Ροξάνα Μινζάτου στα «ΝΕΑ»: Η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει ήδη τις θέσεις εργασίας

Η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει ήδη τις θέσεις εργασίας και η τάση αυτή θα επιταχυνθεί, εκτιμά στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ροξάνα Μινζάτου, επισημαίνοντας ότι η Επιτροπή επιχειρεί με σειρά μέτρων να στηρίξει καλύτερα τους ανθρώπους των οποίων η εργασία αλλάζει ή καταργείται λόγω της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ).

Η αρμόδια για τα κοινωνικά δικαιώματα και την απασχόληση εκτελεστική αντιπρόεδρος μιλάει επίσης για την κινητικότητα των εργαζομένων, την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, ενώ επισημαίνει ότι η Κομισιόν εξετάζει προσεκτικά το ζήτημα της 13ωρης απασχόλησης στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι τα κράτη-μέλη διαθέτουν ορισμένα περιθώρια για παρεκκλίσεις, ωστόσο αυτές συνοδεύονται από σαφείς προϋποθέσεις και δικλίδες ασφαλείας.

Ανησυχείτε μήπως η ΤΝ επιφέρει το «τέλος της εργασίας» και πώς προετοιμάζεται η ΕΕ για να αντιμετωπίσει την απώλεια θέσεων εργασίας;

Η ΤΝ μετασχηματίζει ήδη τις θέσεις εργασίας και η τάση αυτή θα επιταχυνθεί. Η ΕΕ προετοιμάζει τους πολίτες για αυτή τη μετάβαση μέσω της «Ενωσης Δεξιοτήτων». Επενδύουμε στην κατάρτιση, αναπτύσσουμε πρωτοβουλίες όπως οι ακαδημίες δεξιοτήτων ΤΝ και προωθούμε τη διά βίου μάθηση. Η «Εγγύηση Δεξιοτήτων» που εφαρμόζουμε πιλοτικά τώρα, με έμφαση στην επανειδίκευση και την αναβάθμιση δεξιοτήτων, θα αποτελέσει πρότυπο για τη μετάβαση από τη μία θέση εργασίας στην άλλη, και η Ελλάδα συμμετέχει σε ορισμένα από τα πιλοτικά έργα. Παρακολουθούμε επίσης στενά τον αντίκτυπο της ΤΝ στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, ώστε να μπορέσουμε να στηρίξουμε καλύτερα τους ανθρώπους των οποίων ο ρόλος αλλάζει ή καταργείται.

Η πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι από την εκπαίδευση μέχρι την απασχόληση η ΤΝ πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, τη βελτίωση της εργασίας και στην παροχή δίκαιων ευκαιριών. Πώς εξελίσσεται αυτή η διαδικασία;

Χρειαζόμαστε καλύτερο «γραμματισμό» στην ΤΝ και βελτιωμένες ψηφιακές δεξιότητες. Σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ αναπτύξαμε ένα πλαίσιο για τον γραμματισμό στην ΤΝ στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα μέτρα που επίκεινται για την εκπαίδευση θα τον ενσωματώσουν σε όλο το φάσμα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με έμφαση στους εκπαιδευτικούς. Παράλληλα, μια ευρωπαϊκή κοινοπραξία ψηφιακών υποδομών θα βοηθήσει τις χώρες της ΕΕ να αναπτύξουν εκπαιδευτικές λύσεις βασισμένες στην ΤΝ. Επίσης, η νομοθετική πράξη για τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, την οποία σχεδιάζουμε να υιοθετήσουμε προς το τέλος του έτους, θα προωθήσει την υπεύθυνη χρήση της ΤΝ στον χώρο εργασίας, θα προστατεύσει τους εργαζομένους από τους κινδύνους της και θα διασφαλίσει ότι η αλγοριθμική διαχείριση είναι ανθρωποκεντρική και αξιόπιστη.

Η ανεργία των νέων παραμένει υψηλή σε αρκετές χώρες της ΕΕ. Πώς θα βρουν απασχόληση;

