- Advertisement -
Υπάρχει ένας χάρτης της Ελλάδας που δεν καταγράφει πόλεις, δρόμους ή τουριστικούς προορισμούς.
Καταγράφει σημεία όπου ένα δηλητηριασμένο δόλωμα μπορεί να γίνει θανάσιμη παγίδα για την άγρια ζωή. Είναι ο χάρτης που επιχειρούν να δημιουργήσουν επιστήμονες, αναζητώντας τα γεωγραφικά και εποχικά μοτίβα της παράνομης δηλητηρίασης ζώων στην ελληνική ύπαιθρο.
Για τον σκοπό αυτόν συγκέντρωσαν και ανέλυσαν 915 περιστατικά που καταγράφηκαν σε ολόκληρη την Ελλάδα από το 2014 έως το 2024.
Στα περιστατικά αυτά καταγράφηκαν συνολικά 1.620 ζώα που νεκρώθηκαν ή επηρεάστηκαν από δηλητηρίαση, ενώ εντοπίστηκαν 2.295 δηλητηριασμένα δολώματα.
Η μελέτη δεν περιορίζεται στην καταγραφή των περιστατικών.
Οι ερευνητές δημιούργησαν μοντέλα κινδύνου, προκειμένου να εντοπίσουν τις περιοχές όπου είναι πιθανότερο να εμφανιστούν νέα περιστατικά και να προσδιορίσουν τις περιόδους του έτους κατά τις οποίες ο κίνδυνος αυξάνεται.
Κρήτη και Δωδεκάνησα στην πρώτη γραμμή
Η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών παρουσιάζει μεγάλες διαφορές.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.
Στις δύο αυτές νησιωτικές περιοχές καταγράφηκαν 594 από τα 915 περιστατικά, δηλαδή περίπου το 64% του συνόλου της δεκαετίας που εξετάστηκε.
Οι ερευνητές εντοπίζουν, παράλληλα, περιοχές αυξημένου κινδύνου και στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Ο κίνδυνος, επομένως, δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένος στον εθνικό χώρο, αλλά εμφανίζει συγκεκριμένες συγκεντρώσεις.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την προστασία της άγριας ζωής.
Όταν οι υπηρεσίες και οι οργανώσεις που ασχολούνται με την αντιμετώπιση των δηλητηριάσεων γνωρίζουν πού είναι πιθανότερο να σημειωθεί ένα περιστατικό, μπορούν να κατευθύνουν εκεί τις διαθέσιμες περιπολίες και τις ομάδες ανίχνευσης.
Η εποχή έχει επίσης σημασία
Ο χάρτης δεν είναι μόνο γεωγραφικός. Είναι και χρονικός.
Η έρευνα καταγράφει εποχικότητα των περιστατικών, με τον κίνδυνο να εμφανίζεται αυξημένος κυρίως στις αρχές της άνοιξης και κατά το φθινόπωρο.
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τη σχέση των περιστατικών με χαρακτηριστικά του τοπίου και της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η πιθανότητα καταγεγραμμένου περιστατικού συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την πυκνότητα του οδικού δικτύου και με τις απώλειες κτηνοτροφικού κεφαλαίου από επιθέσεις αρπακτικών.
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικές διαστάσεις του προβλήματος.
Η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων μπορεί να συνδέεται με συγκρούσεις ανάμεσα σε ανθρώπινες δραστηριότητες και την άγρια ζωή, όμως το δηλητήριο δεν μπορεί να «επιλέξει» το ζώο που θα το καταναλώσει.
Ένα δόλωμα που τοποθετείται με στόχο ένα αρπακτικό μπορεί να καταλήξει σε ένα άλλο ζώο, ακόμη και σε είδη που δεν αποτελούσαν εξαρχής στόχο.
Τα προστατευόμενα πάρκα δεν είναι πάντα ασφαλή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση των περιστατικών με τις προστατευόμενες περιοχές.
Η πιθανότητα καταγεγραμμένου περιστατικού εμφανίζεται χαμηλότερη στο εσωτερικό των περιοχών Natura 2000, όμως αυξάνεται κοντά στα όριά τους.
Το εύρημα αυτό υπενθυμίζει ότι τα όρια μιας προστατευόμενης περιοχής δεν συμπίπτουν με τα όρια της άγριας ζωής.
Τα ζώα μετακινούνται, αναζητούν τροφή και αναπαράγονται σε πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις από εκείνες που ορίζονται διοικητικά ως προστατευόμενες.
Ο χάρτης μπορεί να οδηγήσει στις περιπολίες
Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα στα ίδια τα δεδομένα: η δηλητηρίαση είναι ένα έγκλημα που δύσκολα καταγράφεται πλήρως.
Ένα δηλητηριασμένο δόλωμα μπορεί να μη βρεθεί ποτέ. Ένα νεκρό ζώο μπορεί να χαθεί μέσα στη βλάστηση.
Και ένα περιστατικό σε μια απομακρυσμένη περιοχή έχει μικρότερη πιθανότητα να φτάσει στις αρμόδιες υπηρεσίες από ένα περιστατικό κοντά σε κατοικημένη περιοχή.
Για τον λόγο αυτόν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και στοιχεία από ειδικά εκπαιδευμένες ομάδες σκύλων ανίχνευσης δηλητηριασμένων δολωμάτων.
Η χρήση τους αύξησε την πιθανότητα εντοπισμού δολωμάτων και ανέδειξε περιστατικά που διαφορετικά θα μπορούσαν να παραμείνουν αόρατα.
Η πραγματική έκταση του φαινομένου, επομένως, μπορεί να είναι μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνουν οι διαθέσιμες καταγραφές.
Comments are closed.