. Το ότι υπάρχει χώρος για τη γυναίκα, δεν της φοράει μια ταυτότητα.

Πώς πήρατε τον πιο δύσκολο δρόμο; Μεγαλώσατε δίπλα σε γονείς ταλαντούχους και πολύ επιτυχημένους και θα μπορούσατε να ακολουθήσετε το μονοπάτι που φώτιζαν εκείνοι.

Δεν ήταν δύσκολο δίλημμα. Δεν ήθελα κάτι άλλο και αντιστάθηκα. Πήγα εκεί που είχα ανάγκη να πάω. Δεν πιστεύω ότι θα μου έδινε καμία απόλαυση να εργαστώ στην τηλεόραση. Μου αρέσει πολύ το θέατρο και είναι πάρα πολύ δύσκολη η διαδρομή που ακολουθεί κανείς δουλεύοντας σε αυτό, και αυτό με γοητεύει.

Δεν θα σας άνοιγε πιο εύκολα τον δρόμο το όνομα των γονιών σας;

Μου τον έχει ανοίξει ήδη. Δεν νιώθω ότι στερούμαι κάτι. Δεν ζηλεύω κάτι που κάνει κάποιος άλλος. Βιοπορίζομαι από τη δουλειά μου, αλλά έχω ένα σπίτι δικό μου. Εχω κάποια πλεονεκτήματα που μπορεί να μην τα έχουν άλλοι. Καταλαβαίνω ότι έχω παίξει ίσως πιο πολύ άμυνα. Βγήκα λίγο πριν από την κρίση στο θέατρο, που ήταν μια άλλη εποχή. Δεν υπήρχε ιδιαίτερο star system. Ηταν ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Ημασταν όλοι σε ομάδες και κάναμε τα δικά μας πράγματα. Χαίρομαι που βγήκα τότε. Με βοήθησε.

Εχετε γράψει και δύο θεατρικά. Ηταν και αυτό όνειρό σας;

Δεν υπήρχε στον χάρτη. Ηταν εκπλήξεις της ενήλικης ζωής. Ημουν σε μια ομάδα από την οποία αποκόπηκα κάποια στιγμή και το κενό αυτό έπρεπε να γεμίσει με πρωτοβουλία. Δεν θέλω να μιλήσω πολύ γι’ αυτό. Κατάλαβα ότι μπορώ να γράψω σε διάλογο, ενώ στην αφήγηση δεν μου έβγαινε ποτέ. Η πιο δύσκολη στιγμή ήταν η εφηβεία μου, που ένιωθα ότι δεν έχω καμία ταυτότητα. Τα χρόνια του Γυμνασίου, που δεν ξέρεις αν είσαι παιδί ή μεγάλος, πού θες να ενταχθείς. Υπήρχε μια μαύρη τρύπα μέσα μου. Στην ενήλικη ζωή, αυτή η ρήξη ήταν η έναρξη πολλών ρήξεων μετά: φιλίες, χωρισμοί, σχέσεις. Ενα μπαράζ αποχωρισμών για κάποια χρόνια, που σήμαινε ότι αποχωρίζομαι και έναν τρόπο συσχέτισης που δεν με έκανε ευτυχισμένη. Εβρισκα τοίχο.

Τι είναι αυτό που άλλαξε;

Η εξιδανίκευση είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα οδηγήσει στην απογοήτευση. Είχα εξιδανικεύσει πρόσωπα, καταστάσεις, σχέσεις και τον εαυτό μου. Με εξέπληξε δυσάρεστα ο εαυτός μου πολλές φορές. Η ψυχραιμία επιτρέπει να αγαπήσεις πραγματικά και να μην είσαι μονίμως στερημένη, απογοητευμένη, ματαιωμένη, αδικημένη. Η θυματοποίηση, ας πούμε.

Πόσο σας κράτησε αυτή η θυματοποίηση;

Τριάντα χρόνια! Από πάντα, εννοείται.