Η «Εγγύηση για τη Νεολαία» παραμένει το βασικό πλαίσιο της ΕΕ. Κάθε άτομο κάτω των 30 ετών πρέπει να λαμβάνει προσφορά απασχόλησης, συνέχισης της εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που καθίσταται άνεργο ή ολοκληρώνει την εκπαίδευσή του. Από το 2013 έχουμε στηρίξει περισσότερους από 63 εκατομμύρια νέους. Ωστόσο, πολλοί νέοι εγκαταλείπουν το σχολείο ή το πανεπιστήμιο χωρίς τις δεξιότητες που αναζητούν οι εργοδότες. Το Erasmus+ διαδραματίζει καίριο ρόλο. Πέρυσι δρομολογήθηκαν προσκλήσεις υποβολής προτάσεων ύψους 5 δισ. ευρώ οι οποίες θα διευρύνουν τις ευκαιρίες μάθησης και κινητικότητας. Στην Ελλάδα διατέθηκαν σχεδόν 520 εκατ. ευρώ την περίοδο 2021-2025, παρέχοντας πάνω από 160.000 ευκαιρίες μάθησης, ενώ την περίοδο 2021-2027, επενδύονται περισσότερα από 750 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ για την απασχόληση των νέων. Ηδη έχουν επωφεληθεί περισσότεροι από 50.000 Ελληνες με στόχο να φτάσουν τους 125.000 έως το 2027.

Παρουσιάσατε πρόσφατα μέτρα για τη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, μόνο ένας μικρός αριθμός επαγγελμάτων επωφελείται από την αντίστοιχη αναγνώριση σε διαφορετικά κράτη-μέλη.

Δεν λειτουργεί τόσο ομαλά όσο θα έπρεπε. Με τα μέτρα για τη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού διασφαλίζουμε ότι τα υφιστάμενα δικαιώματα θα λειτουργούν πολύ καλύτερα στην πράξη. Δεν προχωρούμε σε εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων εκπαίδευσης ή των επαγγελμάτων. Θέλουμε τα επαγγελματικά προσόντα να κατανοούνται, επαληθεύονται και αναγνωρίζονται ευκολότερα σε ολόκληρη την ΕΕ, μέσω ψηφιακών εργαλείων, απλούστερων διαδικασιών και ενισχυμένης συνεργασίας. Αν και η αυτόματη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων περιορίζεται σε λίγα επαγγέλματα, κυρίως στην υγεία, η πρότασή μας θα βελτιώσει την αναγνώριση για όλα τα υπόλοιπα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Σχεδιάζουμε να αυξήσουμε τον αριθμό των επαγγελμάτων που τυγχάνουν ταχείας αναγνώρισης κατά τα επόμενα έτη.

Οι χώρες της περιφέρειας πλήττονται από brain drain. Πώς θα διασφαλίσετε το «δικαίωμα παραμονής»;

Κάθε Ευρωπαίος πρέπει να έχει το δικαίωμα παραμονής στον τόπο του. Πρέπει να εξισορροπήσουμε την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού με το δικαίωμα παραμονής και επαγγελματικής ανέλιξης στη χώρα τους με δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και προοπτικών σταδιοδρομίας, καθώς και με πρόσβαση σε υπηρεσίες και υποδομές, και στις αγροτικές περιοχές. Μέσω του ΕΚΤ+ επενδύουμε στην απασχόληση, την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την κοινωνική ένταξη σε όλη την ΕΕ.

Εξετάζουμε επίσης πώς η ψηφιοποίηση και η τηλεργασία μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση σε θέσεις εργασίας χωρίς να χρειάζεται να μετεγκατασταθούν. Η κινητικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μονόδρομος. Ολο και περισσότεροι άνθρωποι επιστρέφουν πλέον στις χώρες καταγωγής τους. Στην Ελλάδα ο αριθμός τους αυξήθηκε από 46.000 το 2023 σε 52.000 το 2024.

Στην Ελλάδα η καθιέρωση 13ωρης εργάσιμης ημέρας στον ίδιο εργοδότη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ποια είναι η εκτίμησή σας για το μέτρο αυτό;

Η Επιτροπή εξετάζει προσεκτικά τους τροποποιημένους ελληνικούς κανόνες και αξιολογεί κατά πόσον είναι πλήρως εναρμονισμένοι με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Είναι σαφές ότι το δίκαιο της ΕΕ θεσπίζει σημαντικές δικλίδες ασφαλείας όσον αφορά τον χρόνο εργασίας. Η ευελιξία δεν μπορεί να επιτυγχάνεται εις βάρος της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Οι κανόνες της ΕΕ εγγυώνται ελάχιστες περιόδους ανάπαυσης και περιορίζουν τον μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στις 48 ώρες, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών. Τα κράτη-μέλη διαθέτουν ορισμένα περιθώρια για παρεκκλίσεις, ωστόσο αυτές συνοδεύονται από σαφείς προϋποθέσεις και δικλίδες ασφαλείας. Αυτό ακριβώς εξετάζεται στην περίπτωση της Ελλάδας, αν και δεν μπορώ να προσδιορίσω συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επί του παρόντος.