- Advertisement -
Κάτι αλλάζει το χρώμα σε ορισμένα από τα πιο απομακρυσμένα ποτάμια της Αλάσκας. Υδάτινα ρεύματα που για χρόνια παρέμεναν καθαρά και γαλάζια εμφανίζονται πλέον πορτοκαλί, σε ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες άρχισαν να καταγράφουν από το 2018.
Το φαινόμενο εντοπίζεται κυρίως στην οροσειρά Μπρουκς, μια εξαιρετικά απομονωμένη περιοχή όπου δεν υπάρχουν κοντινές μεταλλευτικές δραστηριότητες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την αλλαγή στο χρώμα των νερών.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό AGU Advances δείχνει ότι η πιθανότερη εξήγηση συνδέεται με το λιώσιμο του αρκτικού permafrost, δηλαδή του μόνιμα παγωμένου εδάφους.
Ποτάμια σαν «χυμός πορτοκαλιού»
Οι πρώτες παρατηρήσεις ήταν τόσο ασυνήθιστες, ώστε οι ερευνητές χρειάστηκε να ταξιδέψουν σε ιδιαίτερα απομονωμένα σημεία, ορισμένα από τα οποία ήταν προσβάσιμα μόνο με ελικόπτερο.
Όσο διευρυνόταν η έρευνα, τόσο περισσότερα ποτάμια και ρυάκια εντοπίζονταν με χαρακτηριστική πορτοκαλί απόχρωση.
Ο Τζον Ο’Ντόνελ, οικολόγος της Υπηρεσίας Εθνικών Πάρκων των ΗΠΑ, περιέγραψε ορισμένα από τα σημεία ως περιοχές όπου τα νερά μοιάζουν «σχεδόν με γαλακτώδη χυμό πορτοκαλιού».
Η εικόνα παραπέμπει σε όξινη απορροή που συναντάται συνήθως σε περιοχές με μεταλλεία. Ωστόσο, στην περίπτωση της οροσειράς Μπρουκς δεν υπάρχουν μεταλλευτικές εγκαταστάσεις που να μπορούν να αποτελέσουν την πηγή του φαινομένου.
Το λιώσιμο του permafrost απελευθερώνει μέταλλα
Η ομάδα της περιβαλλοντικής χημικού Τέιλορ Έβινγκερ, σε συνεργασία με το εργαστήριο του Μπρετ Πουλέν στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις, ανέλυσε δείγματα που συλλέχθηκαν από το 2022 έως το 2024 σε έξι λεκάνες απορροής της οροσειράς Μπρουκς.
Η εξήγηση που προτείνουν οι επιστήμονες σχετίζεται άμεσα με την υπερθέρμανση του εδάφους.
Καθώς το μόνιμα παγωμένο έδαφος λιώνει, το νερό διεισδύει σε στρώματα που παρέμεναν παγωμένα για χιλιάδες χρόνια. Εκεί έρχεται σε επαφή με εγκλωβισμένα ορυκτά, τα οποία, όταν οξειδώνονται, μπορούν να απελευθερώσουν στο νερό σίδηρο, αλουμίνιο, μαγγάνιο, ψευδάργυρο, νικέλιο, κάδμιο και σπάνιες γαίες.
Το αποτέλεσμα είναι η αλλαγή της χημικής σύστασης των ποταμών και η χαρακτηριστική πορτοκαλί τους εμφάνιση.
Έως και 70 φορές υψηλότερες συγκεντρώσεις μετάλλων
Τα αποτελέσματα των αναλύσεων δείχνουν πόσο δραματικά μπορεί να αλλάξει ένα ποτάμι χωρίς να υπάρχει άμεση ανθρώπινη ή μεταλλευτική δραστηριότητα.
Ορισμένα δείγματα ήταν πιο όξινα και περιείχαν συγκεντρώσεις μετάλλων υψηλότερες ακόμη και από εκείνες που έχουν καταγραφεί σε ορισμένες απορροές μεταλλείων.
Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η περίπτωση του ποταμού Σάλμον, όπου μία από τις συγκεκριμένες διαρροές αύξησε τις συγκεντρώσεις μετάλλων έως και 70 φορές πάνω από τα συνηθισμένα επίπεδα.
Το αποτύπωμα του φαινομένου παρέμενε ανιχνεύσιμο ακόμη και περίπου 97 χιλιόμετρα κατάντη από το σημείο προέλευσης.
Arctic rivers flowing through Alaska are increasingly turning orange as wildfires, thawing permafrost, and other factors contribute to an influx of heavy metals in these waterways. https://t.co/AV3wmoBVOw https://t.co/xOX8q5hI0v
— AccuWeather (@accuweather) December 20, 2025
Το 2019 φαίνεται να αποτέλεσε σημείο καμπής
Οι ερευνητές συνέδεσαν ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια απελευθέρωσης μετάλλων με το 2019, όταν καταγράφηκε το θερμότερο καλοκαίρι στην ιστορία της Αλάσκας.
Ακολούθησε ένας χειμώνας με εξαιρετικά μεγάλη χιονόπτωση. Η αυξημένη συσσώρευση χιονιού μπορεί να λειτουργήσει ως μονωτικό στρώμα, εμποδίζοντας το έδαφος να παγώσει ξανά με την ίδια ένταση.
«Πιστεύουμε ότι το νερό διείσδυσε βαθύτερα στο έδαφος λόγω της απόψυξης, αλληλεπίδρασε με αυτά τα ορυκτά και όλες αυτές οι λεκάνες ενεργοποιήθηκαν περίπου την ίδια περίοδο», εξήγησε η Έβινγκερ.
Μετά από εκείνη την περίοδο καταγράφηκε σημαντική αύξηση στα επίπεδα θειικών και ψευδαργύρου, οι συγκεντρώσεις των οποίων μειώθηκαν σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
Το φαινόμενο εξαπλώνεται στην Αρκτική
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε λίγα ποτάμια της οροσειράς Μπρουκς.
Από το 2018 έχουν καταγραφεί χιλιάδες διαρροές σε περιοχές της Βόρειας Αμερικής με permafrost, ενώ περισσότερα από 200 ποτάμια και ρυάκια έχουν επηρεαστεί από όξινη απορροή πετρωμάτων.
Ο Μπρετ Πουλέν υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δεν είχε προβλεφθεί στις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα μεταμορφωθεί η Αρκτική καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες.
Παρόμοια χαρακτηριστικά έχουν ήδη παρατηρηθεί σε ποτάμια των βόρειων και αρκτικών περιοχών του Καναδά, αλλά και σε άλλες περιοχές όπου υπάρχει μόνιμα παγωμένο έδαφος.
Ανησυχία για ψάρια, οικοσυστήματα και τοπικές κοινωνίες
Το μεγάλο ερώτημα πλέον αφορά τις μακροπρόθεσμες οικολογικές και κοινωνικές συνέπειες της αλλαγής στη χημεία των ποταμών.
Οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει απώλεια βλάστησης κοντά σε ορισμένα όξινα ποτάμια, καθώς και μείωση των ψαριών και άλλων υδρόβιων οργανισμών.
Η εξέλιξη προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία επειδή πολλές αγροτικές και απομακρυσμένες κοινότητες της Αρκτικής εξαρτώνται από αυτά τα ποτάμια για την τροφή τους.
Στην οροσειρά Μπρουκς, πάντως, μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί μαζικοί θάνατοι ψαριών ούτε προβλήματα στο πόσιμο νερό που να προκαλούν άμεση βλάβη στους κατοίκους, σύμφωνα με την Έβινγκερ.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αλλαγή στη χημεία των ποταμών αποτελεί ακόμη ένα ανησυχητικό σημάδι για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Αρκτική.
Comments are closed.