Τον τρόπο που μεγαλώσατε τον βάζετε σε αυτή την εξίσωση;

Υπάρχει κάτι άλλο; Εκεί μαθαίνουμε να ζούμε.

Πότε αντιληφθήκατε ότι μπορείτε να στηριχθείτε στα πόδια σας;

Σταδιακά. Ενα κομβικό σημείο ήταν στα είκοσι εννιά μου. Ενα δεύτερο είναι η τελευταία διετία. Πήρα δίπλωμα οδήγησης φέτος, γιατί ένιωσα για πρώτη φορά την επιθυμία να οδηγήσω και όχι την ανάγκη. Ο εαυτός σου σού στερεί την επιθυμία. Ανοίγεις τα μάτια έπειτα από πολύ κόπο, πολλή ψυχοθεραπεία, και βλέπεις ότι τα εμπόδια που νιώθεις ότι έχεις δεν είναι αληθινά.

Ψυχοθεραπεία πόσα χρόνια κάνετε;

Είμαι οκτώ χρόνια, στον ένατο. Δεν φιλοδοξώ να αποφοιτήσω. Τα πρώτα χρόνια σκεφτόμουν πότε θα τελειώσει για να αρχίσω να ζω. Ηταν ηλίθιος ο τρόπος σκέψης. Δεν περιμένεις να είσαι τέλεια για να ζεις. Με έχει σώσει.

Ποια πλευρά του εαυτού σας σάς ξάφνιασε;

Θεωρούσα ότι είμαι άνθρωπος πολύ εξαρτητικός, ότι έχω ανάγκη την εγγύτητα, και ότι οι άλλοι έχουν ανάγκη να είναι ανεξάρτητοι, και αυτό έκανε τις σχέσεις μου δυσλειτουργικές. Δεν ήταν αυτή η πραγματικότητα. Είχα και δική μου ανάγκη για ανεξαρτησία και απόσταση, και μια τάση να κλείνομαι αυτιστικά στον δικό μου κόσμο. Επειδή είμαι μοναχοπαίδι, νιώθω, καλώς ή κακώς, μεγάλη ασφάλεια στο να είμαι μόνη μου. Μπορώ πάντα να επιστρέφω στον εαυτό μου. Ο εαυτός μου ήταν πάντα ένα σπίτι για μένα. Είτε τα έκανα σκατά είτε τα έκανα καλά, νιώθω μια αγάπη και μια πίστη ότι θα βγω από όποια σπηλιά βρίσκομαι. Είμαι από τους ανθρώπους που κρατάνε ημερολόγιο, που γράφουν, που μιλάνε μόνοι τους. Εχω αυτά τα ελαφρώς αυτιστικά, θα έλεγε κάποιος, χαρακτηριστικά, που με κρατάνε σε σύνδεση και με την παιδική μου ηλικία και με την επιθυμία μου να είμαι όσο γίνεται πιο ευτυχισμένη. Δεν χάνω την ελπίδα μου εύκολα.

Τα αυτιστικά χαρακτηριστικά, δηλαδή, ήταν σωτήρια;

Είναι σωτήρια και είναι και εμπόδιο βέβαια, γιατί άντε να βγεις τώρα από εκεί. Η κάθε άμυνα έχει και το καλό της, γιατί είναι και προστασία. Κάποια στιγμή σε προστάτευσε και φυσικά μετά δυσκολεύεσαι να την αποχωριστείς.

Ωραία το είπατε. Αλήθεια, τι γράφατε στα ημερολόγιά σας;

Τα πάντα. Οποια σκέψη είχα, με καμία καλλιέπεια. Εβγαζα τον θυμό μου, τα νεύρα μου, την ντροπή μου.

Είστε καλά αυτή την εποχή;

Νιώθω πάρα πολύ καλά. Νιώθω ότι κοπιάζω προς τη σωστή κατεύθυνση, ότι δεν ξοδεύομαι.