Ουγγαρία: Καταργούνται οι περιορισμοί κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ που είχε επιβάλει ο Όρμπαν

Σε αλλαγή πολιτικής απέναντι στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων προχωρά η Ουγγαρία, καθώς το κοινοβούλιο ψήφισε την κατάργηση των περιοριστικών διατάξεων που είχαν ενσωματωθεί το 2021 στον νόμο για την «προστασία των παιδιών», επί πρωθυπουργίας του Βίκτορ Όρμπαν. Η νομοθεσία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία είχε κατηγορήσει τη Βουδαπέστη για παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με 139 ψήφους υπέρ και 51 κατά, αποτελώντας την πρώτη σημαντική ανατροπή περιορισμών της περιόδου Όρμπαν από τότε που ο φιλοευρωπαίος συντηρητικός πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ ανέλαβε την εξουσία τον Μάιο.

Με τις νέες διατάξεις, εγκαταλείπεται η απαγόρευση της «απεικόνισης» ή της «προώθησης» της σεξουαλικής και έμφυλης ποικιλομορφίας σε περιεχόμενο που είναι προσβάσιμο σε ανηλίκους. Αντί γι’ αυτήν, το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει την προστασία των παιδιών κάτω των 18 ετών από υλικό που μπορεί να βλάψει σοβαρά τη σωματική, πνευματική, συναισθηματική ή ηθική ανάπτυξή τους.

Η πρώτη σημαντική ανατροπή της πολιτικής Όρμπαν

Ο Πέτερ Μαγιάρ κέρδισε με μεγάλη διαφορά τις εκλογές του Απριλίου, τερματίζοντας την 16ετή παραμονή του Βίκτορ Όρμπαν στην εξουσία. Ο προκάτοχός του είχε υιοθετήσει μία από τις πιο περιοριστικές πολιτικές στην Ευρώπη απέναντι στα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

Ο νέος πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι οι αλλαγές ευθυγραμμίζουν την Ουγγαρία με το ευρωπαϊκό δίκαιο, καθώς οι προηγούμενοι περιορισμοί είχαν κριθεί ασύμβατοι με τις αξίες και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αν και κατά την προεκλογική περίοδο ο Μαγιάρ δεν είχε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του υιοθέτησε πιο φιλική στάση και εξέφρασε την πρόθεση να αναθεωρήσει ορισμένες πολιτικές της προηγούμενης κυβέρνησης.

Ενόψει της ψηφοφορίας, πάντως, παρουσίασε τις αλλαγές ως μέτρο ενίσχυσης της προστασίας των παιδιών, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού, και όχι ως αποκατάσταση των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

Το κυβερνών κόμμα Tisza διαθέτει πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο, γεγονός που του επέτρεψε να εγκρίνει τη νομοθεσία χωρίς να χρειαστεί τη στήριξη της αντιπολίτευσης.

Οι αντιδράσεις για τον νόμο του 2021

Η κυβέρνηση Όρμπαν είχε προχωρήσει σταδιακά στον περιορισμό των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας των ανηλίκων. Το 2020 είχε απαγορεύσει τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου των διεμφυλικών ατόμων.

Έναν χρόνο αργότερα, η ουγγρική κυβέρνηση προώθησε νόμο για την προστασία των παιδιών, ο οποίος περιλάμβανε διατάξεις με στόχο, σύμφωνα με τις Αρχές, την καταπολέμηση της παιδεραστίας. Ωστόσο, οι σχετικές ρυθμίσεις περιόριζαν παράλληλα την πρόσβαση ανηλίκων σε περιεχόμενο που αφορούσε την ομοφυλοφιλία και την ταυτότητα φύλου.

Η νομοθεσία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις δικαιωμάτων και Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι στιγμάτιζε τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και συνέδεε αδικαιολόγητα τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου με την παιδεραστία.

Το 2025, ο νόμος τροποποιήθηκε εκ νέου, ώστε να αποτελέσει τη νομική βάση για την απαγόρευση των ετήσιων πορειών υπερηφάνειας Pride.

Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Απρίλιο, με την οποία κρίθηκε ότι ο νόμος του 2021 παραβίαζε «την ίδια την ταυτότητα» της Ένωσης.

Σύμφωνα με τον Τάμας Ντόμπος, ακτιβιστή για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+, οι νέες ρυθμίσεις αφαιρούν από τη νομοθεσία τις «ομοφοβικές και τρανσφοβικές διατάξεις», σε συμμόρφωση με την απόφαση του ευρωπαϊκού δικαστηρίου.

«Υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν»

Παρά την αλλαγή, εκπρόσωποι της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας προειδοποιούν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στο ουγγρικό δίκαιο.

«Ακόμη υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν», δήλωσε ο Τάμας Ντόμπος, επισημαίνοντας ότι ακόμη και αν η κυβέρνηση επιδιώκει μόνο την αποκατάσταση του νομικού καθεστώτος που ίσχυε πριν από το 2020, απαιτούνται πρόσθετες νομοθετικές αλλαγές.

Όπως ανέφερε, παραμένουν σε ισχύ διατάξεις που εμποδίζουν τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου των διεμφυλικών ατόμων, καθώς και περιορισμοί στην υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια.

Ο ίδιος σημείωσε ότι δεν είναι ακόμη σαφές εάν η κυβέρνηση Μαγιάρ σχεδιάζει να προχωρήσει σε αλλαγές και σε αυτούς τους τομείς.

Αντίστοιχα, η μη κυβερνητική οργάνωση Human Rights Watch έχει επισημάνει ότι άλλες διακριτικές διατάξεις της ουγγρικής νομοθεσίας παραμένουν αμετάβλητες, παρά την κατάργηση των συγκεκριμένων περιορισμών.

Η κοινοβουλευτική απόφαση συνιστά σημαντική μεταβολή σε σχέση με την πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης, ωστόσο το εύρος των επόμενων μεταρρυθμίσεων θα καθορίσει εάν η αλλαγή θα επεκταθεί και σε άλλες πτυχές των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Ουγγαρία.